San Francisco sokaklarında her gün onlarca, hatta yüzlerce Waymo robotaksisi dolaşıyor. Büyük çoğunluğu herhangi bir sorun yaratmadan trafiğe karışıyor. Ancak TechCrunch'ın daha önce aktardığı haberlere göre bu araçların trafik akışını engellediği, suç mahallerine girdiği ve itfaiyeci ile polislerin müdahalesini geciktirdiği pek çok olay da yaşandı. Kimi zaman şirketler kendi araçlarını yoldan çekebilmek için bizzat acil servis ekiplerine başvurmak zorunda kaldı. California, robotaksi çağının henüz ilk adımlarında yaşanan bu kaosun önüne geçmek amacıyla yeni bir yasa çıkardı.
Senato Yasa Tasarısı 1246 Neler Getiriyor?
Vali Gavin Newsom bu hafta imzaladığı Senato Yasa Tasarısı 1246 ile otonom araçlara ilişkin yeni bir düzenlemeler dizisini hayata geçirdi. Yasa, otonom araçların devre dışı kalması ya da acil müdahale ekiplerinin çalışmasını engellemesi durumunda güvenliği artırmayı ve müdahale sürelerini kısaltmayı hedefliyor. Bunun yanı sıra kurallara uymayan şirketlere yaptırım uygulanmasının önünü açıyor.
Yasaya göre Tesla, Waymo ve Zoox gibi otonom araç teknolojisi şirketleri, robotaksileri sorun çıkardığında acil müdahale ekiplerine yerel ve sahada destek sağlamak zorunda kalacak. Bir robotaksi polis veya itfaiyecileri 30 dakikadan fazla engellerse şirket para cezasıyla karşılaşabilecek.
Uzaktan Sürücülere ABD Şartı
Yasa, otonom araç geliştiricilerine uzaktan sürücü istihdamı konusunda da önemli kısıtlamalar getiriyor. Bu kişilerin yalnızca Amerika Birleşik Devletleri'nde ikamet etmesi ve geçerli bir ABD sürücü belgesi taşıması zorunlu hale geliyor. Böylece yurt dışından uzaktan müdahale seçeneği fiilen kapatılmış oluyor.
Şirketler ayrıca sistem genelinde bir arıza yaşandığında araçların konumunu ve durumunu şehirlere, kasabalara ve yerel yönetimlere bildirmekle yükümlü tutulacak. Bunun ötesinde, kaza ve tıkanıklık gibi durumlarda yardımcı olabilecek "yerel olay teknisyenleri" görevlendirmeleri de zorunlu kılınıyor.
Ayrıntılar Hâlâ Netleştirilmeyi Bekliyor
Yasanın bazı uygulama detayları henüz tamamlanmış değil. Bu boşlukları doldurmak California'nın otonom araç alanındaki ana düzenleyici kurumu olan Motorlu Taşıtlar Departmanı'nın (DMV) sorumluluğuna bırakıldı. Yasa, Temmuz 2028'de yürürlüğe girecek.
Peki bu düzenleme robotaksilerin acil müdahale ekiplerinin önünü gerçekten kesip kesmeyeceğini tam anlamıyla engelleyebilecek mi? Büyük olasılıkla hayır. Bununla birlikte yasanın yaşanan kaosun boyutunu azaltması ve bir sorun çıktığında hesap verebilirlik mekanizmalarını güçlendirmesi bekleniyor. Asıl soru belki de şu: Diğer eyaletler California'nın bu adımını örnek alacak mı, yoksa federal hükümetin konuya müdahil olmasını mı bekleyecekler?
Sektördeki Dikkat Çeken Yatırım ve Anlaşmalar
Otomotiv ve ulaşım teknolojisi sektöründe bu süreçte önemli finansman haberleri de gündemdeki yerini korudu. Elektrikli araç girişimi Harbinger, FedEx'e 2.000 adet elektrikli kamyon tedarik etmek üzere 300 milyon dolarlık bir anlaşma imzaladı. İsrailli seyahat teknolojisi girişimi HyperGuest, Apax Partners'ın yatırım kolu AMI'dan 25 milyon dolar finansman aldı.
Tamamen elektrikli Seaglider'ın üreticisi REGENT Craft, ABD Deniz Piyadeleri Savaş Laboratuvarı ile iş birliğini genişletti; sözleşmenin toplam değeri 19,25 milyon dolara ulaştı. Arlington, Virginia merkezli deniz istihbarat girişimi Quartermaster ise Seri B turunda 140 milyon dolar topladı. Bu tutarın yaklaşık 100 milyon doları Insight Partners, savunma odaklı Overmatch Ventures ve First Round Capital'dan gelirken kalan 40 milyon dolar yatırım bankası Stifel'in sağladığı borç finansmanından oluştu. Fransız filo yönetim yazılımı girişimi Voltaback de Avrupa yatırım fonu Serena'dan 2,8 milyon euro yatırım aldı.
Tesla, Rivian ve Otonom Kamyonlarda Öne Çıkan Gelişmeler
Aurora, 2030 yılı sonuna kadar 30.000 otonom kamyonu yollara süreceğini duyurdu. Şirketin CFO'su David Maday bu hedefe nasıl ulaşılacağını ve neden başarılacağına ilişkin güveni açıkladı. Kodiak ise yeni bir müşteri kazandı: IKEA. Şirket, Houston ile Dallas arasındaki Interstate 45 güzergahının 219 millik bölümünde kabinsiz sürücüsüz kamyonlarla IKEA ürünleri taşımaya bu yıl içinde başlayacak.
Rivian, yeni R2 SUV modeli sayesinde rekor bir satış çeyreği geçirdiğini açıkladı. Şirket yıllık 65.000 ila 70.000 araç satış tahminini korurken R2 için yüksek voltajlı batarya paketindeki bağlantı elemanlarının yeterince sıkıştırılmamış olabileceği gerekçesiyle geri çağırma kararı aldı. Bu sorun sürüş sırasında güç kaybına yol açabiliyor.
Tesla ise üçüncü çeyrekte 480.000'den fazla elektrikli araç sattı; bu, yılın zayıf geçen ilk döneminin ardından art arda ikinci güçlü çeyrek oldu. Şirket, Roadster 2 etkinliğini kötü hava koşulları nedeniyle bir kez daha erteledi. Elon Musk'ın bir yıl önce açıkladığı Dördüncü Ana Plan'ı robotaksiler, robotlar ve yapay zeka aracılığıyla "inanılmaz bir bolluk" vaat ediyor. Tesla bu vizyonu hayata geçirmek için Optimus robotu ve Cybercab robotaksisi dahil gelecek ürünlerini ölçeklendirmekte kullanılabilecek 30 milyar dolarlık yeni kredi limitleri güvence altına aldı.
Lyft ise sürücüleri bağımsız yüklenici yerine çalışan olarak sınıflandırmayarak California yasasını ihlal ettiği iddiasıyla açılan davayı 272,5 milyon dolar ödeyerek kapattı. Uzlaşma, seçmenler tarafından kabul edilen Prop 22'den önceki döneme ait ihlalleri kapsıyor. DoorDash ise otonom hava araçları ve yer tabanlı sistemler yaklaşımını kapsayan insansız hava aracı teslimat girişimi DoorDash Air hakkında daha fazla ayrıntı paylaştı.
Northeastern Üniversitesi'nin 17 farklı otomobil üreticisine ait 21 araç ve 30 mobil uygulama üzerinde yürüttüğü araştırma çarpıcı bir sonuç ortaya koydu: Araçlar büyük miktarda kişisel veri toplayarak Adobe, Contentsquare, Google, Microsoft, Meta, Snap ve Yahoo dahil pek çok teknoloji şirketiyle paylaşıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
California'nın robotaksilerle ilgili yeni yasası ne zaman yürürlüğe girecek?
Senato Yasa Tasarısı 1246, Temmuz 2028'de yürürlüğe girecek. Bazı uygulama detayları ise California Motorlu Taşıtlar Departmanı tarafından netleştirilecek.
Yasa hangi şirketleri kapsıyor?
Yasa, Tesla, Waymo ve Zoox gibi otonom araç teknolojisi geliştiren şirketleri kapsıyor. Bu şirketler, robotaksileri sorun çıkardığında acil müdahale ekiplerine sahada destek sağlamakla yükümlü tutulacak.
Robotaksi polis ya da itfaiyeyi engellerse ne olur?
Yasaya göre bir robotaksi polis veya itfaiyecileri 30 dakikadan fazla engellerse ilgili şirket para cezasıyla karşılaşabilecek.
Yasa uzaktan sürücüler için ne gibi koşullar getiriyor?
Otonom araç geliştiricileri yalnızca ABD'de ikamet eden ve geçerli bir ABD sürücü belgesi taşıyan kişileri uzaktan sürücü olarak istihdam edebilecek.
Şirketler sistem genelinde bir arıza yaşandığında ne yapmak zorunda?
Şirketler, sistem genelinde bir arıza yaşandığında araçlarının konumunu ve durumunu şehirlere, kasabalara ve yerel yönetimlere bildirmek zorunda kalacak. Ayrıca kaza ve tıkanıklık gibi durumlarda yardımcı olabilecek "yerel olay teknisyenleri" görevlendirmeleri de zorunlu.
