ABD ve İngiltere, Rusya ile İran'ın petrol gelirlerini ve finansman kaynaklarını kısıtlamaya yönelik yeni yaptırım paketlerini eş zamanlı olarak duyurdu. İngiltere Dışişleri Bakanlığı, Rusya'nın petrol ticareti, askeri tedarik zinciri ve finansal yaptırımları aşma girişimleriyle bağlantılı 38 yeni yaptırım kararı açıklarken, ABD Hazine Bakanlığı İran ham petrolü ile petrokimya ürünlerinin taşınmasında rol oynadığı değerlendirilen kişi, ticari ağ ve 17 gemiyi kara listeye aldı.
İngiltere'den Rusya'ya 38 Yeni Yaptırım
İngiltere Dışişleri Bakanlığı, perşembe günü yaptığı açıklamada Rusya'nın petrol üretimi ve taşımacılığı, askeri üretim faaliyetleri ile finansal yaptırımları aşma girişimleriyle bağlantılı kişi ve kuruluşları hedef alan kapsamlı bir paket ilan etti. Paketin en dikkat çekici unsuru, Rusya'nın petrol ihracatına yönelik uluslararası yaptırımlardan kaçınmak için kullandığı ileri sürülen gölge filoya ait 12 petrol tankerinin listeye eklenmesi oldu.
Finansal ayak izini kapatmaya çalıştığından şüphelenilen Rusya'ya yönelik önlemler bununla sınırlı kalmadı. Üç kripto para borsası ve iki ödeme platformu da yaptırım kapsamına alındı. İngiltere, bu kuruluşlardan ikisinin yasa dışı finansman ağı olarak tanımlanan A7 ile bağlantılı işlemleri gerçekleştirdiğini ya da kolaylaştırdığını açıkladı.
Yaptırımlar aynı zamanda Rusya'nın füze ve insansız hava aracı üretiminde kullandığı makine, elektronik bileşen ve malzemelerin tedarikiyle ilişkili 17 kişi ve kuruluşu da kapsıyor. Rusya'nın Londra Büyükelçiliği ise yaptırımların etkisiz olduğunu savunarak İngiltere'nin izlediği politikanın sonuç vermediğini öne sürdü.
ABD, İran'ın 17 Gemisini Yaptırım Listesine Aldı
ABD Hazine Bakanlığı, "Operation Economic Outcast" adı verilen operasyon çerçevesinde İran ham petrolü, petrol ürünleri ve petrokimyasallarının taşınmasında rol oynadığı belirtilen kişi, ticari ağ ve 17 gemiye yaptırım uyguladı. Hazine Bakanlığı, söz konusu operasyonun İran'ın ABD ile sürdürdüğü savaşı, füze üretimini, siber saldırılarını ve Devrim Muhafızları Ordusunu finanse etmesini engellemeyi hedeflediğini açıkladı.
Yaptırım listesine giren gemiler arasında Komorlar bayraklı Paritosh, Panama bayraklı Bitu ve Bahamalar bayraklı Gas Lucky yer alıyor. Hazine Bakanlığı'ndan bir yetkili, yeni yaptırımların İran'ın kalan yasa dışı deniz taşımacılığı altyapısına yönelik bugüne kadar atılan en önemli adım olduğunu savundu.
İran'ın Abluka Dışındaki Petrol Stoku ve Abluka Süreci
ABD, Tahran ile Washington arasında savaşı sona erdirmeye yönelik mutabakatın bozulmasının ardından 14 Temmuz'da İran limanlarına yönelik ablukayı yeniden uygulamaya koymuştu. ABD Hazine Bakanlığı yetkilisine göre İran'ın abluka kapsamı dışında kalan ve Singapur, Malezya ile Çin açıklarındaki gemilerde bekleyen yaklaşık 20 milyon varil ham petrolü bulunuyor. Aynı yetkili, dünya genelinde günlük petrol tüketiminin yaklaşık 100 milyon varil olduğunu hatırlattı.
Bir başka Hazine yetkilisi ise abluka ve yaptırımların doğrudan bir sonucu olarak İran'ın ham petrol tankerlerine yükleme ve boşaltma işlemlerini durdurduğunu belirtti. Bu durum, İran'ın deniz yoluyla petrol ihraç etme kapasitesinin ciddi biçimde daraldığına işaret ediyor.
Trump: İran ile Verimli Görüşmeler Yürütüyoruz
ABD Başkanı Donald Trump, perşembe günü sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, 28 Şubat'ta başlayan savaş konusunda İran ile "verimli görüşmeler" yürüttüklerini ifade etti. Trump aynı açıklamada ABD'nin 3 Kasım'da yapılacak ara seçimlerden önce İran'a saldırmayacağını da vurguladı. Bu açıklama, yaptırım hamlelerinin diplomatik süreçle eş zamanlı ilerlediğini gözler önüne seriyor.
Yaptırımların Etkinliğine İlişkin Farklı Değerlendirmeler
Obsidian Risk Advisors Yönetici Ortağı Brett Erickson, İran'ın denizdeki petrolünün neredeyse tamamını zaten teslim etmiş olması nedeniyle gemilere uygulanan yaptırımların etkisinin sınırlı kalacağını savundu. Erickson, bu adımları somut sonuç üretmekten çok kamuoyunda dikkat çekmeye yönelik bir ekonomik savaş yaklaşımı olarak nitelendirdi. ABD Hazine Bakanlığı ise yaptırımların İran'ın kalan petrol gelirlerini kesmeyi ve Tahran üzerindeki uluslararası baskıyı artırmayı hedeflediğini açıkladı.
Sıkça Sorulan Sorular
İngiltere'nin Rusya'ya yönelik yeni yaptırım paketi neleri kapsıyor?
İngiltere Dışişleri Bakanlığı'nın açıkladığı 38 yeni yaptırım; Rusya'nın gölge filosuna ait 12 petrol tankeri, finansal kısıtlamaları aşmak amacıyla kullanıldığından şüphelenilen üç kripto para borsası ve iki ödeme platformu ile füze ve insansız hava aracı üretiminin tedarik zinciriyle bağlantılı 17 kişi ve kuruluşu kapsıyor.
ABD'nin İran'a yönelik yaptırımları hangi operasyon çerçevesinde açıklandı?
ABD Hazine Bakanlığı'nın yaptırımları, "Operation Economic Outcast" adlı operasyon kapsamında duyuruldu. Operasyonun amacı, İran'ın savaş finansmanını, füze üretimini, siber saldırılarını ve Devrim Muhafızları Ordusu'nun finansmanını engellemeyi hedefliyor.
Yaptırım listesine alınan gemilerden bazıları hangileri?
ABD'nin yaptırım listesine aldığı 17 gemi arasında Komorlar bayraklı Paritosh, Panama bayraklı Bitu ve Bahamalar bayraklı Gas Lucky yer alıyor.
İran'ın abluka dışında ne kadar petrolü bulunuyor?
ABD Hazine Bakanlığı yetkilisine göre İran'ın abluka kapsamı dışında kalan, Singapur, Malezya ve Çin açıklarındaki gemilerde yaklaşık 20 milyon varil ham petrolü bulunuyor.
Yaptırımların etkinliğine ilişkin hangi farklı görüşler öne çıktı?
Obsidian Risk Advisors Yönetici Ortağı Brett Erickson, İran'ın petrolünün büyük bölümünü zaten teslim etmiş olduğunu belirterek yaptırımların etkisinin sınırlı kalacağını ve bu adımların sonuç üretmekten çok kamuoyu baskısı oluşturmayı amaçladığını savundu. ABD Hazine Bakanlığı ise yaptırımların İran'ın kalan petrol gelirlerini kesmek ve uluslararası baskıyı artırmak için tasarlandığını açıkladı.
