Küresel veri merkezleri arasındaki iletişim bugün büyük ölçüde okyanus tabanındaki fiber optik kablolara dayanıyor. Bu kablolar kurulması, erişilmesi ve onarılması son derece güç altyapı unsurları. Radyo dalgaları ise gerekli bant genişliğini karşılayamadığından kablosuz alternatifler pratikte devre dışı kalıyor. İşte bu boşluğu doldurmak isteyen bir girişim, çözümü uzayda arıyor.
Endeavor Optical Networks, kısa adıyla EON, Mayıs 2025'te kuruldu ve bugün itibarıyla gizlilik perdesini kaldırarak sahneye çıktı. Şirket, General Catalyst ve Andreessen Horowitz'den 10,75 milyon dolarlık tohum finansmanı topladığını açıkladı. CEO Charlie Horowitz ile CTO Tyler Presser'ın ortak kuruculuğunu üstlendiği EON, lazer donanımlı uydulardan oluşan bir ağ kurarak veri merkezlerini yörüngeden birbirine bağlamayı planlıyor.
Deniz altı kabloları neden yetersiz kalıyor?
Mevcut deniz altı fiber optik ağları saniyede 200 terabit ve üzerinde veri taşıyabiliyor; bu hız, uydu iletişim ağlarının büyük çoğunluğunun çok ötesinde. Ancak söz konusu altyapının kırılganlığı, kurulum ve bakım güçlükleri ile erişim maliyetleri ciddi sorunlar doğuruyor. Radyo tabanlı kablosuz çözümler ise bu bant genişliği gereksinimini karşılayamıyor.
EON'un öne sürdüğü alternatif, uzay-yer lazer iletişimi. Optik teknolojisindeki son gelişmeler ve daha güçlü uyduların devreye girmesiyle bu yaklaşım giderek daha uygulanabilir hale geliyor. NASA, en son Ay görevinde lazer iletişimini kullanarak veri aktardı; York, Kepler ve Cailabs gibi özel şirketler de Dünya yörüngesi ile yer arasında optik bağlantılar kurduklarını duyurdu. Ancak bu bağlantılar saniyede 2,5 gigabit düzeyinde kalıyor. EON'un hedefi çok daha iddialı: saniyede 2,4 terabit.
Yaklaşık 20 uyduluk bir ağ, kıtalar arası bağlantı
EON, yaklaşık 20 uydudan oluşan bir ağ kurmayı planlıyor. Her uydu iki kıta arasında ayrılmış bir bağlantı sağlayacak ve ilk filonun erken müşterilere 24 saat kesintisiz kapsama sunması hedefleniyor. Şirket, yerel veri merkezlerine ve içerik dağıtım ağlarına (CDN) hizmet vermek için farklı bölgelerde yer istasyonları seçecek; yedekli konumlar ve hava durumu verileri kullanılarak güvenilir bağlantı sağlanmaya çalışılacak.
Lazer iletişiminin önündeki en büyük engellerden biri atmosferin sinyali bozması, özellikle de bulutların yolu kapatması. EON bu sorunu aşmak için özgün mühendislik çözümleri geliştireceğini belirtiyor. Horowitz, şirketin bu alanda "gizli bir formülü" olduğunu söylüyor ancak ayrıntıları paylaşmıyor.
Hedef müşteriler: Hiper ölçekli veri merkezi işleticileri ve yapay zeka laboratuvarları
EON, müşteri olarak hiper ölçekli veri merkezi şirketleri ile yapay zeka laboratuvarlarıyla görüşüyor. Bu kuruluşlar, dünyada en fazla veriyi taşıyan yapılar olmaları nedeniyle birincil hedef kitle olarak belirlendi. Şirket özellikle iki tür güzergaha odaklanıyor: Fransa'dan Avustralya'ya uzanan gibi çok uzun hatlar ve Afrika ile Güney Amerika arasındaki bağlantılar gibi mevcut altyapının yetersiz kaldığı koridorlar. EON, veri aktarımı üzerinde tam kontrol isteyen müşterilere ayrılmış kapasite satmayı planlıyor.
Demo uydu 2027 sonunda fırlatılacak
Tohum finansmanı öncelikle bir optik laboratuvarının kurulmasına, mühendis istihdamına ve yer testlerine ayrılacak. EON, 2027 yılı sonunda bir demo uydu fırlatmayı hedefliyor. Horowitz, bu uydunun şimdiye kadar görülen en yüksek optik indirme hızını sunmasını beklediğini söylüyor: en az 800 gigabit, hatta belki bir terabit.
Şirket, mühendislik çalışmalarını optik iletişim terminaline odaklamayı planlıyor; lazeri yönlendiren kardanlar gibi hassasiyet gerektiren bileşenlere özel önem verilecek. Uydu gövdeleri için ise Horowitz'in daha önce çalıştığı Apex Space gibi üreticilerin hazır ticari platformları satın alınacak. Horowitz, Apex'te CEO Ian Cinnamon'ın özel kalem müdürü ve ardından özel projeler direktörü olarak görev yaptı.
EON'un teknik ekibinde Tyler Presser'ın yanı sıra NASA için öncü görevler planlamış bir doktora astronotik mühendisi olan Presser'ın kendisi, küresel ağ altyapısına odaklanmış eski bir Google yöneticisi Michael David Francois ve Amazon'un alçak Dünya yörüngesi uydu ağında çalışmış optik mühendisi Wesley Baxter yer alıyor.
Yatırımcılar ve sektör değerlendirmeleri
Yatırım turununa liderlik eden General Catalyst'ın başkanı ve yönetici direktörü Jeannette zu Fürstenberg, bu projeyi fonun iki ana teması olan yapay zeka ve dayanıklılık kavramlarını birleştiren bir girişim olarak nitelendiriyor. "Talep konusunda endişem yok, o kendi kendine çözülür. Asıl mesele, bu şeyi konuştuğumuz süre içinde gerçekten uzaya çıkarabilecek misiniz?" diyen Fürstenberg, kurucu-ürün uyumuna özellikle dikkat çekiyor.
EON bu alanda yalnız değil. Jeff Bezos'un uzay şirketi Blue Origin, 5.048 uyduluk TeraWave adlı bir ağ için saniyede 6 terabite kadar hız sunmayı hedeflediğini duyurdu. Blue Origin'in planı daha büyük ölçekli olmakla birlikte hayata geçirilmesi daha uzun sürecek. EON'un daha küçük uydu filosunun uzaya çıkarılması görece daha hızlı olabilir; ancak her iki şirket de benzer teknik engellerle yüzleşmek zorunda kalacak.
Quilty Space araştırma direktörü Caleb Henry ise veri merkezlerinin kalite ve yedeklilik konusundaki yüksek standartlarına dikkat çekerek şu değerlendirmede bulunuyor: "Uydu interneti ancak şimdi son çare teknolojisi olmaktan çıkıp güvenilir, yüksek bant genişlikli bir altyapıya dönüşüyor. Veri merkezi bağlantısı için optimize edilmiş uydu üretmek imkânsız değil, ama çoğu girişimcinin öngördüğünden daha zor ve uzun soluklu bir süreç."
Horowitz ise şirketin yaklaşımını tek bir kuralla özetliyor: "Fizik sorunu yok" kuralı. "Bugün var olan bir pazara hizmet edebiliriz. Bu sorunun bugün var olduğunu ve giderek büyüdüğünü biliyoruz. Dünyada her zamankinden daha fazla veri taşınıyor; işte bizim bahsimiz bu" diyor.
Sıkça Sorulan Sorular
EON nedir ve ne zaman kuruldu?
EON, tam adıyla Endeavor Optical Networks, Mayıs 2025'te kurulan bir uzay teknolojisi girişimidir. CEO Charlie Horowitz ve CTO Tyler Presser tarafından ortak kurulan şirket, lazer donanımlı uydular aracılığıyla kıtalar arası veri aktarımı sağlamayı hedefliyor.
EON ne kadar finansman aldı ve kimlerden?
EON, General Catalyst ve Andreessen Horowitz'den 10,75 milyon dolarlık tohum finansmanı topladı. Yatırım turuna General Catalyst Başkanı ve Yönetici Direktörü Jeannette zu Fürstenberg liderlik etti.
EON'un hedeflediği veri aktarım hızı nedir?
EON, başlangıç hedefi olarak saniyede 2,4 terabit hız belirledi. Demo uydusuyla ise en az 800 gigabit, hatta bir terabit optik indirme hızına ulaşmayı planlıyor. Mevcut özel şirketlerin gerçekleştirdiği lazer bağlantıları ise saniyede 2,5 gigabit düzeyinde kalıyor.
EON'un karşılaşacağı en büyük teknik zorluk nedir?
Lazer iletişiminin önündeki başlıca engel, sinyalin atmosferden geçerken bozulması ve özellikle bulutların yolu kapatmasıdır. EON, bu sorunu aşmak için özgün mühendislik çözümleri geliştireceğini belirtiyor; ayrıca güvenilir bağlantıyı sürdürmek için yedekli yer istasyonları ve hava durumu verilerinden yararlanmayı planlıyor.
EON'un rakipleri var mı?
Evet. Blue Origin, Jeff Bezos'un uzay şirketi, 5.048 uyduluk TeraWave adlı bir ağ kurarak büyük ölçekli kullanıcılara saniyede 6 terabite kadar hız sunmayı duyurdu. Blue Origin'in planı daha büyük ölçekli olmakla birlikte hayata geçirilmesi daha uzun bir süreç gerektirecek.
