Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Macar mevkidaşı Anita Orban ile düzenlediği ortak basın toplantısında Mekke Ortak Savunma Anlaşması ve Türkiye'nin Suudi Arabistan'a olası savunma katkısına ilişkin önemli açıklamalar yaptı. Fidan, anlaşmanın özünü net bir biçimde ortaya koydu: "Bir müttefikimiz saldırıya uğrarsa onun yanında olmamız gerekiyor."
Yemen'de Durum ve Suudi Arabistan'ın Tutumu
Bakan Fidan, Yemen'deki mevcut tabloya da değindi. Fidan'a göre sahadaki meşru hükümet güçleri mücadelesini sürdürmekte, Suudi Arabistan ise bu güçlere destek vermektedir. Fidan, çatışmanın yalnızca askeri boyutuyla ele alınmadığını da vurguladı: "Diğer taraftan olayın barışla, diyalogla çözümlenmesi için biz elimizden geleni de yapıyoruz" dedi ve bu çabada Suudi Arabistan'ın desteğinin mevcut olduğunu ekledi.
"Bu Bir Savunma Anlaşması, Saldırı Anlaşması Değil"
Fidan, anlaşmanın kapsamını ve sınırlarını açıklarken dikkat çekici bir ayrıma gitti. Anlaşmanın yalnızca savunmaya yönelik olduğunu, saldırı niteliği taşımadığını özellikle vurguladı. "Bu bir saldırı anlaşması değil. Yani Türkiye başka bir ülkeye askerini gönderip orada bir saldırı yapmayacak" ifadesini kullanan Fidan, anlaşmanın işleyişini şöyle özetledi: "Savunma anlaşması, bu anlaşmaya taraf olan ülke saldırıya uğradığı zaman siz yanında olursunuz. Bunun adı bir savunma anlaşmasıdır."
Fidan bu noktayı aynı basın toplantısında birden fazla kez yineleyerek anlaşmanın kolektif savunma ilkesine dayandığını netleştirdi. Şu anda Suudi Arabistan'da yürütülen faaliyetlerin de bu savunma işbirliğinin bir parçası olduğunu belirtti.
Hava Savunması ve Elektronik Harp Ön Planda
Türkiye'nin Suudi Arabistan'a sağlayabileceği somut katkılar konusunda ise teknik çalışmaların henüz sonuçlanmadığı anlaşılıyor. Fidan, özellikle Yemen'den gerçekleştirilen saldırılara karşı Türkiye'nin Pakistan ile birlikte savunmaya ne tür katkı sunabileceğine ilişkin değerlendirmelerin askeri yetkililer arasında sürdüğünü aktardı. Bu değerlendirmelerde hava savunması ve elektronik harp başı çeken teknik başlıklar olarak öne çıkıyor. Fidan, "Savunmaya yönelik ne türden yardımlar yapılabilir, özellikle hava savunması, elektronik harp başta olmak üzere diğer teknik konularda nasıl yardım yapılabilir, bununla ilgili çalışmalar devam ediyor" dedi.
Askeri Komiteler Çalışmalarını Sürdürüyor
Anlaşmanın hayata geçirilmesine yönelik kurumsal yapılanma da adım adım şekilleniyor. Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması, 7 Ağustos'ta üç ülkenin en üst düzey yöneticileri tarafından Mekke'de imzaya açıldı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Pakistan Başbakanı Muhammed Şahbaz Şerif ve Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Muhammed bin Selman'ın imzaladığı anlaşmanın ardından kurulan komitenin ilk toplantısı 31 Ağustos'ta Türkiye'nin ev sahipliğinde İstanbul'da gerçekleştirildi. Toplantıda anlaşmanın kurumsallaştırılmasına yönelik teknik çalışmalar masaya yatırıldı.
Fidan ayrıca Mekke Anlaşması'nın Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne gönderileceğini de duyurdu. Askeri komitelerin çalışmalarını sürdürdüğünü belirten Bakan, Suudi Arabistan'a yönelik savunma desteğinin değerlendirme aşamasında olduğunu yineledi.
Anlaşmanın Hukuki Çerçevesi
Yayımlanan ortak metne göre anlaşma, "her türlü saldırganlığa karşı kolektif caydırıcılığı güçlendirmeyi amaçlamakta ve üç devletten herhangi birine karşı gerçekleştirilecek bir silahlı saldırının hepsine karşı yapılmış sayılacağını hükme bağlamaktadır." Metin ayrıca üç devlet arasındaki savunma iş birliğinin tüm boyutlarıyla geliştirilmesini de öngörmektedir. Bu hukuki çerçeve, Fidan'ın basın toplantısındaki açıklamalarıyla örtüşüyor: Kolektif savunma yükümlülüğü, üç ülkeden herhangi birine yönelik bir saldırıyı otomatik olarak ortak bir tehdit olarak tanımlıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Mekke Ortak Savunma Anlaşması ne zaman ve kimler tarafından imzalandı?
Anlaşma, 7 Ağustos'ta Mekke'de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Pakistan Başbakanı Muhammed Şahbaz Şerif ve Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Muhammed bin Selman tarafından imzalandı.
Anlaşma kapsamında Türkiye Suudi Arabistan'a ne tür bir destek sağlayabilir?
Dışişleri Bakanı Fidan'a göre hava savunması ve elektronik harp başta olmak üzere çeşitli teknik konularda nasıl destek sağlanabileceğine ilişkin değerlendirmeler askeri yetkililer arasında sürmektedir. Kesin bir karar henüz açıklanmamıştır.
Mekke Anlaşması bir saldırı anlaşması mıdır?
Hayır. Bakan Fidan, anlaşmanın açıkça bir savunma anlaşması olduğunu ve Türkiye'nin başka bir ülkeye saldırı amacıyla asker göndermeyeceğini vurguladı. Anlaşma yalnızca taraf ülkelerden biri saldırıya uğradığında devreye girmektedir.
Anlaşmanın kurumsallaşması için ne gibi adımlar atıldı?
Anlaşmanın kurumsallaştırılmasına yönelik teknik çalışmaları ele almak amacıyla kurulan komitenin ilk toplantısı 31 Ağustos'ta Türkiye'nin ev sahipliğinde İstanbul'da gerçekleştirildi. Askeri komiteler çalışmalarını sürdürmektedir.
Mekke Anlaşması Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne gönderilecek mi?
Evet. Bakan Fidan, Mekke Anlaşması'nın TBMM'ye gönderileceğini basın toplantısında açıkladı. Ancak bu sürecin takvimi ve ayrıntıları kaynakta yer almamaktadır.
