Körfez ve Hürmüz Boğazı'nda ticari gemilere yönelik saldırılar tırmanırken küresel petrol piyasaları Perşembe günü sert bir yükselişle açıldı. Bölgedeki arz güvenliğine ilişkin kaygıların derinleşmesiyle birlikte Çarşamba günü yaşanan kısa süreli fiyat gerilemesi yerini hızla alım baskısına bıraktı.
Brent 101 Doların Üzerine Çıktı, WTI 89 Doları Aştı
Küresel piyasalarda Brent ham petrol vadeli kontratları yüzde 1,33 oranında değer kazanarak varil başına 101,53 dolara yükseldi. Aynı saatlerde ABD ham petrolü WTI de yüzde 1,26 artışla 89,39 dolar seviyesine tırmandı. Söz konusu yükseliş, İran savaşı nedeniyle halihazırda rekor seviyelerde seyreden akaryakıt fiyatlarıyla boğuşan hükümetler açısından yeni bir baskı unsuru olarak değerlendiriliyor.
Katar'ın Kuzeyinde Tanker Vuruldu, Can Kayıpları Yaşandı
Bölgedeki gerilimi doğrudan tetikleyen son gelişme, Katar'ın kuzeyinde seyreden bir tankerin kimliği belirsiz güçlerce birden fazla mermiyle vurulması oldu. Can kayıplarının da yaşandığı bu saldırı, İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları kurumu tarafından resmen doğrulandı. ANZ Kıdemli Emtia Stratejisti Daniel Hynes, geçmişte yaşanan benzer saldırıların Basra Körfezi'nden gerçekleştirilen petrol sevkiyatlarını doğrudan sekteye uğrattığını hatırlattı.
Hynes'e göre mevcut tablo daha da çetrefilli bir görünüm sergiliyor: Petrol üreticileri, ihraç ettikleri büyük hacimleri uluslararası piyasalara ulaştırabilecek alternatif bir deniz güzergahı bulamadıklarından, gemilerinin vurulma riskini göze alarak bu tehlikeli sularda seyretmeye devam etmek zorunda kalıyor. Bu durum, bölgedeki çatışmaların tırmanması halinde petrol akışlarının kolayca ikame edilemeyeceğine işaret ediyor.
IEA'nın Stok Hamlesi Piyasayı Sakinleştirmeye Yetmedi
Fiyatlar Çarşamba günü Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) petrol stoklarının kullanımını hızlandırma ve dizel tedarikine öncelik verme kararını açıklamasının ardından kısa bir süreliğine geri çekilmişti. Ancak bu rahatlama kalıcı olmadı. Stratejist Hynes, IEA tarafından piyasaya sürülecek petrolün, Orta Doğu'daki çatışmaların başlangıcında duyurulan 400 milyon varillik planın yalnızca bir bölümünü oluşturduğunu vurguladı.
Bu çerçevede stratejik rezervlerin devreye sokulmasının arz akışlarını geçici olarak hafifletebileceği, ancak kalıcı yeni bir üretim kapasitesi yaratmayacağı gerçeği piyasaların gündeminde ağırlığını korumaya devam ediyor. Nitekim IEA açıklamasının ardından gelen kısa süreli düşüşün yerini çok geçmeden yeniden yükselişe bırakması da bu değerlendirmeyi somutlaştırır nitelikte oldu.
ABD Ham Petrol Stokları Beklentilerin İki Katı Düştü
Körfez'deki gerilimin yarattığı baskıya ABD cephesinden gelen veriler de eklenince piyasalardaki endişe daha da derinleşti. Enerji Enformasyon İdaresi'nin (EIA) açıkladığı rakamlara göre 2 Ekim'de sona eren haftada ABD ham petrol stokları 3,2 milyon varil azalarak 424,1 milyon varile geriledi. Reuters anketine katılan analistlerin öngördüğü düşüş yalnızca 1,7 milyon varildi; gerçekleşen rakam bu tahminin neredeyse iki katına ulaştı.
Dizel ve jet yakıtı gibi damıtılmış petrol ürünleri stoklarında da gerileme yaşandı. Söz konusu stoklar 42 bin varil azalarak 105,14 milyon varile indi. Bu seviyelerin son beş yılın aynı döneminin belirgin biçimde altında kalması, kış aylarının yaklaşmasıyla birlikte küresel yakıt arzı endişelerini canlı tutuyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Hürmüz Boğazı'ndaki tanker saldırısı petrol fiyatlarını nasıl etkiledi?
Katar'ın kuzeyinde seyreden bir tankerin kimliği belirsiz güçlerce vurulması ve can kayıplarının yaşanması, bölgedeki arz güvenliği kaygılarını artırarak Brent ham petrol fiyatının yüzde 1,33 yükselerek varil başına 101,53 dolara çıkmasına zemin hazırladı.
IEA'nın stok salımı kararı neden fiyatları kalıcı olarak düşüremedi?
ANZ Kıdemli Emtia Stratejisti Daniel Hynes'e göre IEA'nın piyasaya süreceği petrol, Orta Doğu çatışmalarının başında açıklanan 400 milyon varillik planın yalnızca bir parçasını oluşturuyor. Stratejik stokların kullanımı arz akışlarını geçici olarak rahatlatabilir; ancak kalıcı yeni bir üretim kapasitesi yaratmaz.
ABD petrol stoklarındaki düşüş ne kadar büyük ve beklentilerle nasıl örtüşüyor?
EIA verilerine göre 2 Ekim'de sona eren haftada ABD ham petrol stokları 3,2 milyon varil azaldı. Reuters anketindeki analistlerin beklentisi 1,7 milyon varillik bir düşüştü; gerçekleşen rakam bu tahminin yaklaşık iki katına ulaştı.
Petrol üreticileri neden Hürmüz Boğazı'ndan geçmeye devam etmek zorunda?
Stratejist Hynes'e göre üreticiler, büyük petrol hacimlerini uluslararası piyasalara taşıyabilecek alternatif bir deniz güzergahı bulamadıklarından, gemilerinin vurulma riskini göze alarak Hürmüz Boğazı'ndan geçişi sürdürmek zorunda kalıyor.
Damıtılmış petrol ürünleri stokları ne durumda?
EIA verilerine göre dizel ve jet yakıtını kapsayan damıtılmış petrol ürünleri stokları, söz konusu haftada 42 bin varil azalarak 105,14 milyon varile geriledi ve son beş yılın aynı dönemine kıyasla düşük seviyelerde kalmaya devam ediyor.
