Türkiye'de sosyal medya platformlarının çocuklara yönelik hizmetlerini köklü biçimde değiştirecek bir düzenleme Resmi Gazete'de yayımlandı. Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından hazırlanan 'Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik' ile sosyal ağ sağlayıcılarına, 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunma yasağı getirildi. 15 yaşını doldurmuş çocuklara ise yaş ve gelişim düzeylerine uygun, ayrıştırılmış bir hizmet sunulması zorunlu hale getirildi.
Yönetmelik Ne Getiriyor?
Düzenlemenin temel ekseni, sosyal medya kullanımında çocukları yaşa göre farklı koruma katmanlarına tabi tutmak. Buna göre 15 yaşın altındaki kullanıcılar sosyal ağ hizmetlerinden hiç yararlanamayacak. 15 ile 18 yaş arasındaki kullanıcılar ise genel kullanıcılardan ayrı, kendilerine özgü bir hizmet ortamında sosyal medyayı kullanabilecek. Bu ayrıştırılmış hizmetin yaş ve gelişim düzeyine uygunluğu esas alınarak tasarlanması gerekiyor.
Yönetmelik, yalnızca erişim kısıtlamasıyla sınırlı kalmıyor; platformların çocuklara sunduğu özelliklerin kapsamını da doğrudan etkiliyor. Canlı yayın açma imkânı ve bağımlılık yapıcı olduğu değerlendirilen sonsuz kaydırma özelliği bu yaş grubuna kısıtlanacak. Bunun yanı sıra çocukların paylaştığı profil fotoğrafı ve görsellerin ekran görüntüsünün alınmasının önüne geçilecek.
Hesaplar Varsayılan Olarak Gizli Olacak
15 yaşını doldurmuş çocukların sosyal medya hesapları, herhangi bir ayar değişikliği gerektirmeksizin varsayılan olarak gizli konumda açılacak. Bu uygulama, söz konusu yaş grubundaki kullanıcıların içeriklerinin ve profillerinin herkese açık biçimde görüntülenmesini baştan engelleyecek. Hesabı gizli tutmak için ayrıca işlem yapmak zorunda kalmayacak olan çocuklar, bu sayede istemeden geniş kitlelere ulaşan paylaşımlar yapmaktan korunmuş olacak.
Yaş Doğrulama e-Devlet Üzerinden Yapılacak
Yönetmeliğin dikkat çeken unsurlarından biri, yaş doğrulama mekanizmasının kurgulanış biçimi. Doğrulama işlemleri e-Devlet Kapısı üzerinden oluşturulan özel belirteçler aracılığıyla gerçekleştirilecek. Bu belirteçler yalnızca kullanıcının hangi yaş grubunda yer aldığını doğrulayacak; ad, soyad, kimlik numarası gibi başka kişisel verileri içermeyecek. Böylece platformlara aktarılan bilgi en aza indirilmiş olacak.
Söz konusu yapı, hem çocukların yaşının güvenilir biçimde teyit edilmesini hem de kişisel verilerin gereksiz yere paylaşılmamasını aynı anda sağlamayı hedefliyor. e-Devlet altyapısının kullanılması, doğrulama sürecini merkezi ve standart bir zemine oturtacak.
Yürürlük Tarihleri ve Geçiş Süreci
Yönetmelik, 1 Kasım 2026 tarihinde yürürlüğe girecek. Hâlihazırda aktif olan hesaplar için ise bir geçiş süreci tanındı. Mevcut hesapların 31 Mart 2027'ye kadar e-Devlet belirteci aracılığıyla doğrulanması gerekiyor. Bu tarihe kadar doğrulama yapılmayan hesapların durumuna ilişkin yönetmelik metninde ayrıca bir belirleme yapılmadı.
Düzenlemenin hayata geçirilmesi, sosyal ağ sağlayıcılarının teknik altyapılarını ve hizmet modellerini yönetmelik gerekliliklerine uygun biçimde yeniden yapılandırmasını zorunlu kılacak. Yürürlük tarihine kadar geçen süre, platformlara bu hazırlıklar için belirli bir zaman penceresi sunuyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Yönetmeliği kim hazırladı ve nerede yayımlandı?
Yönetmelik, Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından hazırlandı ve Resmi Gazete'de yayımlandı.
15 yaşından küçük çocuklar sosyal medyayı hiç kullanamayacak mı?
Evet, yönetmeliğe göre sosyal ağ sağlayıcıları 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak.
Yaş doğrulama nasıl yapılacak ve kişisel veriler paylaşılacak mı?
Yaş doğrulama, e-Devlet Kapısı üzerinden oluşturulan özel belirteçlerle gerçekleştirilecek. Bu belirteçler yalnızca kullanıcının yaş grubunu doğrulayacak; başka kişisel veri içermeyecek.
15-18 yaş arasındaki çocukların hesaplarına hangi kısıtlamalar uygulanacak?
Bu yaş grubundaki kullanıcıların hesapları varsayılan olarak gizli olacak; canlı yayın açma ve sonsuz kaydırma özellikleri kısıtlanacak; paylaştıkları profil fotoğrafı ve görsellerin ekran görüntüsü alınamayacak.
Mevcut hesaplar için son doğrulama tarihi ne zaman?
Hâlihazırda aktif olan mevcut hesapların 31 Mart 2027'ye kadar e-Devlet belirteci ile doğrulanması gerekiyor.
