ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne (UCM) yaptırım uygulamaya başladı. Kararın zamanlaması dikkat çekici: Yaptırım duyurusu, eski UCM yargıcı Navi Pillay'in Nobel Barış Ödülü'nü kazanmasının ardından yalnızca birkaç saat içinde kamuoyuyla paylaşıldı.
Rubio: 'Mahkeme haydut, Amerikalıları yargılatmayız'
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, açıklamasında Washington'un Amerikalıların UCM tarafından yargılanmasına izin vermeyeceğini kesin bir dille ifade etti. Rubio, mahkemeyi 'haydut' olarak nitelendirerek yaptırımların UCM'nin kaynaklarını keseceğini ve mahkemenin faaliyet yürütme kapasitesini ciddi biçimde zayıflatacağını söyledi. Bakan, aynı zamanda yaptırımların müzakere kapısını tamamen kapatmadığını da vurguladı; ancak UCM'nin Washington'un tehdit olarak gördüğü adımları sona erdirmesi gerektiğini savundu.
Reuters'ın haberine göre ABD'nin UCM'ye yönelik bu sert tepkisinin başlıca nedenleri arasında mahkemenin İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu ve diğer İsrailli yetkililer hakkında çıkardığı tutuklama kararları bulunuyor.
UCM'den kararlı yanıt: Soruşturmalar sürecek
UCM Başsavcı Yardımcısı Nazhat Shameem Khan, ABD'nin yaptırım kararını açıkça kınadı. Khan, yaptırımlara rağmen mahkemenin soruşturma ve kovuşturmalarını sürdürmeye devam edeceğini belirtti. Bu açıklama, Washington'un baskısına boyun eğmeyeceklerinin bir işareti olarak değerlendirildi.
Guterres: 'Uluslararası ceza adaletine ciddi darbe'
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, ABD'nin UCM'ye yaptırım uygulama kararını sert bir dille kınadı. Guterres, "Bugünkü karar, UCM'nin kilit bir rol oynadığı uluslararası ceza adaletine yönelik ortak çabalara ciddi bir darbe vurmaktadır" dedi. BM'nin en üst düzey isminden gelen bu kınama, kararın uluslararası arenada yarattığı yankının boyutunu gözler önüne seriyor.
UCM nedir, kimler üye?
2002 yılında kurulan UCM; savaş suçları, insanlığa karşı suçlar ve soykırım gibi ağır suçları kovuşturmak amacıyla faaliyet gösteriyor. Mahkemenin 125 üye ülkesi bulunuyor. Avrupa Birliği üyesi ülkelerin tamamı UCM'ye dahilken, NATO üyeleri arasında ABD ve Türkiye mahkemenin tarafı değil.
Yaptırımlar şirketleri de tehdit ediyor
Yaptırımların yalnızca UCM'yi değil, mahkemeyle iş ilişkisi içindeki özel sektör kuruluşlarını da doğrudan etkileyebileceği belirtiliyor. Bankalar, sigorta şirketleri ve yazılım sağlayıcıları, UCM ile sürdürdükleri iş ilişkileri nedeniyle ciddi baskıyla karşılaşabilir. Bu olası etkileri öngören mahkeme, bazı hazırlıklar yapmaya başladı. Söz konusu hazırlıklar arasında Microsoft yazılımlarından açık kaynaklı alternatiflere geçiş ile bankacılık ve sigorta düzenlemelerinde değişiklikler yer alıyor.
Öte yandan üst düzey bir ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilisi, Hazine Bakanlığı'nın Amerikan çıkarlarını korumaya yönelik lisanslar çıkaracağını açıkladı. Yetkiliye göre bu lisanslar, geçici muafiyetleri de kapsayabilir; bu durum yaptırımların uygulanmasında belirli esnekliklere kapı aralıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
ABD neden UCM'ye yaptırım uyguladı?
Reuters'ın haberine göre Washington'un UCM'ye yönelik tepkisinin başlıca nedenleri arasında mahkemenin İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu ve diğer İsrailli yetkililer hakkında çıkardığı tutuklama kararları bulunuyor. ABD Dışişleri Bakanı Rubio ayrıca Amerikalıların UCM tarafından yargılanmasına izin vermeyeceklerini de açıkça ifade etti.
Yaptırımlar UCM'yi nasıl etkileyecek?
ABD Dışişleri Bakanı Rubio'ya göre yaptırımlar, mahkemenin kaynaklarını kesecek ve faaliyet yürütme kapasitesini ciddi biçimde zayıflatacak. UCM ise bu sürece karşı hazırlık kapsamında Microsoft yazılımlarından açık kaynaklı alternatiflere geçiş ve bankacılık ile sigorta düzenlemelerinde değişiklikler gibi adımlar attı.
BM Genel Sekreteri Guterres bu karara nasıl tepki verdi?
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, ABD'nin kararını kınayarak "Bugünkü karar, UCM'nin kilit bir rol oynadığı uluslararası ceza adaletine yönelik ortak çabalara ciddi bir darbe vurmaktadır" dedi.
Yaptırımlar özel şirketleri de etkiler mi?
Evet, yaptırımların UCM'ye hizmet sağlayan bankalar, sigorta şirketleri ve yazılım sağlayıcıları gibi özel sektör kuruluşlarını da etkileyebileceği belirtiliyor. Bu şirketler, UCM ile iş ilişkileri nedeniyle baskıyla karşılaşabilir. Üst düzey bir ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilisi ise Hazine Bakanlığı'nın Amerikan çıkarlarını korumaya yönelik lisanslar çıkarabileceğini ve bunların geçici muafiyetleri içerebileceğini ifade etti.
ABD ve Türkiye UCM'ye üye mi?
Hayır. 125 üye ülkesi bulunan UCM'ye Avrupa Birliği üyesi ülkelerin tamamı dahilken, NATO üyeleri arasında ABD ve Türkiye mahkemenin tarafı değil.
