Covid-19'un gündemin gerisine çekildiği bir dönemde yeni veriler dikkat çekici bir tabloyu gözler önüne seriyor. Medyada 'Stratus' adıyla anılan XFG varyantı İngiltere'de yükselişe geçmiş durumda; Amerika Birleşik Devletleri'nde ise Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi'nin (CDC) modellemesi 19 eyalette salgın eğrisinin yukarı yönlü olduğunu ortaya koyuyor. Uzmanlar paniğe kapılmak için bir neden bulunmadığını açıkça vurgularken durumun hafife alınmaması gerektiğinin de altını çiziyor.
İngiltere'de Pozitiflik ve Hastaneye Yatış Oranları Artıyor
İngiltere Sağlık Güvenliği Ajansı verilerine göre Covid-19 testlerindeki pozitiflik oranı eylül ayında yaklaşık yüzde 7'ye ulaştı. Aynı dönemde hastaneye yatış oranları yaklaşık yüzde 50 artış kaydetti. IFLScience'ın aktardığı bilgilere göre 30 Eylül'de günlük hastaneye yatış sayısı 1.104'e çıktı. Bu rakam, geçen yıl ekim ayında görülen 2.500'ün üzerindeki zirvenin belirgin biçimde altında kalıyor; ancak yükselişin sürmesi kamuoyunun dikkatini çekiyor.
XFG Nedir, Neden Öne Çıkıyor?
XFG, Omicron soyundan türeyen bir alt varyant. 'Stratus' lakabıyla medyada yer bulan bu varyant hakkında İngiltere Sağlık Güvenliği Ajansı önemli bir noktanın altını çiziyor: XFG yaklaşık bir yıldır farklı ülkelerde dolaşımda ve yeni ortaya çıkmış bir virüs değil. Şu an itibarıyla İngiltere'de en yaygın Covid-19 soyu olduğu bildirilen XFG'nin, dolaşımdaki diğer varyantlara kıyasla daha ağır hastalığa yol açtığına dair mevcut verilerde herhangi bir bulgu yer almıyor. Hastaneye yatış sayılarının genel vaka artışıyla paralel seyretmesi de yükselişin daha tehlikeli bir varyanttan değil, virüsün genel dolaşımındaki artıştan kaynaklandığına işaret ediyor.
ABD'de 19 Eyalette Eğri Yukarı Yönlü
CDC'nin R-t modeli, enfekte bir kişinin ortalama kaç kişiye virüs bulaştırdığını tahmin etmek amacıyla kullanılıyor. Bu değerin 1'in üzerine çıkması yayılımın büyüdüğüne işaret ediyor; ancak söz konusu ölçüm tek başına hastalık yükünü ya da vakaların ne denli ağır seyrettiğini göstermiyor. CDC'nin modellemesi 19 eyalette salgın eğrisinin yukarı yönlü olduğunu ortaya koyuyor. Öte yandan atık su izleme verileri de belirti göstermeyen kişilerden kaynaklanan yayılımı erken aşamada tespit etmek için aktif biçimde kullanılıyor.
XFG Belirtileri Önceki Omicron Alt Varyantlarına Benziyor
XFG enfeksiyonunda görülebilecek belirtiler, daha önceki Omicron alt varyantlarıyla büyük ölçüde örtüşüyor. Bu belirtiler arasında öksürük ve boğaz ağrısı, burun tıkanıklığı veya akıntısı, halsizlik ve baş ağrısı, ateş veya titreme, kas ve vücut ağrıları, bulantı, kusma ya da ishal ile bazı hastalarda ses kısıklığı yer alıyor. CDC, yalnızca belirtilere bakarak Covid-19 ile gribi birbirinden ayırmanın mümkün olmadığını hatırlatıyor. Nefes darlığı, göğüste kalıcı baskı hissi, bilinç bulanıklığı veya uyanmakta güçlük çekilmesi durumunda ise acil sağlık desteği alınması gerekiyor.
Uzmanların Önerileri: Tedbir Elden Bırakılmamalı
Uzmanlara göre serin havayla birlikte kapalı ortamlarda geçirilen sürenin uzaması virüsün bulaşmasını kolaylaştırıyor. Önceki enfeksiyon ya da aşıyla kazanılan bağışıklığın zamanla azalması da yükselişin muhtemel nedenleri arasında gösteriliyor. Belirti yaşayanların mümkünse evde kalması, risk grubundaki bireylerle temastan kaçınması ve kalabalık ile kötü havalandırılan ortamlarda maske takması öneriliyor. Güncel aşılar ve erken tedavi seçenekleri konusunda ise sağlık kuruluşlarına başvurulması önem taşıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
XFG varyantı nedir ve neden 'Stratus' olarak adlandırılıyor?
XFG, Omicron soyundan türeyen bir Covid-19 alt varyantıdır. Medyada 'Stratus' lakabıyla anılmaktadır. İngiltere Sağlık Güvenliği Ajansı'na göre bu varyant yaklaşık bir yıldır farklı ülkelerde dolaşımda olup yeni ortaya çıkmış bir virüs değildir.
XFG varyantı diğer varyantlara göre daha mı tehlikeli?
Mevcut veriler, XFG'nin dolaşımdaki diğer varyantlara kıyasla daha ağır hastalığa yol açtığını göstermemektedir. Hastaneye yatış sayılarının genel vaka artışıyla paralel seyretmesi, yükselişin daha tehlikeli bir varyanttan değil, virüsün genel dolaşımındaki artıştan kaynaklandığına işaret etmektedir.
İngiltere'deki Covid-19 hastaneye yatış rakamları ne düzeyde?
İngiltere Sağlık Güvenliği Ajansı verilerine göre eylül ayında hastaneye yatış oranları yaklaşık yüzde 50 arttı. IFLScience'ın aktardığına göre 30 Eylül'de günlük hastaneye yatış sayısı 1.104'e ulaştı. Bu rakam geçen yıl ekim ayındaki 2.500'ün üzerindeki zirvenin altında kalmaktadır.
XFG enfeksiyonunun belirtileri nelerdir, acil servise ne zaman gidilmeli?
XFG belirtileri önceki Omicron alt varyantlarına benzer biçimde öksürük, boğaz ağrısı, burun tıkanıklığı, halsizlik, baş ağrısı, ateş, titreme, kas ağrıları, bulantı, kusma, ishal ve bazı hastalarda ses kısıklığı olarak sıralanmaktadır. CDC'ye göre nefes darlığı, göğüste kalıcı baskı, bilinç bulanıklığı veya uyanmakta güçlük çekilmesi durumunda acil sağlık desteği alınması gerekmektedir.
Bulaşmayı azaltmak için ne gibi önlemler öneriliyor?
Uzmanlara göre belirti gösterenlerin mümkünse evde kalması, risk grubundaki kişilerle temastan kaçınması ve kalabalık ile kötü havalandırılan ortamlarda maske kullanması önerilmektedir. Güncel aşılar ve erken tedavi seçenekleri için sağlık kuruluşlarına başvurulması da tavsiye edilmektedir.
