Küresel pay piyasaları geride bırakılan haftayı Orta Doğu'daki gelişmeler, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) para politikasına ilişkin beklentiler ve teknoloji şirketlerinin karlılık görünümüne dair değişken öngörülerle karışık bir seyirde kapattı. Yatırımcıların odağı ise gelecek hafta başta ABD olmak üzere dünya genelinde açıklanacak enflasyon verilerine çevrildi. İş gücü piyasasındaki soğuma işaretleri, Fed'in olası şahin adımlarına ilişkin beklentileri aralık ayına öteledi; ancak jeopolitik risklerle yüksek seyrini koruyan petrol fiyatları enflasyon kaygılarını canlı tuttu.
Orta Doğu Gerginliği ve Enerji Arzı Endişeleri
Orta Doğu'da çatışmaların bölge geneline yayılarak enerji arzını tehdit edici bir boyuta ulaşması, varlık fiyatlarının yönü üzerinde belirleyici oldu. Hürmüz Boğazı'nda tanker trafiğinin yavaşlaması enerji arzına ilişkin endişeleri daha da artırırken, yükselen enerji maliyetlerinin enflasyonist baskıları güçlendirebileceğine dair tahminler öne çıktı. Çarşamba günü Beyaz Saray'ın Pentagon'dan 3 Kasım'daki ara seçimlerden önce gerçekleştirilebilecek İran hedeflerine yönelik saldırı seçenekleri geliştirmesini istediğine dair haber akışı piyasalarda risk algısını artırdı. Cuma günü ise ABD Başkanı Donald Trump'ın bu haberlerin aksini belirten açıklamaları piyasaları bir miktar rahatlattı.
Trump ayrıca Rusya'nın ABD ve küresel piyasalara ilk aşamada 300 bin tonun üzerinde, kasım boyunca ilave 500 bin ton ve ardından 1 milyon ton dizel yakıt tedarik etmesi konusunda Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile anlaştıklarını duyurdu. Bu gelişme, ABD'de enflasyonun hızlanmasında önemli etkisi bulunan enerji maliyetlerinin azalabileceği beklentisi oluşturdu. Aralık vadeli Brent petrolün varil fiyatı ise tüm bu gelişmelere karşın haftayı yüzde 2,12 artışla 104,4 dolardan kapattı.
Fed Tutanakları ve Waller'ın Mesajı
Fed'in bu hafta yayımladığı Federal Açık Piyasa Komitesi'nin (FOMC) 15-16 Eylül'de düzenlenen toplantısına ilişkin tutanaklar, yıl sonuna kadar bir faiz artışı sinyali verdi. Banka yetkililerinden gelen açıklamalar da bu beklentileri pekiştirdi. İstanbul Ekonomi Forumu'nda konuşan Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller, aralık toplantısında faiz artışına kapı açtı. Waller, "Faiz artışlarının art arda toplantılarda yapılması gerekmiyor ancak makul bir süre içinde gerçekleştirilmesi gerekiyor" dedi. Öte yandan para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed'in bu ayki toplantısında yüzde 83 ihtimalle politika faizini sabit bırakacağı öngörülüyor.
ABD Hazine Bakanlığı'nın 6 milyar dolarlık geri alım gerçekleştirmesiyle tahvil piyasalarındaki satış baskısı bu hafta bir miktar hafifledi. Çarşamba günü yüzde 5,36 ile 2002'den bu yana en yüksek seviyesini test eden ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi, haftayı yüzde 5,25'te tamamladı. Dolar endeksi ise jeopolitik belirsizlikler ve avronun değer kaybıyla güçlenmeye devam ederek haftalık bazda yüzde 0,3 artışla 102,2 seviyesine yükseldi. Fed'in bu ay faiz artışına gitmeyebileceğine yönelik beklentilerin güçlenmesi ve tahvil faizlerinin geri çekilmesiyle altın da iki haftalık düşüşünü sonlandırdı; altının onsu yüzde 1,3 artışla 4.194 dolara çıktı.
New York Borsası Haftayı Artıyla Kapattı
ABD pay piyasaları bu hafta genel itibarıyla pozitif seyretti. Haftalık bazda S&P 500 yüzde 1,15, Nasdaq endeksi yüzde 0,64 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,93 yükseldi. Şirket bilançolarına yönelik güçlü kar beklentileriyle hafta içinde rekor seviyeleri test eden New York borsasında, haftanın son işlem günlerine yaklaşıldıkça bu yükseliş ivme kaybetti. Özellikle yapay zeka alanındaki şirket karlılıklarının devam edip etmeyeceğine dair değişken beklentiler piyasalarda oynaklığı artırdı. ABD merkezli yapay zeka şirketi OpenAI'ın yıllık gelir hedeflerine ulaşma ihtimaline ilişkin soru işaretleri, teknoloji şirketlerinin büyüme beklentilerini gölgeleyerek sektördeki hisse senetleri üzerinde satış baskısı oluşturdu.
Makroekonomik veri cephesinde ise Michigan Üniversitesi tarafından ölçülen tüketici güven endeksi ekimde 46,3'e gerileyerek piyasa beklentilerinin altında kaldı ve mayıs ayından bu yana en düşük seviyesine indi. Tedarik Yönetim Enstitüsü'nün (ISM) hizmet sektörü Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) ise eylülde 54,9'a gerileyerek hem piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti hem de sektördeki büyüme hızının yavaşladığına işaret etti. Gelecek hafta ikinci el konut satışları, enflasyon, Üretici Fiyat Endeksi, perakende satışlar, haftalık işsizlik maaşı başvuruları ve sanayi üretimi verileri izlenecek; ayrıca Fed Başkanı Kevin Warsh'un konuşması da takip edilecek.
Avrupa'da Karışık Seyir, Bailey İstanbul'dan Mesaj Verdi
Avrupa borsaları bu hafta jeopolitik belirsizlikler nedeniyle petrol fiyatlarının yüksek seyretmesi ve Fransa ekonomisine yönelik mali endişelerle İngiltere hariç negatif seyretti. Fransa Maliye Bakanı Roland Lescure'dan gelen güven verici açıklamalar ülke ekonomisine ilişkin kaygıları azaltırken Fransa'nın 10 yıllık tahvil getirisi haftayı yüzde 4,85 seviyesinde yatay kapattı. Haftalık bazda FTSE 100 endeksi yüzde 0,86 yükselirken DAX yüzde 0,51, CAC 40 yüzde 1,19 ve MIB 30 yüzde 0,27 geriledi. Almanya'da kurumsal iflaslar ise ekonomideki toparlanma sinyallerine rağmen temmuz ayında da artış eğilimini sürdürerek son 13 yılın en yüksek aylık seviyesine ulaştı.
İngiltere Merkez Bankası (BoE) Başkanı Andrew Bailey, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından İstanbul Finans Merkezi'nde düzenlenen İstanbul Ekonomi Forumu'nda konuştu. Bailey, artan belirsizliklere rağmen küresel finansal sistemin direncini koruduğunu ancak rehavete kapılmamak gerektiğini vurgulayarak "Bu nedenle, daha büyük şokların istisna olmadığı bir dünyaya hazırlıklı olmalıyız" dedi. Orta Doğu'daki savaşın büyüme, enflasyon ve faiz oranlarına ilişkin büyük bir belirsizlik yarattığını belirten Bailey, devlet tahvil piyasaları, kredi piyasaları ve varlık değerlemelerindeki mevcut kırılganlıkların açığa çıkabileceğini kaydetti. Gelecek hafta Tayland'da gerçekleştirilecek IMF ve Dünya Bankası Grubu'nun 2026 yıllık toplantıları kapsamında ECB Başkanı Christine Lagarde'ın konuşması da yakından izlenecek.
Bu gelişmelerin yanı sıra Avrupa Birliği Komisyonu, Ukrayna'ya yönelik 90 milyar avroluk destek kredisinin savunma bileşeni kapsamında 1,24 milyar avroluk yeni ödeme gerçekleştirildiğini açıkladı. Söz konusu finansmanın Ukraynalı kuruluşlar tarafından üretilen dronlar, dron önleme sistemleri, dron mühimmatı ve füzeleri kapsadığı belirtildi. Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) ise küresel ekonomik büyümenin bu yıl yüzde 2,6 seviyesine yavaşlayacağı uyarısında bulunurken mal ve hizmet ticaretinde yüzde 4 büyüme öngördü; kuruluş dünya ekonomisinin 2027'de yüzde 2,7 büyüyeceği tahminini de paylaştı.
Asya'da Hindistan Merkez Bankası Faiz Artırdı
Asya piyasaları, tatiller nedeniyle bazı borsaların kapalı olmasıyla işlem hacminin daraldığı haftada karışık bir seyir izledi. Enerji tedarikine ilişkin endişeler ve merkez bankalarının para politikalarına yönelik beklentiler bölge piyasalarının yönünü belirledi. Japonya'da dış ticaret dengesi ağustosta 4,06 trilyon yen (yaklaşık 25,7 milyar dolar) fazla verirken çalışanların kazançları ağustosta yüzde 3,8 ile beklentilerin üzerinde arttı. Analistler, ücret artışlarının Japonya'daki enflasyonun kalıcılığı konusunda önemli bir gösterge olduğunu ve Japonya Merkez Bankası'nın (BoJ) gelecek dönem politika adımlarını etkileyebileceğini belirtti.
Hindistan Merkez Bankası ise Şubat 2023'ten bu yana ilk kez faiz artışına giderek politika faizini 25 baz puan artırarak yüzde 5,5'e çıkardı. Haftalık bazda Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1 ve Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,06 yükselirken Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 5,39 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,74 geriledi. Gelecek hafta Japonya'da Üretici Fiyat Endeksi, Çin'de tüketici ve üretici enflasyonu ile Japonya'da sanayi üretimi ve kapasite kullanımı verileri takip edilecek.
Borsa İstanbul Yatay, TCMB Foruma Ev Sahipliği Yaptı
Yurt içinde Borsa İstanbul yatay seyretti; BIST 100 endeksi haftalık bazda yüzde 0,03 düşüşle 12.265,98 puandan kapandı. Dolar/TL ise haftayı önceki haftalık kapanışın yüzde 0,3 üzerinde 49,2700'dan tamamladı. Haftanın öne çıkan gelişmeleri arasında Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu'na (TEFAS) açık 17 fonun tasfiye edilmesi yer aldı; 43 bin fon katılımcısının paraları ilgili bankalara transfer edildi. AK Parti milletvekillerinin imzasını taşıyan "Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun Teklifi" TBMM Başkanlığı'na sunuldu. Teklife göre fonların tasfiyesi Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) gözetim ve denetiminde yürütülecek; net yatırım tutarı 1 milyon Türk lirası altında olan yatırımcılara bu tutarda, 1 milyon Türk lirası ve üzerinde olanlara ise en fazla 1 milyon Türk lirası ara ödeme yapılabilecek.
TCMB tarafından İstanbul Finans Merkezi'nde düzenlenen İstanbul Ekonomi Forumu, Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller ve BoE Başkanı Andrew Bailey dahil dünyanın dört bir yanından merkez bankası başkanları ile üst düzey politika yapıcılarını bir araya getirdi. Etkinliğin kapanışında konuşan TCMB Başkanı Fatih Karahan, forumu yıllık bir etkinlik haline getireceklerini açıkladı. Gelecek hafta yurt içinde ödemeler dengesi, bütçe dengesi, TCMB piyasa katılımcıları anketi, konut satışları, konut fiyat endeksi ve S&P Global Ratings'in Türkiye değerlendirmesi takip edilecek. AA Finans Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, cari işlemler hesabının ağustosta 3 milyar 502,9 milyon dolar fazla vereceği tahmininde bulundu.
Sıkça Sorulan Sorular
Fed bu ayki toplantısında faiz kararı ne olacak?
Para piyasalarındaki fiyatlamalara göre Fed'in bu ayki toplantısında yüzde 83 ihtimalle politika faizini sabit bırakması öngörülüyor. FOMC'nin 15-16 Eylül toplantısı tutanakları ise yıl sonuna kadar bir faiz artışı sinyali verdi.
Altın ve petrol fiyatları bu hafta nasıl seyretti?
Altının onsu, Fed'in bu ay faiz artışına gitmeyebileceğine yönelik beklentilerin güçlenmesi ve tahvil faizlerinin geri çekilmesiyle iki haftalık düşüşünü sonlandırarak yüzde 1,3 artışla 4.194 dolara çıktı. Aralık vadeli Brent petrolün varil fiyatı ise yüzde 2,12 artışla 104,4 dolardan haftayı kapattı.
Hindistan Merkez Bankası faizi ne kadar artırdı?
Hindistan Merkez Bankası, Şubat 2023'ten bu yana ilk kez faiz artışına giderek politika faizini 25 baz puan artırdı ve faiz yüzde 5,5 seviyesine yükseldi.
Türkiye'de tasfiye edilen yatırım fonlarıyla ilgili yatırımcılara ne kadar ödeme yapılacak?
TBMM'ye sunulan kanun teklifine göre, net yatırım tutarı 1 milyon Türk lirası altında olan yatırımcılara bu tutarda, 1 milyon Türk lirası ve üzerinde olanlara ise en fazla 1 milyon Türk lirası ara ödeme yapılabilecek. Tasfiye Sermaye Piyasası Kurulu'nun gözetim ve denetiminde yürütülecek.
Gelecek hafta küresel piyasalar hangi verileri takip edecek?
Gelecek hafta başta ABD enflasyon verisi olmak üzere, Avro Bölgesi ve Almanya enflasyon verileri, Çin tüketici ve üretici enflasyonu, IMF ve Dünya Bankası Grubu'nun 2026 yıllık toplantıları kapsamında ECB Başkanı Lagarde ve Fed Başkanı Warsh'un konuşmaları ile Türkiye'de ödemeler dengesi ve S&P Global Ratings'in Türkiye değerlendirmesi yakından izlenecek.
