Hindistan'ın başkenti Yeni Delhi'de gençlerin öncülüğündeki Hamam Böceği Halk Partisi (CJP) hareketi, seçim sistemine yönelik taleplerini dile getirmek için Jantar Mantar meydanında bir protesto düzenlemek istedi. Ancak gösteri henüz başlamadan önce ve gösteri sırasında binlerce kişi gözaltına alındı. Kent merkezine barikatlar kurulurken on binlerce güvenlik görevlisi de bölgeye konuşlandırıldı.
Hareketin kurucusu ve muhalefet siyasetçileri de gözaltında
Yapılan gözaltılar arasında CJP hareketinin kurucusu Abhijeet Dipke de bulunuyor. Dipke'nin yanı sıra çok sayıda muhalefet siyasetçisi de güvenlik güçlerince gözaltına alındı. Gözaltıların boyutu, yetkililerin protestoyu başlamadan engellemeye kararlı olduğunu ortaya koyuyor.
İnternet şakasından kitlesel harekete uzanan yolculuk
Kendisine Hamam Böceği Halk Partisi, yani Cockroach Janta Party adını veren yapı, aslında resmi anlamda siyasi bir parti değil. Hareket, mayıs ayında Hindistan Baş Yargıcı Surya Kant'ın işsiz gençlere yönelik "hamam böcekleri" benzetmesi yapmasının ardından sosyal medyada bir şaka olarak filizlendi. Ne var ki bu şaka kısa sürede ciddi bir toplumsal harekete dönüştü.
Hareket zamanla gençlerin işsizlik sorununu, sınav sorularının sızdırılması skandalını ve hükümetin hesap verebilirliğine ilişkin taleplerini tek bir çatı altında topladı. CJP'nin yaz aylarında düzenlediği protestolar tam beş hafta boyunca sürdü. Bu sürecin sonunda dönemin Eğitim Bakanı Dharmendra Pradhan istifa etmek zorunda kaldı.
Bu kez hedef: Seçim sistemi ve Baş Seçim Komiseri
CJP, bu kez seçim sistemi üzerindeki kaygılarını dile getirmek için meydana indi. Hareket, Hindistan Baş Seçim Komiseri Gyanesh Kumar'ın görevden ayrılmasını ve kapsamlı seçim reformlarının hayata geçirilmesini talep ediyor.
Hareket ve muhalefet partilerinin öne sürdüğü temel iddia şu: Seçmen listelerinin güncellenmesi sürecinde milyonlarca seçmen kayıtlardan silindi ve bu süreç Başbakan Narendra Modi'nin partisi Bharatiya Janata Party'nin (BJP) çıkarına işleyecek biçimde yürütüldü. Üstelik protestolara katılan çok sayıda kişi de bizzat kendi isimlerinin seçmen listelerinden çıkarıldığını ifade ediyor.
Seçim Komisyonu ve BJP iddiaları reddediyor
Hindistan Seçim Komisyonu ve BJP, yöneltilen tüm bu iddiaları kesinlikle reddediyor. Her iki taraf da listelerden yapılan silme işlemlerinin meşru gerekçelere dayandığını vurguluyor: Hayatını kaybeden, mükerrer kayıtlı ya da oy kullanma hakkı bulunmayan kişilerin listelerden ayıklandığını belirtiyorlar. Ancak bu açıklama, sahada sesini yükseltmeye devam eden protestocuları ikna etmeye yetmiyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Hamam Böceği Halk Partisi (CJP) hareketi nedir?
CJP, resmi anlamda bir siyasi parti değil; gençlerin öncülüğünde ortaya çıkmış bir toplumsal harekettir. Mayıs ayında Hindistan Baş Yargıcı Surya Kant'ın işsiz gençlere yönelik "hamam böcekleri" benzetmesine tepki olarak sosyal medyada bir şaka şeklinde başladı; zamanla işsizlik, sınav yolsuzlukları ve hükümetin hesap verebilirliği gibi ciddi talepleri kapsayan kitlesel bir harekete dönüştü.
Yeni Delhi protestosunda kaç kişi gözaltına alındı?
Habere göre, Yeni Delhi'deki Jantar Mantar'da düzenlenmek istenen gösteri öncesinde ve sırasında binlerce kişi gözaltına alındı. Gözaltındakiler arasında hareketin kurucusu Abhijeet Dipke ve çok sayıda muhalefet siyasetçisi de yer alıyor.
CJP hareketi seçim sisteminden ne talep ediyor?
Hareket, Hindistan Baş Seçim Komiseri Gyanesh Kumar'ın istifasını ve seçim reformlarının yapılmasını talep ediyor. Ayrıca hareket ve muhalefet partileri, seçmen listelerinin güncellenmesi sürecinde milyonlarca seçmenin kayıtlardan haksız biçimde çıkarıldığını ve bu sürecin BJP lehine işletildiğini savunuyor.
Seçim Komisyonu ve BJP bu iddialara nasıl yanıt veriyor?
Hindistan Seçim Komisyonu ve BJP, söz konusu iddiaları reddediyor. Her iki taraf da listelerden silinen kişilerin hayatını kaybetmiş, mükerrer kayıtlı ya da oy kullanma hakkı bulunmayan bireyler olduğunu açıklıyor.
CJP'nin önceki protestolarının sonucu ne oldu?
CJP'nin yaz aylarında düzenlediği ve beş hafta süren protestoların ardından dönemin Eğitim Bakanı Dharmendra Pradhan istifa etti. Bu gelişme, hareketin somut siyasi sonuçlar doğurma kapasitesine sahip olduğunu gösteriyor.
