Zonguldak'ın Devrek ilçesinde yaşayan 61 yaşındaki Rıza Ulukoz, ilkokulu bitirdikten hemen sonra adım attığı sıcak demir ustalığında yarım asrı doldurdu. Çıraklık yıllarından ustalığa uzanan bu uzun soluklu yolculuk, emeklilik döneminde de son bulmadı. Ulukoz, 1987 yılında devraldığı dükkanında bugün hâlâ tek başına çalışıyor; ocağını söndürmüyor, körüğünü üflemeye devam ediyor.
Amcasının Sözüyle Başlayan Bir Ömür
Ulukoz, mesleğe girişini anlatan o ilk günleri unutamıyor. "Bu işe ilkokuldan sonra başladım ben. Amcam 'Bu çocuk çalışacak' dedi. Getirdi ustama teslim etti, 'al eti senin kemiği benim' dedi" diyen usta, o dönemde söylenen bu sözlerin ağırlığını hâlâ taşıdığını hissettiriyor. Askerlik çağına dek ustasının yanında pişen Ulukoz, askerden döndükten sonra da aynı dükkanda çalışmayı sürdürdü. Dükkânın satışa çıkması üzerine 1987 yılında onu devralan Ulukoz, o günden bu yana aynı yerde mesleğini icra ediyor.
Elli Yıl 'Dün Gibi' Geçti
Geçen yarım asrın kendisi için "dün gibi" olduğunu vurgulayan Ulukoz, bu sürenin yalnızca çalışarak geçtiğini söylüyor. Teknolojinin hızla ilerlediği bir dönemde bile ocağını tüttürmeye devam eden usta, ürettiği ürünleri şöyle sıralıyor: bahçe ve ziraat aletleri, balta, kazma, bıçak, nacak ve keser. "İş var eskisi gibi değil de tabii ki iş var yapana" diyen Ulukoz, talebin azaldığını kabul etmekle birlikte işini bırakmayı aklından bile geçirmiyor.
İlçede Sadece İki Kişi Kaldı
Devrek'te bir zamanlar çekiç sesleriyle yankılanan bu meslek, bugün neredeyse sessizliğe büründü. Ulukoz, ilçede bu işi sürdüren yalnızca iki kişiden biri olduklarını belirtiyor. Diğeri ise aynı dönemde yetişen arkadaşı Selahattin Bostancı. Bostancı oğluyla birlikte çalışırken Ulukoz dükkanını tek başına ayakta tutuyor. İki eski dostun ortak kaderi, hem bir mesleğin son temsilcileri olmak hem de bu yalnızlığı birlikte yaşamak.
Ustadan Sonra Kim Gelecek?
Ulukoz'un en büyük sızısı, ardından gelecek kimsenin yetişmemesi. Genç neslin bu mesleğe ilgi duymaması, onu hem mesleki hem de insani açıdan yalnızlaştırıyor. "Benden sonra yapacak kimse yok. Ömrümün yettiği yere kadar devam etmeye çalışıyoruz" sözleri, sadece kişisel bir itiraf değil; yok olmakta olan bir geleneğin de sessiz feryadı gibi yankılanıyor. Emekliliğine rağmen dükkanını kapatmayan Ulukoz için meslek, bir geçim kapısının çok ötesinde, bir yaşam biçimi hâline gelmiş durumda.
Sıkça Sorulan Sorular
Rıza Ulukoz kaç yaşında ve mesleğe ne zaman başladı?
Rıza Ulukoz 61 yaşındadır ve sıcak demir ustalığına ilkokulu bitirdikten sonra başlamıştır. Bu mesleğe adım atışı yaklaşık 50 yıl öncesine dayanmaktadır.
Ulukoz'un dükkanı ne zaman ve nasıl devraldı?
Ulukoz, askerlik sonrasında çalışmaya devam ettiği dükkanın satışa çıkması üzerine 1987 yılında bu işyerini devraldı ve o tarihten bu yana aynı dükkanı işletmektedir.
Devrek'te sıcak demir ustalığını sürdüren kaç kişi var?
Ulukoz'un aktardığına göre Devrek ilçesinde bu mesleği sürdüren yalnızca iki kişi bulunmaktadır: Rıza Ulukoz ve arkadaşı Selahattin Bostancı.
Rıza Ulukoz dükkanında hangi ürünleri üretiyor?
Ulukoz, dükkanında bahçe ve ziraat aletlerinin yanı sıra balta, kazma, bıçak, nacak ve keser gibi kesici aletler üretmektedir.
Ulukoz mesleğin geleceği hakkında ne düşünüyor?
Ulukoz, genç neslin bu mesleğe ilgi duymaması nedeniyle kendisinden sonra işi devralacak kimsenin yetişmediğini belirtiyor ve "Benden sonra yapacak kimse yok, ömrümün yettiği yere kadar devam etmeye çalışıyoruz" diyerek mesleğin sürdürülebilirliği konusundaki kaygısını dile getiriyor.
