Hindistan'ın başkenti Yeni Delhi bugün olağandışı bir güvenlik görünümüne sahne oldu. Gençlerin öncülüğündeki Hamam Böceği Halk Partisi (CJP) hareketi, seçim sistemine yönelik taleplerini dile getirmek amacıyla Jantar Mantar meydanında bir protesto düzenlemek istedi. Ancak gösteri başlamadan önce ve devam ederken binlerce kişi gözaltına alındı. Kent merkezine barikatlar kurulurken on binlerce güvenlik görevlisi şehrin kritik noktalarına konuşlandırıldı.
Hareketin Kurucusu ve Muhalefet Siyasetçileri de Gözaltında
Gözaltılar yalnızca sokaktaki protestocularla sınırlı kalmadı. CJP hareketinin kurucusu Abhijeet Dipke de güvenlik güçleri tarafından gözaltına alınan isimler arasında yer aldı. Bunun yanı sıra çok sayıda muhalefet siyasetçisi de aynı süreçte gözaltına alındı. Bu tablo, protestonun yalnızca sokak eylemi boyutunu değil, siyasi yansımalarını da gözler önüne serdi.
Bir İnternet Şakasından Kitlesel Harekete
CJP'nin hikâyesi alışılmadık bir başlangıca dayanıyor. Kendisine Hamam Böceği Halk Partisi, yani İngilizce adıyla Cockroach Janta Party adını veren bu yapı, aslında bir siyasi parti değil. Hareket, mayıs ayında Hindistan Baş Yargıcı Surya Kant'ın işsiz gençlere yönelik kullandığı "hamam böcekleri" benzetmesine tepki olarak sosyal medyada bir şaka biçiminde filizlendi. Ne var ki bu şaka kısa sürede ciddi bir toplumsal harekete dönüştü.
Hareket zamanla gençlerin birden fazla gündelik sorununu bünyesinde topladı: işsizlik, sınav sorularının sızdırılması ve hükümetin hesap verebilirliği bu sorunların başında geliyordu. CJP'nin yaz aylarında düzenlediği protestolar tam beş hafta boyunca sürdü. Bu sürecin ardından dönemin Eğitim Bakanı Dharmendra Pradhan görevinden istifa etti.
Bu Kez Seçim Sistemi Gündemde
CJP'nin yeni eylemi ise farklı bir eksende şekilleniyor. Hareket bu kez seçim sistemindeki sorunlara dikkat çekmek amacıyla Yeni Delhi'nin sembolik meydanı Jantar Mantar'da toplanmak istedi. Hareketin somut talepleri arasında Hindistan Baş Seçim Komiseri Gyanesh Kumar'ın istifası ve kapsamlı seçim reformlarının hayata geçirilmesi yer alıyor.
CJP ve muhalefet partileri, seçmen listelerinin güncellenmesi sürecinde milyonlarca seçmenin kayıtlardan silindi olduğunu öne sürüyor. Bu partilere göre söz konusu süreç, Başbakan Narendra Modi'nin partisi Bharatiya Janata Party'nin (BJP) çıkarına işleyecek biçimde yürütüldü. Çok sayıda protestocu da bizzat kendi isimlerinin seçmen listelerinden çıkarıldığını dile getiriyor.
Seçim Komisyonu ve BJP İddiaları Reddediyor
Hindistan Seçim Komisyonu ve BJP ise bu iddiaları kesinlikle reddediyor. Her iki taraf da listelerden yapılan çıkarmaların meşru bir temizlik sürecinin parçası olduğunu savunuyor: hayatını kaybedenlerin, mükerrer kayıtların ve oy kullanma hakkı bulunmayanların listelerden ayıklandığını belirtiyorlar. Taraflar arasındaki bu derin görüş ayrılığı, protestoların siyasi gerilimi besleyen temel eksenini oluşturuyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Hamam Böceği Halk Partisi (CJP) nedir ve nasıl ortaya çıktı?
CJP, gerçek anlamda bir siyasi parti değil, gençlerin öncülüğünde oluşan toplumsal bir harekettir. Mayıs ayında Hindistan Baş Yargıcı Surya Kant'ın işsiz gençleri "hamam böcekleri" olarak nitelendirmesine tepki olarak sosyal medyada bir şaka biçiminde başladı; zamanla işsizlik, sınav usulsüzlükleri ve hükümet hesap verebilirliği gibi talepleri bünyesinde toplayan kitlesel bir harekete dönüştü.
Yeni Delhi'deki protestoda kaç kişi gözaltına alındı?
Kaynaklara göre gösteri öncesinde ve sırasında binlerce kişi gözaltına alındı. Kesin rakam kaynakta belirtilmemektedir.
CJP'nin seçim sistemine yönelik talepleri nelerdir?
Hareket, Hindistan Baş Seçim Komiseri Gyanesh Kumar'ın istifasını ve seçim reformlarının yapılmasını talep ediyor. Hareket ve muhalefet partileri, seçmen listelerinin güncellenmesi sürecinde milyonlarca seçmenin listelerden haksız biçimde çıkarıldığını ve bu sürecin BJP lehine işletildiğini öne sürüyor.
Seçim Komisyonu ve BJP bu iddialara nasıl yanıt verdi?
Hindistan Seçim Komisyonu ve BJP, listelerde yapılan değişikliklerin usulsüz olmadığını savunarak iddiaları reddetti. Her iki taraf da hayatını kaybedenlerin, mükerrer kayıtların ve oy kullanma hakkı bulunmayanların listelerden ayıklandığını açıkladı.
CJP'nin daha önceki protestolarından somut bir sonuç çıktı mı?
Evet. CJP'nin yaz aylarında gerçekleştirdiği ve beş hafta süren protestoların ardından dönemin Eğitim Bakanı Dharmendra Pradhan görevinden istifa etti.
