Körfez ve Hürmüz Boğazı'nda ticari gemilere yönelik saldırılar küresel petrol fiyatlarını derinden sarstı. Bölgeden yapılan petrol sevkiyatlarına ilişkin endişelerin derinleşmesiyle piyasalar Perşembe gününe sert bir yükselişle başladı. Çarşamba günü yaşanan kısa süreli gerileme, yerini hızla panik alımlarına bıraktı ve fiyatlar kritik seviyelerin üzerine çıktı.
Brent 101 Doları Aştı, WTI 89 Doları Gördü
Küresel piyasalarda Brent ham petrol vadeli kontratları yüzde 1,33 oranında değer kazanarak varil başına 101,53 dolara yükseldi. Aynı saatlerde ABD ham petrolü WTI de yüzde 1,26'lık artışla 89,39 dolara tırmandı. İran savaşı nedeniyle halihazırda rekor seviyelerde seyreden akaryakıt fiyatlarıyla boğuşan hükümetler için bu ani yükseliş, yeni bir krizin habercisi olarak değerlendiriliyor.
Katar'ın Kuzeyinde Tanker Vuruldu, Can Kayıpları Var
Bölgedeki tansiyonu zirveye taşıyan son gelişme, Katar'ın kuzeyinde seyreden bir tankerin kimliği belirsiz güçlerce birden fazla mermiyle vurulması oldu. Can kayıplarının da yaşandığı bu saldırı, İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları kurumu tarafından resmen doğrulandı. Olayı değerlendiren ANZ Kıdemli Emtia Stratejisti Daniel Hynes, geçmişte yaşanan benzer saldırıların Basra Körfezi'nden yapılan petrol sevkiyatlarını doğrudan sekteye uğrattığını hatırlattı.
Hynes'e göre mevcut tablo geçmiş krizlerden çok daha karmaşık bir görünüm sergiliyor. Petrol üreticileri, devasa hacimli ham petrolü uluslararası piyasalara ulaştırabilecek alternatif bir güzergah bulamadıkları için gemilerinin vurulma riskini göze alarak bu tehlikeli sularda seyretmeye mecbur kalıyor. Hürmüz Boğazı'nın geçişler açısından ikame edilebilir bir alternatifinin bulunmaması, bölgedeki her yeni saldırıyı küresel arz dengesi için doğrudan bir tehdit haline getiriyor.
IEA'nın Stok Hamlesi Piyasayı Yatıştırmaya Yetmedi
Petrol fiyatları Çarşamba günü, Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) petrol stoklarının kullanımını hızlandırma ve dizel tedarikine öncelik verme kararını açıklamasının ardından kısa süreliğine geriledi. Ancak bu rahatlama kalıcı olmadı ve yerini yeniden yükselişe bıraktı.
Stratejist Daniel Hynes, IEA'nın piyasaya süreceği petrolün, Orta Doğu'daki çatışmaların başında duyurulan 400 milyon varillik planın yalnızca bir bölümünü oluşturduğuna dikkat çekti. Uzmanlar, stratejik rezervlerin devreye sokulmasının arz akışlarını geçici olarak rahatlatacağını, ancak kalıcı bir üretim kapasitesi artışı sağlamayacağını vurguluyor. Bu gerçek, IEA hamlesinin piyasayı uzun vadede sakinleştirme gücünü ciddi ölçüde sınırlıyor.
ABD Petrol Stoklarında Beklentinin İki Katı Düşüş
Körfez krizinin yarattığı baskıya bir de ABD'den gelen beklenmedik veri eklenince piyasalardaki tedirginlik daha da arttı. Enerji Enformasyon İdaresi'nin (EIA) açıkladığı verilere göre 2 Ekim'de sona eren haftada ABD ham petrol stokları, analistlerin tahminlerinin çok ötesinde bir düşüşle 3,2 milyon varil azalarak 424,1 milyon varile geriledi. Reuters anketine katılan analistlerin beklentisi yalnızca 1,7 milyon varillik bir düşüş yönündeydi; gerçekleşen rakam bu tahminin neredeyse iki katına ulaştı.
Dizel ve jet yakıtı gibi damıtılmış petrol ürünlerinin stokları da 42 bin varil düşerek 105,14 milyon varile indi. Bu stokların son beş yılın aynı dönemine kıyasla belirgin biçimde düşük seviyelerde seyretmesi, kış aylarının yaklaşmasıyla birlikte küresel yakıt arzına yönelik kaygıları canlı tutuyor. Isınma sezonunun başlamasıyla talep artışının beklenmesi, mevcut stok seviyelerini daha da kritik bir noktaya taşıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Hürmüz Boğazı'nda son olarak hangi saldırı yaşandı?
Katar'ın kuzeyinde seyreden bir tanker, kimliği belirsiz güçler tarafından birden fazla mermiyle vuruldu. Can kayıplarının da yaşandığı bu saldırı, İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları kurumu tarafından resmen doğrulandı.
Petrol fiyatları bu gelişmelerin ardından hangi seviyelere ulaştı?
Brent ham petrol vadeli kontratları yüzde 1,33 artışla varil başına 101,53 dolara çıkarken ABD ham petrolü WTI yüzde 1,26 yükselerek 89,39 dolara ulaştı.
IEA'nın stok kararı neden piyasayı kalıcı olarak sakinleştiremedi?
ANZ Kıdemli Emtia Stratejisti Daniel Hynes'e göre IEA'nın piyasaya süreceği petrol, Orta Doğu çatışmalarının başında açıklanan 400 milyon varillik planın yalnızca bir parçası. Stratejik rezervlerin devreye girmesi arz akışlarını yalnızca geçici olarak rahatlatıyor; kalıcı bir üretim kapasitesi artışı sağlamıyor.
ABD ham petrol stoklarındaki düşüş ne kadar oldu ve beklentileri ne ölçüde aştı?
EIA verilerine göre 2 Ekim'de sona eren haftada ABD ham petrol stokları 3,2 milyon varil azalarak 424,1 milyon varile geriledi. Reuters anketindeki analist beklentisi yalnızca 1,7 milyon varillik bir düşüş yönündeydi; gerçekleşen rakam bu tahminin yaklaşık iki katına denk geldi.
Petrol üreticileri neden Hürmüz Boğazı'nı kullanmaya devam ediyor?
Stratejist Hynes'e göre üreticiler, devasa petrol hacmini uluslararası piyasalara ulaştırabilecek alternatif bir güzergah bulamadıklarından, gemilerinin vurulma riskini göze alarak tehlikeli sularda seyretmeye mecbur kalıyor.
