Karında sürekli şişkinlik, az yemekle doyma, kıyafetlerin bel bölgesinde daralma... Pek çok kadının hazımsızlık ya da sindirim sorunu olarak geçiştirdiği bu belirtiler, aslında yumurtalık kanserinin erken dönem sinyalleri olabilir. Acıbadem Kartal Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Doç. Dr. Murat Yassa, jinekolojik kanserlerde erken tanının sağ kalım üzerindeki belirleyici etkisine dikkat çekerek kadınların göz ardı etmemesi gereken 5 kritik uyarı belirtisini anlattı.
İki haftadan uzun süren belirtiler hekime başvuru için yeterli neden
Doç. Dr. Yassa, bazı belirtilerin alışılmışın dışında olması, tekrarlaması, giderek artması veya iki haftadan uzun sürmesi durumunda zaman kaybetmeden hekime başvurulması gerektiğini vurguluyor. "Olası bir kanser başlangıcı için iki hafta bile tedavinin seyrini değiştirebiliyor" diyen Yassa, söz konusu değişikliklerin mutlaka kanser anlamına gelmediğini, ancak vücudun normal düzeninde ortaya çıkan ve geçmeyen nedenlerin araştırılmasının büyük önem taşıdığını belirtiyor.
Jinekolojik kanserlerde en belirleyici faktörün tanının hangi evrede konduğu olduğunu ifade eden Yassa, erken evrede yakalanan rahim kanserinde beş yıllık sağ kalım oranının yüzde 90'ın üzerinde olduğunu, aynı hastalığın ileri evrede yakalandığında bu oranın keskin biçimde düştüğünü aktarıyor. "Erken evre demek, çoğu zaman daha küçük bir ameliyat, daha az ek tedavi ve daha hızlı toparlanma demek" diye konuşuyor.
1. Menopoz sonrası ya da adetler arasında görülen kanamalar
Menopoza girdikten sonra görülen her kanama, miktarı ne olursa olsun, mutlaka muayene gerektiriyor. Rahim kanseri tanısı alan kadınların yaklaşık yüzde 90'ında ilk belirti menopoz sonrası kanama olarak ortaya çıkıyor. Öte yandan menopoz sonrası kanama yaşayan kadınların yaklaşık yüzde 9'unda rahim kanseri saptanıyor. Menopoz öncesindeki geçiş döneminde ise adetler arasında kanama, alışılmadık biçimde uzayan veya yoğun ve şiddetli kanamalar da aynı ciddiyetle değerlendirilmeli.
2. Sindirim sorununa benzeyen yumurtalık kanseri belirtileri
Yumurtalık kanserinin erken belirtileri sindirim sistemi şikayetlerine çok benzediğinden tanı gecikebiliyor. Karında sürekli şişkinlik, az yemekle doyma, kıyafetlerin bel bölgesinde daralması ve karında dolgunluk hissi bu belirtilerin başında geliyor. Şikayetler yeni başlamışsa, neredeyse her gün tekrarlıyorsa ve birkaç haftadır sürüyorsa kadın hastalıkları muayenesi de ihmal edilmemeli.
Doç. Dr. Yassa bu konuda dikkat çekici bir gözlemini paylaşıyor: "Hastaların önemli bir kısmı aylarca hazımsızlık ilacı kullanıp kadın doğum uzmanına en son geliyor. Şişkinlik geçmiyorsa mutlaka yumurtalıklar da değerlendirilmelidir."
3. İlişki sonrası kanama ve akıntı: Rahim ağzı kanserinin erken sinyalleri
İlişki sonrası kanama, kanlı veya kötü kokulu akıntı, rahim ağzı kanserinin erken dönem belirtileri arasında yer alıyor. Rahim ağzı kanseri, yıllar süren öncü lezyon döneminde tarama testleriyle yakalanabildiği için önlenebilir kanserler arasında sayılıyor. Türkiye'de 30 ile 65 yaş arasındaki kadınlara beş yılda bir HPV testi, ulusal tarama programı kapsamında ücretsiz sunuluyor. HPV aşısı da rahim ağzı kanserine karşı etkili bir koruma sağlıyor.
4. Geçmeyen ağrı, sık idrara çıkma ve kabızlık
Kasıkta veya alt karında geçmeyen ağrı ya da baskı hissi, yeni başlayan sık idrara çıkma isteği ve nedeni bulunamayan kabızlık, yumurtalık ve rahim kanserlerinde görülebilen belirtiler arasında. Bu şikayetler tek başına çoğu zaman iyi huylu nedenlere bağlı olsa da yeni başlamışsa, giderek artıyorsa ve birden fazlası bir arada görülüyorsa ayrıntılı değerlendirme gerekiyor.
5. Vulva kanserinde ihmal edilen belirtiler
Daha nadir görülen vulva kanseri, belirtileri uzun süre mantar enfeksiyonu sanılarak ihmal edilebilen bir hastalık. Haftalarca süren kaşıntı, iyileşmeyen genital yaralar, kalınlaşmış veya renk değiştirmiş cilt alanı ve yeni beliren kabarıklık mutlaka muayene edilmeli. Doç. Dr. Yassa, kremle geçmeyen kaşıntıda biyopsi kararının erken verilmesi gerektiğini özellikle vurguluyor.
Yüksek riskli kadınlar daha sık takip edilmeli
Yumurtalık ve rahim kanserleri için toplum genelinde uygulanan bir tarama testi bulunmadığından, belirtileri bilmek ve düzenli jinekolojik muayeneye gitmek erken tanı açısından kritik önem taşıyor. Doç. Dr. Yassa, normalin üstünde kilolu olan ve polikistik over sendromu bulunan kadınlarda rahim kanseri riskinin ciddi biçimde arttığını, bu nedenle daha sık takip edilmeleri gerektiğini belirtiyor. Ailesinde meme, yumurtalık, rahim veya bağırsak kanseri öyküsü olan kadınlar için ise kalıtsal risk değerlendirmesi ve daha yakın izlem gerekebilir. Şikayetlere açıklanamayan kilo kaybı ve sürekli yorgunluk da eşlik ediyorsa gecikmeden hekime başvurmak büyük önem taşıyor.
Rahim ve yumurtalık kanserlerinde tedavinin temelinin cerrahi olduğunu belirten Yassa, erken evrede yapılan ameliyatın genellikle daha sınırlı kaldığını aktarıyor. "Erken evrede yakalanan rahim kanseri olgularının uygun olanlarında ameliyatı karında kesi açmadan, vajinal laparoskopiyle vNOTES tam kapalı izsiz cerrahi yapabiliyoruz. Bu hastalar çoğunlukla ertesi gün eve dönüyor ve daha az ağrı yaşıyor. Ancak bu seçeneğin kapısını açan şey hastalığın erken evrede yakalanmış olması. Belirtiyi erteleyen hasta, hem tedavi şansını hem de daha az zorlayıcı tedavi seçeneklerini kaybediyor" diyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Yumurtalık kanserinin erken belirtileri nelerdir?
Doç. Dr. Murat Yassa'ya göre yumurtalık kanserinin erken belirtileri sindirim sistemi şikayetlerine benzeyebilir. Karında sürekli şişkinlik, az yemekle doyma, kıyafetlerin bel bölgesinde daralması ve karında dolgunluk hissi başlıca belirtiler arasında yer alıyor. Bu şikayetler yeni başlamışsa, neredeyse her gün tekrarlıyorsa ve birkaç haftadır sürüyorsa kadın hastalıkları muayenesi gerekiyor.
Menopoz sonrası kanama ne kadar ciddi bir belirti?
Rahim kanseri tanısı alan kadınların yaklaşık yüzde 90'ında ilk belirti menopoz sonrası kanama olduğundan, menopoza girdikten sonra görülen her kanama, miktarı ne olursa olsun, mutlaka muayene gerektiriyor. Menopoz sonrası kanama yaşayan kadınların yaklaşık yüzde 9'unda rahim kanseri saptandığı da bilinmeli.
Rahim ağzı kanseri taraması Türkiye'de nasıl yapılıyor?
Türkiye'de 30 ile 65 yaş arasındaki kadınlara beş yılda bir HPV testi ulusal tarama programı kapsamında ücretsiz sunuluyor. Rahim ağzı kanseri, yıllar süren öncü lezyon döneminde tarama testleriyle yakalanabildiği için önlenebilir kanserler arasında sayılıyor. HPV aşısı da bu kansere karşı etkili koruma sağlıyor.
Erken evrede yakalanan rahim kanserinde sağ kalım oranı nedir?
Doç. Dr. Yassa'nın aktardığı verilere göre rahim kanseri erken evrede yakalandığında beş yıllık sağ kalım oranı yüzde 90'ın üzerinde. Aynı hastalık ileri evrede yakalandığında ise bu oran keskin biçimde düşüyor.
Hangi kadınlar jinekolojik kanserler açısından daha yüksek risk taşıyor?
Doç. Dr. Yassa, normalin üstünde kilolu olan ve polikistik over sendromu bulunan kadınlarda rahim kanseri riskinin ciddi biçimde arttığını belirtiyor. Ailesinde meme, yumurtalık, rahim veya bağırsak kanseri öyküsü olan kadınlar için ise kalıtsal risk değerlendirmesi ve daha yakın izlem gerekebileceğini vurguluyor.
