Emtia piyasalarında geride kalan haftanın en belirleyici unsurları, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz politikasına ilişkin beklentilerdeki değişim, Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmeler ve Isaias Kasırgası'nın Meksika Körfezi'ndeki üretim tesislerine verdiği hasar oldu. Bu dinamikler, piyasaların her kolunda farklı sonuçlar doğurdu: Değerli metaller toparlanırken enerji fiyatları yükseliş kaydetti, tarım emtialarında ise ürün bazında ayrışma belirginleşti.
Fed'in Faiz Kararına Dair Beklentiler Şekilleniyor
ABD'de iş gücü piyasasındaki soğuma işaretleri, piyasalarda Fed'in faiz artırımına ilişkin beklentilerin aralık ayına ertelenmesine yol açtı. Para piyasalarında bankanın ekim toplantısında politika faizini sabit tutma ihtimali ön plana çıktı.
Fed'in 15-16 Eylül toplantısına ait tutanaklar, yetkililerin büyük çoğunluğunun yıl sonuna kadar ilave faiz artırımını uygun gördüğünü ortaya koydu. Tutanaklarda enerji fiyatlarındaki artışın ve güçlü talebin enflasyon üzerindeki etkilerine dikkat çekilirken gelecekteki kararların açıklanacak verilere bağlı olacağı vurgulandı.
İstanbul Ekonomi Forumu'nda konuşan Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller, enflasyonu yüzde 2 hedefine indirmek için ilave faiz artırımlarının gerekebileceğini ifade etti. Ancak Waller, artırımların zamanlamasında esneklik bulunduğunu ve her toplantıda faize gidilmesinin zorunlu olmadığını da sözlerine ekledi.
Bu tablonun tahvil piyasasına yansıması da dikkat çekiciydi. ABD Hazinesi'nin 6 milyar dolarlık tahvil geri alımının gerçekleştirildiği haftada, tahvil piyasasındaki satış baskısı bir miktar hafifledi. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi, 7 Ekim Çarşamba günü yüzde 5,36 ile hafta içi zirvesini gördükten sonra haftayı yüzde 5,25 seviyesinden kapattı. Dolar endeksi ise haftalık bazda yüzde 0,3 artarak 102,2'ye yükseldi.
Altın İki Haftalık Düşüş Serisini Sonlandırdı
Değerli metallerde hafta boyunca faiz beklentilerine bağlı dalgalı bir seyir yaşandı. Yüksek tahvil getirileri, faiz getirisi bulunmayan altın ve gümüşü elde tutmanın alternatif maliyetini artırırken güçlü dolar, diğer para birimlerini kullanan yatırımcılar açısından alım maliyetlerini yükseltti.
Altının ons fiyatı, Çarşamba günü 5 Ağustos'tan bu yana en düşük seviyesini gördü. Çin'den açıklanan veriler ise merkez bankasının eylülde altın alımlarını artırarak bu alım serisini üst üste 23. aya taşıdığını gösterdi. Haftanın son iki işlem gününde düşük seviyelerden gelen alımların güçlenmesiyle altın, iki haftalık düşüş serisini sonlandırarak pozitif kapanış yaptı.
Analistler, yüksek tahvil faizlerinin borçluluğa ilişkin kaygıları yansıttığını ve bu endişelerin altına olan talebi destekleyebileceğini belirtti. Para politikasında önceden belirlenmiş bir yol bulunmamasının da altın piyasasındaki oynaklığı artırdığına dikkat çektiler.
Gümüşte de hafta ortasında yüksek faizlerin baskısı hissedildi. GCM Yatırım'ın hafta içinde yayımladığı değerlendirmede tahvil getirileri ve enerji kaynaklı enflasyon endişelerinin gümüşü baskıladığı, Fed'in kısa vadede faizleri sabit tutabileceği beklentisinin ise kayıpları sınırlayabileceği belirtildi. 9 Ekim Cuma günü değerli metallere yayılan alımlarla gümüş de toparlanarak haftayı yükselişle tamamladı. Haftalık bazda ons fiyatları altında yüzde 1,3 ve gümüşte yüzde 0,7 artarken paladyumda yüzde 1,6 ve platinde yüzde 0,5 gerileme kaydedildi.
Bakır Yükseldi, Alüminyum Üç Ayın Dibini Gördü
Baz metallerde haftanın belirleyici gelişmeleri, Çinli alıcıların tatil sonrasında yeniden piyasaya dönmesi ve bakır madenlerindeki arz endişeleri oldu. Güçlü dolar ve yüksek enerji maliyetleri ise yükselişleri frenleyen unsurlar arasında yer aldı.
Çin'in ithal bakıra yönelik talebini ölçen Yangshan primi, 8 Ekim Perşembe günü ton başına 125 dolara çıkarak Kasım 2022'den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Şili'deki Centinela madeninde süren grev de arz risklerini canlı tuttu. Analistler, Çinli alıcıların tatil sonrasında stok yenileme beklentisinin bakırı desteklediğini, düşük stok seviyeleri ve madenlerdeki arz risklerinin de fiyatlamalarda belirleyici olduğunu vurguladı.
Öte yandan doların hafta içindeki yükselişi baz metallerde satış baskısı oluşturdu. Londra Metal Borsası'nda alüminyum, Perşembe günü üç ayın en düşük seviyesini gördü. Haftalık bazda libre fiyatları bakırda yüzde 2,1, çinkoda yüzde 1,2 ve kurşunda yüzde 0,7 artarken alüminyumda yüzde 2,1 geriledi. Nikel ise yatay seyretti.
Kasırga ve Orta Doğu Gerginliği Enerji Fiyatlarını Yukarı Taşıdı
Enerji piyasaları açısından haftanın iki temel gündem maddesi, Orta Doğu'daki çatışmaların derinleşmesi ve Isaias Kasırgası'nın Meksika Körfezi'ndeki üretim tesislerine etkisi oldu. Hürmüz Boğazı'nda tanker trafiğinin yavaşlaması enerji arzına ilişkin kaygıları tırmandırdı.
ABD Enerji Enformasyon İdaresi'nin (EIA) Cuma günü yayımladığı değerlendirmeye göre, kasırga öncesinde platformların tahliye edilmesi ve faaliyetlerin durdurulmasıyla Perşembe itibarıyla günlük yaklaşık 1,3 milyon varillik petrol üretimi devre dışı kaldı. Doğal gaz üretimindeki kesintiler de arz endişelerini pekiştirdi.
Petrol fiyatlarındaki yükselişi sınırlayan gelişmeler de dikkat çekti. ABD Başkanı Donald Trump, Cuma günü İran ile görüşmelerin verimli geçtiğini açıkladı. Çin'in rafine petrol ürünü ihracatına yeniden başlayacağına dair haberler de piyasalarda fiyat artışını dizginledi. Trump ayrıca Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile dizel tedariki konusunda anlaştıklarını duyurdu. Açıklamaya göre Rusya, ABD ve küresel piyasalara ilk aşamada 300 bin tonun üzerinde, Kasım ayında ilave 500 bin ton ve ardından 1 milyon ton dizel sağlayacak. Bu haberin ardından ABD'de dizel vadeli işlem fiyatları geriledi.
Doğal gazda ise üretim kesintilerine karşın stok artışı yükselişi sınırlayan etken oldu. EIA'nın Perşembe günü açıkladığı verilere göre, 2 Ekim'de sona eren haftada doğal gaz stokları 85 milyar fit küp artarak 3 trilyon 500 milyar fit küpe ulaştı; bu seviye 5 yıllık ortalamanın yüzde 2 üzerinde bulunuyor. Buna karşın haftalık bazda Aralık vadeli doğal gazın İngiliz termal birimi cinsinden fiyatı yüzde 5 artarken Aralık vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,12 yükselişle haftayı kapattı.
USDA Raporu Tarım Emtialarını Birbirinden Ayırdı
Tarım emtialarında haftanın son gününde ABD Tarım Bakanlığı'nın (USDA) açıkladığı Dünya Tarımsal Arz ve Talep Tahminleri Raporu ile kasırganın hasada etkisine ilişkin beklentiler belirleyici oldu. Ürün bazında tablo birbirinden oldukça farklı bir görünüm sergiledi.
USDA'nın mısır üretim ve verim tahminlerini yukarı yönlü güncellemesi satış baskısını artırdı; bakanlık sezon sonu mısır stok tahminini 282 milyon kile yükseltti. Buğdayda ABD'nin ihracat tahminin düşürülmesi ve sezon sonu stok beklentisinin 740 milyon kileye çıkarılması fiyatları aşağı çekti. Pirinçte ise ABD üretim ve sezon sonu stok tahminlerinin aşağı yönlü güncellenmesi fiyatlara destek sağladı. Soya fasulyesinde üretim tahmininin artırılması Cuma günü ilk işlemlerde satışa yol açsa da güçlü talep fiyatların toparlanmasını sağladı.
Chicago Ticaret Borsası'nda pirincin yüz libre başına fiyatı yüzde 3,8 artarken kile bazında soya fasulyesi yüzde 1,1 yükseldi. Mısır yüzde 3,5, buğday ise yüzde 1,8 geriledi. Şekerde Brezilya'daki yağışların hasat ve işleme faaliyetlerini aksatması ile El Nino'nun Asya'daki üretimi azaltabileceğine yönelik beklentiler öne çıktı. Kahvede ise Brezilya'nın artan ihracatı arz güçlenmesine işaret ederek fiyatları baskıladı. ABD'de Intercontinental Exchange'te libre bazında pamuk yüzde 1,9 ve şeker yüzde 1,7 artarken kahve yüzde 1,3 geriledi. Kakaonun ton başına fiyatı haftayı yatay tamamladı.
Sıkça Sorulan Sorular
Fed'in ekim toplantısında faiz kararı ne olacak?
Para piyasalarında ABD Merkez Bankası'nın (Fed) ekim toplantısında politika faizini sabit tutma ihtimali öne çıktı. ABD'deki iş gücü piyasasındaki soğuma işaretleri, faiz artırımına ilişkin beklentilerin aralık ayına ertelenmesine yol açtı.
Altın fiyatları bu hafta neden toparlandı?
Altın, hafta ortasında 5 Ağustos'tan bu yana en düşük seviyesini görmesinin ardından haftanın son iki işlem gününde düşük seviyelerden gelen alımların güçlenmesiyle iki haftalık düşüş serisini sonlandırdı. Tahvil faizlerinin hafta içindeki zirvelerinden geri çekilmesi ve Çin merkez bankasının eylülde altın alımlarını artırarak alım serisini 23. aya taşıması bu toparlanmayı destekledi.
Isaias Kasırgası petrol üretimini ne kadar etkiledi?
ABD Enerji Enformasyon İdaresi'nin (EIA) açıkladığı verilere göre, kasırga öncesinde platformların tahliye edilmesi ve faaliyetlerin durdurulmasıyla Perşembe itibarıyla ABD'nin Meksika Körfezi'ndeki günlük yaklaşık 1,3 milyon varillik petrol üretimi devre dışı kaldı.
Bakır fiyatlarını bu hafta ne destekledi?
Çinli alıcıların tatil sonrasında yeniden piyasaya dönmesi ve bakır madenlerindeki arz riskleri bakır fiyatlarını destekledi. Çin'in ithal bakıra yönelik talebini gösteren Yangshan primi, Perşembe günü ton başına 125 dolara çıkarak Kasım 2022'den bu yana en yüksek seviyesini gördü. Şili'deki Centinela madeninde devam eden grev de arz endişelerini canlı tuttu.
USDA raporu tarım emtialarını nasıl etkiledi?
ABD Tarım Bakanlığı'nın (USDA) açıkladığı Dünya Tarımsal Arz ve Talep Tahminleri Raporu ürün bazında farklı sonuçlar doğurdu. Mısır ve buğdayda tahminlerin yukarı güncellenmesi fiyatları baskılarken pirinçte üretim ve stok tahminlerinin düşürülmesi fiyatlara destek sağladı. Chicago Ticaret Borsası'nda pirincin yüz libre fiyatı yüzde 3,8 artarken mısır yüzde 3,5 ve buğday yüzde 1,8 geriledi.
