Seyşeller'e bağlı Aldabra Atolü'nde gerçekleştirilen kapsamlı bir bilimsel sayım, dünyanın serbest dolaşan en büyük dev kaplumbağa nüfusunu gün yüzüne çıkardı. Seyşeller Adaları Vakfı (SIF) ile Exeter Üniversitesi'nin ortaklaşa yürüttüğü araştırma, atolde yaklaşık 180 bin dev kaplumbağanın yaşadığını tespit etti. 2018 ile 2022 yılları arasında gerçekleştirilen beş yıllık bu sayım çalışması, tür için bugüne dek kaydedilmiş en yüksek nüfus rakamını ortaya koyması bakımından bilim dünyasında büyük yankı uyandırdı. Üstelik bu devasa sürünün büyüklüğü, bölgedeki insan nüfusunu bile geride bırakmış durumda.
Yok Oluşun Eşiğinden Geri Dönüş
Aldabra Atolü, dünyada vahşi doğada dev kaplumbağaların yaşadığı yalnızca iki noktadan biri. Galapagos'takinden çok daha büyük bir sürüye ev sahipliği yapan bu atol, 19. yüzyılda insan sömürüsü nedeniyle ağır bir yıkım yaşadı. O dönemde atolde binden az kaplumbağa kaldığı bilinmektedir. Türün yok oluşun eşiğine geldiği bu karanlık dönemin ardından 1981 yılında başlatılan sıkı koruma çalışmaları ve bölgenin 1982'de UNESCO Dünya Mirası listesine alınması gidişatı köklü biçimde değiştirdi.
Yeni araştırma, 1990'ların sonlarında yaklaşık 100 bin olarak tahmin edilen kaplumbağa nüfusunun bu süreçte kayda değer ölçüde arttığını doğruluyor. Yetişkin ve yarı yetişkin bireylerin sayısının 183 bine yaklaştığı bu istikrarlı büyüme, bölgedeki en önemli koruma başarılarından biri olarak değerlendiriliyor.
SIF'ten Tarihi Bir Değerlendirme
SIF İcra Kurulu Başkanı Dr. Frauke Fleischer-Dogley, atolde serbestçe dolaşan bu devasa nüfusun, uzun vadeli doğa koruma politikalarının neler başarabileceğinin en somut kanıtı olduğunu vurguladı. Onlarca yıla yayılan koruma çabalarının bu denli somut bir sonuç vermesi, bilim insanları ve doğa koruma uzmanları arasında büyük bir memnuniyetle karşılandı.
Sayımın Önündeki Engeller ve Bilgisayar Modellemesi
Ekoloji ve Evrim dergisinde yayımlanan çalışmada, araştırmacıların atolün yoğun bitki örtüsü nedeniyle ciddi güçlüklerle karşılaştığı aktarılıyor. Araştırmanın ortak yazarlarından Dr. Nancy Bunbury, bazı bölgelerdeki sık ormanlık alanların kaplumbağaları doğrudan gözlemlemeyi neredeyse imkânsız hale getirdiğini belirtti. Ekip bu sorunu aşmak için gözlemleyemedikleri alanları bilgisayar ortamında modelleyerek sayım sürecini tamamladı. Bu yöntem sayesinde Hint Okyanusu'ndaki en uzun soluklu kaplumbağa izleme programı başarıyla sonuçlandırıldı ve elde edilen veriler, dev kaplumbağa nüfusunu on yıllar boyunca takip etmek için en güvenilir bilimsel referans noktası olarak kabul görüyor.
Önümüzdeki Tehditler: İklim Değişikliği ve İstilacı Türler
Bilim insanları bu büyük başarıya karşın gelecekte ciddi tehlikelerin kapıda beklediği konusunda uyarıyor. Exeter Üniversitesi'nden Doktora Sonrası Araştırmacı Dr. Dave Hudson, elde edilen sayıların bir bitiş noktası değil, gelecekteki zorluklara karşı hazırlık aşaması olduğunu vurguluyor. Dev kaplumbağaların geleceğini tehdit eden başlıca unsurların başında iklim değişikliği ve uzun süreli kuraklıklar geliyor. Kuraklıkların, kaplumbağalar için hayati önem taşıyan yiyecek kaynaklarını ve gölge alanlarını daraltması bekleniyor.
Öte yandan yükselen deniz seviyeleri atolün alçak kesimlerini tehdit ederken, kaplumbağa yumurtaları ve yavrularını avlayan vahşi kediler ile siyah fareler gibi istilacı türler de nüfus üzerinde ciddi bir baskı oluşturmaya devam ediyor. Uzmanlar, bu istilacı memelilerin adadan planlı biçimde uzaklaştırılmasının, dev kaplumbağaların iklim baskılarına karşı hayatta kalma şansını artıracak en kritik adım olduğunun altını çiziyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Aldabra Atolü'ndeki dev kaplumbağa sayımı hangi kurumlar tarafından gerçekleştirildi?
Sayım, Seyşeller Adaları Vakfı (SIF) ile Exeter Üniversitesi'nin ortaklaşa yürüttüğü bir araştırma kapsamında gerçekleştirildi.
Sayım hangi yıllar arasında yapıldı ve kaç kaplumbağa tespit edildi?
Sayım 2018 ile 2022 yılları arasında beş yıl boyunca sürdürüldü. Araştırma sonucunda atolde yaklaşık 180 bin, yetişkin ve yarı yetişkin bireyler dahil edildiğinde ise 183 bine yakın dev kaplumbağa tespit edildi.
Aldabra Atolü'nün tarihsel önemi nedir ve kaplumbağa nüfusu nasıl bu noktaya geldi?
Atol, 19. yüzyılda insan sömürüsü nedeniyle büyük bir yıkım yaşadı ve o dönemde binden az kaplumbağa kaldı. 1981'de başlatılan koruma çalışmaları ve 1982'de UNESCO Dünya Mirası listesine alınmasının ardından nüfus yeniden yükselişe geçti; 1990'ların sonunda yaklaşık 100 bin olarak tahmin edilen sayı bugün 180 bine ulaştı.
Araştırmacılar yoğun bitki örtüsü sorununu nasıl aştı?
Araştırma ekibi, atolün sık ormanlık alanlarında kaplumbağaları doğrudan gözlemleyemedikleri için bu bölgeleri bilgisayar ortamında modelleyerek sayım sürecini tamamladı.
Dev kaplumbağa nüfusunu gelecekte hangi tehditler bekliyor?
Bilim insanlarına göre başlıca tehditler arasında iklim değişikliği ve uzun süreli kuraklıklar, yükselen deniz seviyelerinin atolün alçak kesimlerini tehdit etmesi ile kaplumbağa yumurtaları ve yavrularını avlayan vahşi kediler ve siyah fareler gibi istilacı türler yer alıyor.
