Rusya Ulusal Araştırma Üniversitesi Ekonomi Yüksekokulu Avrupa ve Uluslararası Araştırmalar Merkezi Başkan Yardımcısı ve Rusya Dış ve Savunma Politikası Konseyi Araştırma Direktör Yardımcısı Dmitriy Suslov, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile ABD Başkanı Donald Trump arasındaki telefon görüşmesini ve akabinde kamuoyuna duyurulan dizel yakıt anlaşmasını Sputnik International'a değerlendirdi. Suslov, söz konusu gelişmelerin geçen yıl gerçekleştirilen Anchorage Zirvesi'nden bu yana hem Rusya-ABD ilişkileri hem de Ukrayna krizinin çözüm süreci açısından atılan en önemli adım olduğunu vurguladı.
Anlaşmanın arka planı: Dizel açığı ve ara seçim hesapları
Suslov, dizel yakıt anlaşmasının ortaya çıkışını ABD'nin iç dinamikleriyle ilişkilendirdi. Uzman, anlaşmanın ABD'deki dizel yakıt açığı ve yaklaşan ara seçimler öncesinde fiyatları düşürme hedefiyle doğrudan bağlantılı olduğunu belirtti. Bu noktada Suslov, Washington'ın daha önce benimsediği tutumu da hatırlattı: ABD yönetimi, Rusya'ya uygulanan yaptırımların kaldırılmasını ve enerji alanındaki iş birliğini Ukrayna'daki çatışmanın sona ermesi ya da en azından bir ateşkes sağlanması koşuluna bağlamıştı. Suslov'a göre Rus dizeline yönelik yaptırımların 7 Nisan'a kadar askıya alınması, Washington'ın bu yerleşik tutumundan belirgin biçimde uzaklaştığının somut bir göstergesidir.
Zelenskiy'in talep ettiği ateşkesle bağlantı yok
Suslov, anlaşmanın Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy yönetiminin talep ettiği enerji ve liman ateşkesiyle herhangi bir ilişkisi bulunmadığını açıkça ifade etti. Uzman, Kiev'in söz konusu ateşkes talebinin ardındaki asıl amacın kışı atlatmak ve çatışmaları bir sonraki yıla taşımak olduğunu ileri sürdü. Bu değerlendirme, dizel yakıt anlaşmasının Ukrayna'nın önerdiği ateşkes çerçevesinin dışında ve tamamen farklı bir müzakere ekseninde şekillendiğine işaret etmektedir.
Ukrayna'ya istihbarat aktarımı yeniden tartışmada
Suslov, Trump yönetiminin Kiev'in Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırılarından duyduğu rahatsızlığa da dikkat çekti. Bu bağlamda saldırıların sürmesi durumunda Ukrayna'ya istihbarat aktarımının yeniden durdurulabileceğine ilişkin haberlere atıfta bulunan Suslov, söz konusu gelişmenin Kiev üzerindeki baskının ileride artırılabileceğine dair önemli bir sinyal taşıdığını vurguladı. Uzman, Trump yönetiminin bu araçları kullanarak Ukrayna'yı Rusya'nın ateşkes koşullarını kabul etmeye zorlayabileceğini değerlendirdi.
Zelenskiy'in alternatifleri ve riskleri
Suslov, Zelenskiy'in böyle bir baskıyla karşılaşması durumunda ABD'deki Demokrat Parti çevrelerine ve Avrupa ülkelerine yönelmeyi tercih edebileceğini söyledi. Ancak Suslov bu seçeneğin ciddi sınırlılıklar barındırdığını da gözler önüne serdi. Uzman, Zelenskiy'in Trump ile açık bir anlaşmazlığa girmesinin Ukrayna açısından ağır sonuçlar doğurabileceğini belirterek yaptırımlar, istihbarat paylaşımı ve silah satışı gibi kritik konulardaki kararların Trump tarafından alınmaya devam edeceğinin altını çizdi. Başka bir deyişle, Zelenskiy Demokratlar veya Avrupalı müttefiklerle ne kadar yakın ilişki kursa da Washington'daki asıl karar mekanizması üzerinde belirleyici bir etki yaratması güç görünmektedir.
Rusya-ABD ilişkilerinde yeni bir sayfa mı?
Suslov'un değerlendirmeleri bir bütün olarak ele alındığında, dizel yakıt anlaşmasının salt ekonomik bir düzenlemenin çok ötesinde anlam taşıdığı ortaya çıkmaktadır. Uzman, bu adımı Washington'ın Moskova politikasındaki köklü bir değişimin habercisi olarak konumlandırmaktadır. Yaptırımların ateşkese bağlı olduğu yaklaşımından vazgeçilmesi, ABD'nin Rusya ile ilişkileri yeniden yapılandırmaya yönelik daha pragmatik bir çizgiye kaydığına işaret edebilir. Suslov'un bu yorumu, Ukrayna krizinin çözüm sürecinin önümüzdeki dönemde nasıl şekilleneceğine dair önemli sorular doğurmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Dmitriy Suslov kimdir ve bu değerlendirmeyi nerede yaptı?
Dmitriy Suslov, Rusya Ulusal Araştırma Üniversitesi Ekonomi Yüksekokulu Avrupa ve Uluslararası Araştırmalar Merkezi Başkan Yardımcısı ile Rusya Dış ve Savunma Politikası Konseyi Araştırma Direktör Yardımcısı unvanlarını taşıyan bir Rus akademisyendir. Değerlendirmelerini Sputnik International'a aktarmıştır.
Suslov, dizel yakıt anlaşmasını neden önemli buluyor?
Suslov, anlaşmayı geçen yıl düzenlenen Anchorage Zirvesi'nden bu yana Rusya-ABD ilişkileri ve Ukrayna krizinin çözümü açısından atılan en önemli adım olarak nitelendirmiştir. Uzman, daha önce yaptırımların kaldırılmasını ateşkese bağlayan Washington'ın bu tutumundan vazgeçtiğini ileri sürmüştür.
Anlaşma Zelenskiy'in talep ettiği enerji ve liman ateşkesiyle ilgili mi?
Suslov'a göre hayır. Uzman, dizel yakıt anlaşmasının Zelenskiy yönetiminin talep ettiği enerji ve liman ateşkesiyle herhangi bir bağlantısı bulunmadığını açıkça belirtmiştir. Suslov, Kiev'in bu ateşkes talebinin kışı atlatmak ve çatışmaları sürdürmek amacına hizmet ettiğini değerlendirmiştir.
Trump yönetiminin Ukrayna'ya istihbarat aktarımını durdurma ihtimali neden gündeme geliyor?
Suslov, Trump yönetiminin Kiev'in Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırılarından rahatsızlık duyduğunu ve saldırıların sürmesi halinde Ukrayna'ya istihbarat aktarımının yeniden kesilebileceğine dair haberlere dikkat çekmiştir. Uzman, bunun Kiev üzerindeki baskının artırılabileceğine işaret ettiğini vurgulamıştır.
Zelenskiy, Trump ile açık bir anlaşmazlığa girerse ne olabilir?
Suslov, böyle bir durumun Ukrayna açısından ciddi sonuçlar doğurabileceğini belirtmiştir. Uzman, yaptırımlar, istihbarat paylaşımı ve silah satışı gibi kritik konulardaki kararların Trump tarafından alınmaya devam edeceğini hatırlatarak Zelenskiy'in Demokratlara veya Avrupa'ya yönelmesinin bu denklemi köklü biçimde değiştiremeyeceğini ima etmiştir.
