Türkiye otomotiv sektörü, 2024 yılının ilk dokuz ayını karışık bir tablo ile kapattı. Otomotiv Sanayii Derneği'nin (OSD) açıkladığı verilere göre ocak-eylül döneminde toplam otomotiv üretimi geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 6 azalarak 971 bin 159 adede geriledi. Otomobil üretimindeki düşüş ise çok daha sert oldu ve yüzde 17 ile 528 bin 366 adede indi. Traktör dahil toplam üretim ise 986 bin 584 adet olarak gerçekleşti. Öte yandan aynı dönemde yerli otomobil satışları yüzde 2 artarken ithal otomobil satışları yüzde 23 geriledi.
Ticari Araç Üretimi Büyümeye Devam Etti
Otomobil üretimindeki sert düşüşe karşın ticari araç segmenti büyümesini sürdürdü. Yılın ilk dokuz ayında ticari araç üretimi yüzde 12, hafif ticari araç üretimi yüzde 13 ve ağır ticari araç üretimi yüzde 7 oranında arttı. Bu tablo, sektördeki daralmanın bütün segmentleri eşit biçimde etkilemediğini ortaya koyuyor; ticari araçlar üretim tarafında görece direncini korudu.
Kapasite kullanım oranları da sektörün genel görünümünü yansıtır nitelikte. Otomotiv sanayisinin toplam kapasite kullanım oranı yüzde 61 olarak gerçekleşti. Segment bazında bakıldığında hafif araçlarda bu oran yüzde 62, kamyonlarda yüzde 59, otobüs ve midibüslerde yüzde 67 düzeyinde kalırken traktörlerde yalnızca yüzde 27 oldu.
İhracat Geliri Arttı, Adet Bazında Geriledi
Otomotiv ihracatı adet bazında yüzde 11 azalarak 685 bin 671'e indi. Otomobil ihracatı bu düşüşte belirleyici rol oynadı; adet bazında yüzde 27 gerileyen otomobil ihracatı değer bazında da yüzde 8 azalarak 7,8 milyar dolar oldu. Ticari araç ihracatı ise yüzde 11, traktör ihracatı yüzde 13 artarak 9 bin 381 adede ulaştı.
Dikkat çekici olan nokta şu: Adet bazındaki gerilemeye karşın sektörün toplam ihracat geliri yüzde 3 artarak 31,1 milyar dolara yükseldi. Ana sanayi ihracatı yüzde 2,2, tedarik sanayi ihracatı ise yüzde 3,7 arttı. Otomotiv sektörü, Türkiye'nin sektörel ihracatında yüzde 17 payla liderlik konumunu korudu.
İç Pazarda Yerli Araçların Payı Yükseliyor
Ocak-eylül döneminde toplam otomotiv pazarı yüzde 13 daralarak 832 bin 521 adede indi. Otomobil satışları yüzde 15 azalışla 627 bin 977 adet olarak gerçekleşti. Ancak bu daralmada ithal araçlar çok daha sert etkilendi; ithal otomobil satışları yüzde 23 gerilerken yerli otomobil satışları yüzde 2 arttı. Otomobil pazarında yerli üretimin payı yüzde 36, ithalatın payı ise yüzde 65 olarak gerçekleşti.
Hafif ticari araç pazarında da benzer bir eğilim gözlemlendi. Toplam satışlar yüzde 5, ithal araç satışları yüzde 9 azalırken yerli hafif ticari araç satışları yüzde 11 yükseldi. Bu segmentte yerli araçların pazar payı yüzde 24, ithalatın payı ise yüzde 76 oldu. Ağır ticari araç pazarı ise yüzde 7 daraldı.
Toplam otomotiv pazarında yerli üretimin payı geçen yılın aynı dönemindeki yüzde 29 seviyesinden bu yıl yüzde 34'e yükseldi. Ancak bu oran, 2020'de kaydedilen yüzde 46'lık zirvenin hâlâ altında bulunuyor.
OSD Başkanı: Yeni Modeller Toparlanmayı Destekleyecek
OSD Başkanı Cengiz Eroldu, mevcut üretim verilerini karamsar değerlendirmediklerini vurguladı. Eroldu, Hyundai'nin ağustos ayında üretimine başladığı Ioniq 3 ile Oyak Renault ve Tofaş'ın son çeyrekte devreye alacağı yeni modellerin üretim ve ihracatı destekleyeceğini belirtti. Yatırımların olumlu sonuçlarının önümüzdeki aylarda ve gelecek yıl daha net biçimde görüleceğini ifade etti.
İç pazardaki daralmaya ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Eroldu, fiilen yüzde 75-80 aralığına yükselen ÖTV oranları ile finansman kısıtlarının bu daralmada belirleyici rol oynadığını söyledi. Nüfusa bağlı talebin ise daralmanın daha da derinleşmesini sınırlayacağını öngören Eroldu, yeni modellerin devreye girmesiyle yerli araçların pazar payının daha da artmasını beklediklerini kaydetti.
Sıkça Sorulan Sorular
2024 yılının ilk dokuz ayında toplam otomotiv üretimi kaç adet oldu?
OSD verilerine göre ocak-eylül döneminde toplam otomotiv üretimi geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 6 azalarak 971 bin 159 adet oldu. Traktör dahil toplam üretim ise 986 bin 584 adede ulaştı.
Otomotiv sektörünün kapasite kullanım oranı ne düzeyde gerçekleşti?
Otomotiv sanayisinin genel kapasite kullanım oranı yüzde 61 oldu. Segment bazında hafif araçlarda yüzde 62, kamyonlarda yüzde 59, otobüs ve midibüslerde yüzde 67, traktörlerde ise yüzde 27 olarak gerçekleşti.
Otomotiv ihracat geliri neden adet bazındaki düşüşe rağmen arttı?
OSD verileri ihracat gelirinin yüzde 3 artarak 31,1 milyar dolara yükseldiğini ortaya koyuyor; ancak kaynak metinde bu gelir artışının ayrıntılı nedeni açıklanmıyor. Ticari araç ve traktör ihracatındaki artışın toplam gelire katkıda bulunduğu görülüyor.
İç pazardaki daralmada hangi faktörler etkili oldu?
OSD Başkanı Cengiz Eroldu, iç pazardaki daralmada fiilen yüzde 75-80 aralığına yükselen ÖTV oranları ile finansman kısıtlarının belirleyici rol oynadığını açıkladı.
Hangi yeni modeller üretim ve ihracatı desteklemesi bekleniyor?
OSD Başkanı Eroldu'ya göre Hyundai'nin ağustos ayında üretimine başladığı Ioniq 3 ile Oyak Renault ve Tofaş'ın son çeyrekte devreye alacağı yeni modeller üretim ve ihracatı desteklemesi beklenen araçlar arasında yer alıyor.
