Uluslararası emtia piyasalarında buğday fiyatları eylül ayını sert bir düşüşle kapattı. Kile başına fiyat, eylül boyunca yüzde 12,7 gerileyerek Haziran 2024'ten bu yana en hızlı aylık düşüşünü kaydetti. Ay içinde 7,95 dolara kadar yükselen buğday fiyatı, eylülü 6,75 dolardan tamamladı. Bu düşüş, 27 aylık dönemin en sert aylık geri çekilmesi olma özelliğini taşıyor.
Referans noktası olarak bakıldığında, Haziran 2024'teki aylık düşüşün yüzde 15,5 olduğu görülüyor; eylüldeki gerileme bu rakamın altında kalıyor. Buna karşın yıl başında 5 dolar seviyesinde bulunan buğday fiyatları, ilk dokuz aylık dönemde yüzde 35 yükselmiş durumda. Yani eylüldeki sert düşüş, yıl içinde biriken kazanımları henüz silmiş değil.
Düşüşün Arkasındaki Temel Etkenler
Fiyatlardaki gerilemenin birden fazla nedeni var. Bunların başında Rusya ile Ukrayna arasında barış sağlanabileceğine yönelik beklentiler geliyor. Bu beklentiler, Karadeniz bölgesindeki arz üzerindeki belirsizliği azaltarak piyasalarda satış baskısı oluşturdu. Karadeniz'den ihraç edilecek buğday miktarının artabileceği öngörüsü, küresel arz endişelerini hafifletti.
Öte yandan elverişli hava koşulları ve El Nino'nun beklenenden sınırlı bir etki yaratması da üretim kayıplarına ilişkin kaygıları azalttı. Bu iki etken, piyasanın arz tarafında görece rahatlama sağladı. Talep cephesinde ise küresel ekonomide yavaşlama beklentileri ve buğday talebindeki zayıflama fiyatlar üzerindeki aşağı yönlü baskıyı pekiştirdi.
Uzman Değerlendirmesi: Karadeniz Arzı ve ABD-Rusya İlişkileri
Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, fiyatlardaki gerilemeyi birkaç farklı açıdan değerlendirdi. Ergezen'e göre ABD ile Rusya arasındaki ilişkilerin olumlu bir seyir izlemesi ve Karadeniz'deki arz beklentilerinin güçlenmesi, fiyatları aşağı çeken başlıca etkenler arasında yer alıyor. Bunlara ek olarak ABD'nin kısa vadeli buğday ihracatındaki zayıflama da düşüşü destekleyen bir unsur olarak öne çıkıyor.
Güçlü Dolar ABD Buğdayını Pahalılaştırdı
Zafer Ergezen'in dikkat çektiği bir diğer önemli nokta ise dolar endeksinin seyri. Dolar endeksinin güçlenmesi, ABD buğdayını uluslararası alıcılar için daha pahalı hale getirdi. Bu durum, Rusya ve Ukrayna kaynaklı buğdayın maliyet avantajını ön plana çıkardı. Ergezen'e göre söz konusu maliyet farkı Avrupa buğdayını da cazip kılarken ABD buğdayına yönelik talebi azalttı ve fiyatlardaki gerilemeyi hızlandırdı.
Yıllık Tablo: Düşüşe Rağmen Güçlü Kazanım
Eylüldeki sert düşüşe rağmen yılın genel görünümü farklı bir hikâye anlatıyor. Ocak ayında 5 dolar seviyesinde seyreden buğday fiyatları, ilk dokuz ayın sonunda 6,75 dolara ulaştı. Bu da yıl başından bu yana yüzde 35'lik bir artışa karşılık geliyor. Yani eylüldeki yüzde 12,7'lik gerileme, yıl içinde biriken kazanımları tamamen ortadan kaldırmaya yetmedi. Piyasa, yüksek bir baz üzerinden geri adım atmış olsa da yılın tamamına yayılan yükseliş eğilimi henüz bozulmadı.
Sıkça Sorulan Sorular
Buğday fiyatları eylül ayında ne kadar düştü?
Buğday fiyatları eylül ayında yüzde 12,7 gerileyerek Haziran 2024'ten bu yana en hızlı aylık düşüşünü kaydetti. Kile başına fiyat eylülü 6,75 dolardan kapattı.
Eylüldeki düşüşten önce buğday fiyatı ne kadar yükselmişti?
Buğdayın kile başına fiyatı eylül ayı içinde 7,95 dolara kadar yükseldi; ancak ay sonunda bu seviyeyi koruyamayarak 6,75 dolara geriledi.
Buğday fiyatlarının düşmesinde hangi etkenler rol oynadı?
Rusya ile Ukrayna arasında barış beklentileri ve Karadeniz'deki arz artışı öngörüsü, elverişli hava koşulları, El Nino'nun beklenenden sınırlı etkisi, küresel ekonomide yavaşlama beklentileri ile buğday talebindeki zayıflama fiyatlardaki düşüşe katkıda bulunan başlıca etkenler olarak öne çıktı.
Güçlü doların buğday fiyatlarına etkisi nedir?
Uzman Zafer Ergezen'e göre dolar endeksinin güçlenmesi ABD buğdayını uluslararası alıcılar için pahalı hale getirdi. Bu durum Rusya, Ukrayna ve Avrupa kaynaklı buğdaya olan talebi artırırken ABD buğdayına yönelik talebi azalttı ve fiyatlardaki gerilemeyi hızlandırdı.
Yıl başından bu yana buğday fiyatları nasıl bir seyir izledi?
Yıl başında 5 dolar seviyesinde bulunan buğday fiyatları, eylüldeki sert düşüşe karşın ilk dokuz ayda yüzde 35 yükseldi ve 6,75 dolar seviyesinde kapandı.
