Diyarbakır Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği (DESOB) Başkanı Alican Ebedinoğlu, Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın küçük esnafa yönelik yürüttüğü vergi denetimlerinde uygulanan yöntemlere ve kesilen yüksek tutarlı cezalara sert tepki gösterdi. Ebedinoğlu, bu konuya ilişkin bir basın toplantısı düzenleyerek hem somut örnekler üzerinden eleştirilerini dile getirdi hem de Maliye Bakanlığı'na yönelik somut taleplerini kamuoyuyla paylaştı.
"Denetim elemanları günlerce işletmede oturuyor"
Küçük esnafın üzerindeki ekonomik baskının giderek arttığını vurgulayan Ebedinoğlu, denetim süreçlerinde yaşandığını aktardığı uygulamaları tek tek sıraladı. Denetim elemanlarının küçük esnafın iş yerine gönderildiğini, günlerce işletmede kalarak ciroların hesaplandığını ve ardından varsayımlar üzerinden yüksek tutarlı cezaların kesildiğini belirten Ebedinoğlu, bu durumun esnaf arasında ciddi bir endişe yarattığını söyledi.
Konuşmasında dikkat çekici bir örneğe de yer veren Ebedinoğlu, 20 metrekarelik bir dürümcüye 400 bin lira ceza kesildiğini aktardı. "Bu tutarın doğruluğu ve gerekçesi elbette somut kayıtlar üzerinden incelenmelidir. Ancak bütün sermayesi bu miktara ulaşmayan küçük bir işletmenin, hangi ekonomik güçle böyle bir cezayı karşılayabileceği de sorgulanmalıdır" dedi.
Esnafın içinde bulunduğu ekonomik tablo
Ebedinoğlu, Türkiye'deki esnaf ve sanatkârların bugün ağır ekonomik koşullar, yüksek maliyetler, kira giderleri, finansmana erişim sorunları ve düşen alım gücüyle boğuştuğunu hatırlattı. Zaten zorlu bir süreçten geçen esnafın üzerine bir de orantısız cezaların bindirilmesinin durumu daha da içinden çıkılmaz hale getirdiğini ifade etti.
"Türkiye'de esnaf ve sanatkârlarımız bugün ağır ekonomik koşullar, yüksek maliyetler, kira giderleri, finansmana erişim sorunları ve düşen alım gücüyle ayakta kalma mücadelesi veriyor. Hal böyleyken, Maliye Bakanlığı tarafından yürütülen bazı denetim uygulamaları, zaten zor durumda olan esnafımızın üzerindeki baskıyı daha da artırmaktadır" diye konuştu.
Kayıt dışı ekonomiye de aynı kararlılık gösterilmeli
Vergi denetimine karşı olmadığını açıkça belirten Ebedinoğlu, asıl sorunun denetimlerin yalnızca kayıtlı ve adresi belli esnafa yönelmesi olduğunu vurguladı. Kayıt dışı faaliyet gösteren işletmelerin tespiti ve kayıt altına alınması için de aynı kararlılığın gösterilmesi gerektiğini savunan Ebedinoğlu, şu soruları sordu: "Vergi adaletini sağlamak, yalnızca kayıtlı ve adresi belli esnafın kapısını çalmakla mı mümkün olacaktır? Kayıt dışı faaliyet gösteren işletmelerin tespiti ve kayıt altına alınması için aynı kararlılık gösteriliyor mu?"
Ebedinoğlu'na göre Türkiye'nin önündeki asıl mesele, vergisini düzenli ödeyenle kayıt dışı çalışan arasındaki adaletsizliği ortadan kaldırmaktır. Denetimlerin adil, ölçülü, şeffaf ve herkesi kapsayan bir anlayışla yürütülmesi gerektiğini de sözlerine ekledi.
Finansal suçlara da aynı hassasiyet beklentisi
Ebedinoğlu, esnafın her kuruşunu inceleyen kamu otoritesinin büyük ekonomik mağduriyetlere yol açan yapılarla mücadelede de aynı hassasiyeti göstermesi gerektiğini söyledi. Büyük ölçekli fon dolandırıcılıkları ve vatandaşların birikimlerini hedef alan finansal suçlar karşısında da aynı kararlılığın beklentisi içinde olduklarını belirten Ebedinoğlu, "Elbette her suç iddiası kendi delilleri çerçevesinde soruşturulmalı; hiç kimseye ayrıcalık tanınmamalıdır" dedi.
Esnafın toplumsal işlevine de dikkat çeken Ebedinoğlu, bu kesimin yalnızca vergi ödeyen bir işletme sahibi olmadığını, aynı zamanda istihdam sağlayan, ailesinin geçimini üstlenen, mahallesinin ekonomik hayatını canlı tutan ve devletin sosyal yükünü hafifleten bir toplumsal güç olduğunu vurguladı. "Devlet, esnafını yaşatmalıdır. Esnafın kazancını değil, ayakta kalma mücadelesini de görmelidir" diye konuştu.
DESOB'un talepleri
Basın toplantısında taleplerini de net biçimde ortaya koyan Ebedinoğlu, Maliye Bakanlığı'ndan şunları istedi: Ölçüsüz ve orantısız olduğu değerlendirilen cezaların yeniden incelenmesi ve somut verilerle desteklenmeyen değerlendirmelere karşı etkili itiraz mekanizmalarının işletilmesi. Küçük işletmelerin ciroları değerlendirilirken sektörün gerçekleri, maliyetleri, kâr marjları ve işletmenin büyüklüğünün gözetilmesi. Kayıt dışı ekonomiyle mücadelenin genişletilmesi ve denetimlerin tüm işletmeleri kapsayacak biçimde adil uygulanması. Esnafın vergi yükünün hafifletilmesi; özellikle en küçük işletmeler için vergi muafiyeti ve basitleştirilmiş vergilendirme modellerinin değerlendirilmesi. İyi niyetli mükellefler için ölçülü, öngörülebilir ve adil bir sistemin kurulması.
Açıklamasını Maliye Bakanlığı'na doğrudan bir çağrıyla noktalayan Ebedinoğlu, "Esnafı cezalandırarak bütçe açığını kapatamaz, kayıtlı ekonomiyi güçlendiremezsiniz. Vergi adaleti, en kolay ulaşılabilen kesime yüklenmek değil, herkesten gücü ve yükümlülüğü ölçüsünde adil vergi almaktır" dedi. Vergi adaleti sağlanana, kayıt dışılıkla eşit mücadele edilene ve esnafın sesi duyulana kadar bu konunun takipçisi olacaklarını da kamuoyuna duyurdu.
Sıkça Sorulan Sorular
DESOB Başkanı Alican Ebedinoğlu hangi konuda basın toplantısı düzenledi?
Ebedinoğlu, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından küçük esnafa yönelik vergi denetimlerinde uygulanan yöntemlere ve yüksek tutarlı cezalara ilişkin bir basın toplantısı düzenledi.
Basın toplantısında somut bir örnek verildi mi?
Evet. Ebedinoğlu, 20 metrekarelik bir dürümcüye 400 bin lira ceza kesildiğini örnek olarak aktardı ve bütün sermayesi bu miktara ulaşmayan küçük bir işletmenin böyle bir cezayı karşılayıp karşılayamayacağını sorguladı.
DESOB, vergi denetimine tamamen karşı mı?
Hayır. Ebedinoğlu, vergi denetimine karşı olmadıklarını açıkça belirtti; ancak denetimlerin adil, ölçülü ve şeffaf yürütülmesi gerektiğini, kayıt dışı işletmelere de aynı kararlılıkla yaklaşılması gerektiğini vurguladı.
DESOB'un Maliye Bakanlığı'na yönelik somut talepleri nelerdir?
Ebedinoğlu'nun sıraladığı talepler şunlardır: Orantısız cezaların yeniden incelenmesi, küçük işletmelerin gerçek mali koşullarının gözetilmesi, kayıt dışı ekonomiyle mücadelenin genişletilmesi, esnafın vergi yükünün hafifletilmesi ve iyi niyetli mükellefler için öngörülebilir bir sistemin kurulması.
Ebedinoğlu esnafı nasıl tanımladı?
Ebedinoğlu, esnafın yalnızca vergi ödeyen bir işletme sahibi olmadığını; aynı zamanda istihdam sağlayan, ailesinin geçimini üstlenen, mahallesinin ekonomik hayatını canlı tutan ve devletin sosyal yükünü hafifleten bir kesim olduğunu belirtti.
