ABD'li çip üreticisi Broadcom'un (AVGO) Üst Yöneticisi Hock Tan, 12 Ekim'de Singapur'da düzenlenen bir konferansta yapay zekâ sektörüne yatırım yapan bazı kişilerin satın aldıkları şirketlerin nasıl çalıştığını yeterince anlamadığını söyledi. Tan, neye para yatırdığını bilmeden aşırı beklentiler oluşturan yatırımcıların kendilerini adeta bir kumarhanede bulduğunu belirterek piyasalardaki spekülatif eğilimleri sert bir dille eleştirdi. Bu açıklama, dünyanın en tanınmış yatırımcılarından Warren Buffett'ın yıllardır savunduğu bir ilkeyi yeniden gündemin üst sıralarına taşıdı: Bir şirketin ne yaptığını ve nasıl para kazandığını anlamadan hisselerine yatırım yapmamak.
Buffett'ın 1996 Mektubundaki Uyarı
Warren Buffett, Berkshire Hathaway hissedarlarına gönderdiği 1996 yılına ait mektubunda yatırımcıların bütün sektörleri ve şirketleri ayrıntılı biçimde bilmesinin gerekmediğini yazmıştı. Buffett'a göre asıl önemli olan, bir yatırımcının doğru değerlendirebildiği işletmeleri tanıması ve kendi bilgi sınırlarının nerede başladığının farkında olmasıydı. Bu yaklaşımı, kişinin anlayabildiği işlerden oluşan bir uzmanlık alanı içinde hareket etmesi gerektiği düşüncesiyle temellendiren Buffett, şirketlerin uzun vadeli kazanç gücüne odaklanılması gerektiğini de vurgulamıştı.
Buffett'ın mektubunda öne çıkan bir diğer nokta ise yatırımcıların yalnızca hisse fiyatındaki kısa vadeli yükselişe değil, şirketin uzun dönemde para kazanma kapasitesine bakması gerektiğiydi. Ünlü yatırımcı, bir hisseyi 10 yıl elde tutmaya razı olmayanların onu 10 dakika için bile satın almayı düşünmemesi gerektiğini ifade etmişti. Bu sözler yapay zekâ hisselerine ya da günümüz piyasa hareketlerine yönelik bir tahmin olarak söylenmemişti; ancak 13 Ekim'de yayımlanan finans haberlerinde Broadcom CEO'sunun eleştirileriyle birlikte yeniden hatırlatıldı. İki açıklamanın ortak paydası, yatırım kararlarının yüksek getiri beklentisinden önce şirketin faaliyetlerinin anlaşılmasına dayanması gerektiği düşüncesiydi.
Tan'ın Eleştirilerinin Odağı: Büyük Dil Modelleri
Hock Tan'ın eleştirileri özellikle büyük dil modelleri geliştiren şirketlerin ekonomik geleceğine yönelikti. Yapay zekâya duyulan ilginin hızla artmasının tek başına sürdürülebilir kârlılık anlamına gelmediğini vurgulayan Tan, yatırımcıların teknolojiye ilişkin beklentilerle bu teknolojiden elde edilen gerçek gelirleri birbirinden ayırt etmesi gerektiğini söyledi. Asıl tartışmanın sektörün büyüme potansiyelinden çok, bu büyümeye hangi değerlemelerle yatırım yapıldığı üzerinde yoğunlaştığını belirten yönetici, yapay zekâ sektörünün geleceğine tamamen karamsar baktığı izlenimini de vermedi.
Broadcom'un yapay zekâ altyapısının önemli tedarikçilerinden biri olmayı sürdürdüğünü belirten Tan, OpenAI ve Anthropic gibi şirketlerin gelir elde etme konusunda ilerleme sağladığını da kabul etti. Yöneticinin uyarısı, yapay zekâya yönelik talebin ortadan kalkacağına ilişkin bir öngörüden çok, büyümenin ekonomik koşullarına dair bir değerlendirme olarak öne çıktı. Teknoloji şirketlerinin yüksek gelir beklentilerini karşılayabilmesi için geliştirdikleri ürünlerin müşterilerine gerçek ekonomik fayda sağlaması ve yapılan yatırımların yeterli getiri üretmesi gerektiğinin altını çizdi.
Asya Borsalarında Sert Satış Dalgası
Broadcom CEO'sunun açıklamalarının gündeme geldiği 13 Ekim'de Asya borsaları sert satışlarla karşılaştı. Güney Kore'nin Kospi endeksi gün içinde yüzde 7'nin üzerinde geriledikten sonra kapanışta yaklaşık yüzde 5,5 değer kaybetti. Ülkenin iki büyük yarı iletken üreticisinden Samsung Electronics yüzde 7,4, SK Hynix ise yüzde 10,1 düşüş yaşadı. Japonya'da da tablo benzerdi; Nikkei 225 günü yaklaşık yüzde 1,8 kayıpla tamamlarken yarı iletken üretim ekipmanları ve bellek teknolojileriyle bağlantılı şirketler baskı altında kaldı.
ABD'de bir önceki işlem gününde çip hisselerinde başlayan gerilemenin Asya'ya yayılması, yapay zekâ yatırımlarına ilişkin beklentilerin küresel piyasalar üzerindeki etkisini gözler önüne serdi. Bununla birlikte bu fiyat hareketlerinin tamamını Broadcom CEO'sunun açıklamasına bağlamak doğru olmaz. Yarı iletken sektöründe yeni rakiplerin ortaya çıkması, yüksek şirket değerlemeleri ve büyük teknoloji yatırımlarının finansmanına ilişkin belirsizlikler de aynı dönemde yatırımcıların gündemine girdi.
Çinli Rakibin Yarattığı Baskı
Çip hisselerindeki satışları hızlandıran gelişmelerden biri de Çinli bellek üreticisi ChangXin Memory Technologies'in yeni nesil bellek teknolojilerinde ilerleme sağladığına ilişkin haberler oldu. Yapay zekâ veri merkezlerinde kullanılan yüksek performanslı bellek ürünleri, Samsung Electronics ve SK Hynix'in temel faaliyet alanları arasında yer alıyor. Çinli üreticinin teknolojik mesafeyi azaltabileceği beklentisi, mevcut pazar liderlerinin gelecekteki rekabet koşullarına dair soru işaretlerini artırdı.
Yapay zekâ sektörüne akan yatırımların büyümesi son yıllarda bellek çiplerine olan talebi destekledi; ancak yeni üreticilerin pazara girmesi mevcut şirketlerin fiyatlama gücünü ve kâr marjlarını olumsuz etkileyebilir. Bu tablo, yatırımcıların artık yalnızca yapay zekâya yönelik toplam talebin büyümesine değil, bu talebin hangi şirketlere ne kadar kazanç sağlayacağına da odaklandığını gösteriyor. Çin kaynaklı rekabetin önemi de tam bu noktada ortaya çıkıyor: Sektördeki toplam harcamalar artmaya devam etse bile rekabet koşulları değişen şirketlerin hisse performansları birbirinden önemli ölçüde ayrışabilir.
Finansman, Yapay Zekânın Yeni Darboğazı mı?
Hock Tan'ın açıklamalarında dikkat çeken bir diğer başlık ise yapay zekâ sektörünün büyümek için ihtiyaç duyduğu sermayeydi. Tan, yarı iletken üretim kapasitesi ve bellek tedarikindeki sorunların zaman içinde aşılabileceğini, ancak finansman ihtiyacının sektörün önündeki en büyük sınırlardan biri haline gelebileceğini söyledi. Yapay zekâ modellerini geliştirmek ve çalıştırmak için yüksek performanslı çipler, büyük veri merkezleri ve güçlü enerji altyapısı gerekiyor; bu yatırımların finansmanında şirketlerin kendi nakit kaynaklarının yanı sıra borçlanmaya da başvurduğu biliniyor.
Dolayısıyla sektör büyümeyi sürdürse bile finansman maliyetlerinin yükselmesi ya da yatırımcıların daha temkinli bir tutum benimsemesi yeni projelerin hızını frenleyebilir. Warren Buffett'ın yıllar önce dikkat çektiği şirket değerleme disiplini de bu çerçevede yapay zekâ yatırımcıları için aynı soruları gündeme getiriyor: Bir şirketin müşterileri kimlerden oluşuyor, gelirleri hangi ürünlerden geliyor, yatırımlarının ne kadarı nakde dönüşüyor ve rakipleri karşısındaki avantajı ne kadar sürdürülebilir? Yapay zekâ hisselerindeki satışlar sektörün uzun süreli bir düşüşe gireceğini kanıtlamıyor; ancak piyasalardaki sert fiyat hareketleri, beklentilerle mevcut finansal sonuçlar arasındaki farkın önemini bir kez daha gözler önüne seriyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Broadcom CEO'su Hock Tan yapay zekâ yatırımcılarına yönelik ne söyledi?
Hock Tan, 12 Ekim'de Singapur'da düzenlenen bir konferansta bazı yatırımcıların neye para yatırdığını bilmeden aşırı beklentiler oluşturduğunu ve kendilerini adeta bir kumarhanede bulduklarını belirtti. Tan, yapay zekâya duyulan ilginin hızla artmasının tek başına sürdürülebilir kârlılık anlamına gelmediğini de vurguladı.
Warren Buffett'ın 1996 mektubunda öne sürdüğü yatırım ilkesi neydi?
Buffett, Berkshire Hathaway hissedarlarına gönderdiği 1996 tarihli mektubunda yatırımcıların kendi bilgi sınırlarını tanıması ve anlayabildikleri işletmelere yatırım yapması gerektiğini savundu. Bir hisseyi 10 yıl elde tutmaya razı olmayanların onu 10 dakika için bile satın almayı düşünmemesi gerektiğini de ifade etti.
13 Ekim'de Asya borsalarında ne yaşandı?
Güney Kore'nin Kospi endeksi gün içinde yüzde 7'nin üzerinde geriledikten sonra kapanışta yaklaşık yüzde 5,5 değer kaybetti. Samsung Electronics yüzde 7,4, SK Hynix ise yüzde 10,1 düşüş yaşadı. Japonya'da Nikkei 225 günü yaklaşık yüzde 1,8 kayıpla kapattı.
ChangXin Memory Technologies'in piyasalara etkisi ne oldu?
Çinli bellek üreticisi ChangXin Memory Technologies'in yeni nesil bellek teknolojilerinde ilerleme sağladığına ilişkin haberler, çip hisselerindeki satışları hızlandıran etkenlerden biri oldu. Bu gelişme, Samsung Electronics ve SK Hynix gibi mevcut pazar liderlerinin gelecekteki rekabet koşullarına ilişkin soru işaretlerini artırdı.
Hock Tan yapay zekâ sektörünün finansmanı hakkında ne değerlendirmesi yaptı?
Tan, yarı iletken üretim kapasitesi ve bellek tedarikindeki sorunların zaman içinde aşılabileceğini, ancak finansman ihtiyacının sektörün karşılaşacağı en büyük sınırlardan biri haline gelebileceğini söyledi. Bu değerlendirme, teknoloji şirketlerinin veri merkezlerine ve işlemci altyapısına yaptığı büyük yatırımların sürdürülebilirliği açısından önem taşıyor.
