Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Hierapolis'te düzenlenen açılış töreninde yaptığı konuşmada Türkiye ile İtalya arasındaki kültürel işbirliğinin önemine dikkat çekti. Ersoy, iki ülke arasındaki bu köklü ilişkinin arkeolojik kazıların çok ötesine geçtiğini vurgulayarak önümüzdeki dönemde hayata geçirilmesi planlanan yeni ortak projeleri kamuoyuyla paylaştı.
70 Yıllık Kazı Geleneğine Türk Bilim İnsanları da Katıldı
Ersoy, Hierapolis'te 70 yıl önce başlayan İtalyan kazı çalışmalarına artık Pamukkale Üniversitesi'nden bilim insanlarının da katkı sunduğunu hatırlattı. Bu durumun, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın "Geleceğe Miras Projesi" çerçevesinde geliştirmeye çalıştıkları işbirliği modelinin somut bir örneği olduğunu belirten Ersoy, uluslararası arkeolojik çalışmaları yabancı ekiplerin birbirinden bağımsız faaliyetleri olarak görmediklerini açıkça ortaya koydu. Bakan'a göre bu çalışmalar, Türk arkeolojisinin bilimsel kapasitesini büyüten, bilgi ve deneyim paylaşımını artıran ve ortak bir koruma kültürü geliştiren bütünleşik bir yapı oluşturuyor.
Türk üniversitelerinden bilim insanlarının İtalyan ekiplerin yürüttüğü kazılarda aktif görev üstlendiğini de vurgulayan Ersoy, öte yandan Türk bilim heyetlerinin yönetimindeki kazılara İtalyan araştırmacıların katılımıyla işbirliğinin farklı alanlara yayıldığını kaydetti. Aslantepe, Hierapolis, Uşaklı Höyük, Karkamış Höyük ve Yumuktepe, İtalyan araştırmacıların Türkiye genelinde çalışmalar yürüttüğü alanların başında geliyor.
Arkeoloji Artık Sadece Kazıdan İbaret Değil
Bakan Ersoy, modern arkeoloji anlayışına ilişkin de önemli tespitlerde bulundu. Arkeolojinin yalnızca yapıların toprak altından çıkarılmasıyla sınırlı olmadığını vurgulayan Ersoy, kazıyla başlayan sürecin koruma, restorasyon, çevre düzenlemesi, ziyaretçi yönetimi, müzecilik, bilimsel yayın ve toplumla buluşma aşamalarını kapsayan bütüncül bir yaklaşımla ele alındığını ifade etti. "Bir arkeolojik alanı ortaya çıkarmak kadar, onu korumak, anlamlandırmak ve sürdürülebilir biçimde geleceğe taşımak da bizim sorumluluğumuzdur" diyen Ersoy, Türkiye'de son yıllarda arkeolojik çalışmaların hem ölçek hem de tempo bakımından büyüdüğünü, yabancı bilim heyetleriyle işbirliğinin ise daha kapsamlı ve kurumsal bir yapıya kavuşturulduğunu aktardı.
Denizli, Arkeolojik Çalışmaların Yoğun Sürdüğü İller Arasında
Ersoy, Denizli'nin arkeolojik ve kültürel miras araştırmalarının en yoğun biçimde sürdürüldüğü illerden biri olduğunu belirtti. Aşağıseyit ve Beycesultan höyükleri, Laodikya, Hierapolis, Tripolis, Kolossai ve Attouda gibi antik kentlerde farklı dönemleri kapsayan bilimsel çalışmaların kesintisiz devam ettiğini hatırlatan Bakan, Pamukkale Hierapolis'in UNESCO Dünya Miras Listesi'nde yer almasının Denizli'nin uluslararası önemini de gözler önüne serdiğini vurguladı.
Denizli'de kazı ve koruma çalışmalarının eş zamanlı yürütüldüğünü aktaran Ersoy, Hierapolis'teki ziyaretçi karşılama ve çevre düzenlemesi çalışmalarından Tripolis'te planlanan koruma ve ziyaretçi düzenlemelerine kadar pek çok projenin arkeolojik alanları toplumla buluşturmaya katkı sağladığını söyledi. Türk-İslam Dönemi Mezar Taşları ve Kitabeleri Ulusal Envanter Projesi kapsamında Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ait kültür varlıklarının belgelenmesi çalışmalarının da Denizli'de sürdürüldüğü bildirildi.
Kolosseum'dan Roma'ya: Sergilerin Geniş Kitlelere Ulaşması
Türk-İtalyan kültürel işbirliğinin arkeolojik kazıların çok ötesine geçtiğini vurgulayan Ersoy, bu gerçeği somut rakamlarla ortaya koydu. Roma'daki Kolezyum'da düzenlenen "Göbeklitepe: Kutsal Bir Yerin Gizemi" sergisinin yaklaşık 6 milyon ziyaretçiye ulaştığını hatırlatan Bakan, bu deneyimin ardından "Troya ve Roma: Antik Akdeniz'in Mitleri, Efsaneleri ve Hikayeleri" başlıklı kapsamlı bir sergiyi daha hayata geçirdiklerini açıkladı. Türkiye'nin farklı müzelerinden seçilen 221 eserin Roma'da sergilendiğini ve bu eserlerin Anadolu ile İtalya arasındaki binlerce yıllık kültürel ilişkilerin hikâyesini anlattığını belirtti.
Efes-Pompeii'den Elaiussa Sebaste'ye Yeni Ortaklıklar
Ersoy, önümüzdeki dönemde işbirliğini daha da çeşitlendirmeyi hedeflediklerini vurgulayarak yeni projelerin ayrıntılarını paylaştı. Efes Ören Yeri ile Pompeii Arkeoloji Parkı arasında bilimsel ve kültürel işbirliğinin geliştirilmesine yönelik diyalog sürecinin başlatıldığını duyuran Bakan, Mersin'deki Elaiussa Sebaste Antik Kenti'nde İtalya Kültür Bakanlığı Arkeoloji Merkez Enstitüsü ile ortak yürütülmesi planlanan projenin 2027 yılında hayata geçirilmesinin hedeflendiğini aktardı. Kapadokya'da ise Türk ve İtalyan uzmanların kültür varlıklarının korunması, özellikle de duvar resimlerinin konservasyonu alanında ortak çalışmalar yürüttüğü belirtildi.
Kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelenin de iki ülkenin ortak hassasiyet gösterdiği alanlardan biri olduğunu vurgulayan Ersoy, İtalya'da ele geçirilen ve Türkiye'ye iadesi sağlanan kültür varlıklarının işbirliğinin ne denli somut sonuçlar doğurduğunu ortaya koyduğunu ifade etti.
Konuşmasını hedeflerini özetleyerek tamamlayan Ersoy, "Bizim hedefimiz, Türkiye arkeolojisini daha güçlü bilimsel imkânlarla desteklemek, kazı ve koruma çalışmalarının sürekliliğini sağlamak, Türk bilim insanlarının uluslararası bilim dünyasındaki etkinliğini artırmak ve ülkemizde çalışan yabancı bilim heyetleriyle nitelikli, karşılıklı ve kalıcı ortaklıklar geliştirmektir" dedi. Ersoy, sempozyumun bu hedeflere katkı sunacağına inandığını belirterek İtalya Kültür Bakanı Alessandro Giuli başta olmak üzere işbirliğine destek veren İtalyan yetkililere, bilim insanlarına ve üniversitelere teşekkür etti.
Konuşmanın ardından Bakan Ersoy, İtalya Kültür Bakanı Alessandro Giuli ve Denizli Valisi Yavuz Selim Köşger ile birlikte Antik Tiyatro'da düzenlenmesi planlanan konsere geçti. İtalyan keman sanatçısı Riccardo Zamuner'in hem orkestra şefi hem de solist olarak İzmir Devlet Senfoni Orkestrası ile vereceği program, yağmur nedeniyle gerçekleştirilemedi.
Sıkça Sorulan Sorular
Hierapolis'teki İtalyan kazı çalışmaları ne zamandan beri sürmektedir?
Kaynak bilgiye göre Hierapolis'teki İtalyan kazı çalışmaları 70 yıl önce başlamıştır.
Pamukkale Üniversitesi'nin Hierapolis kazılarındaki rolü nedir?
Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın "Geleceğe Miras Projesi" kapsamında Pamukkale Üniversitesi'nden bilim insanları, 70 yıldır süren İtalyan kazı çalışmalarına katkı sunmaktadır.
Türkiye ile İtalya arasında planlanan yeni arkeoloji projeleri nelerdir?
Efes Ören Yeri ile Pompeii Arkeoloji Parkı arasında işbirliği diyalogu başlatılmıştır. Mersin'deki Elaiussa Sebaste Antik Kenti'nde İtalya Kültür Bakanlığı Arkeoloji Merkez Enstitüsü ile ortak bir projenin 2027'de hayata geçirilmesi hedeflenmektedir. Kapadokya'da ise iki ülkenin uzmanları duvar resimlerinin konservasyonu alanında ortak çalışmalar yürütmektedir.
Roma'daki Göbeklitepe sergisi kaç ziyaretçiye ulaştı?
Kolezyum'da düzenlenen "Göbeklitepe: Kutsal Bir Yerin Gizemi" sergisi yaklaşık 6 milyon ziyaretçiye ulaşmıştır.
Hierapolis'te planlanan konser neden gerçekleştirilemedi?
İtalyan keman sanatçısı Riccardo Zamuner'in İzmir Devlet Senfoni Orkestrası ile Antik Tiyatro'da vereceği program yağmur nedeniyle yapılamamıştır.
