Rize'nin yöresel mutfak kültürünü ve geleneksel lezzetlerini yaşatmayı hedefleyen 6. GastronomiRize Günleri, "Sofrada Yaşayan Miras" mottosuyla kapılarını açtı. Dört günlük festivalin ilk gününde kentin 12 ilçesinden derlenen 100'ü aşkın yöresel yemek, geniş bir gastronomi alanında ziyaretçilerin beğenisine sunuldu. GastronomiRize 2026, yalnızca geleneksel lezzetlerin tanıtımıyla sınırlı kalmayıp iklim değişikliği, sürdürülebilir üretim, sıfır atık ve sağlıklı beslenme gibi güncel konuları da programına taşıdı.
Kuşaktan Kuşağa Aktarılan Tarifler Kayıt Altına Alındı
Festivalde sergilenen yemeklerin önemli bir bölümü, daha önce hiç kayıt altına alınmamış, kuşaktan kuşağa sözlü olarak aktarılan tariflerden oluştu. Bu tariflerin derlenmesi için 2024 yılında saha araştırmaları başlatıldı; 2025 yılında ise toplanan veriler sınıflandırılarak şefler ve tarif sahipleri tarafından yeniden hayata geçirildi.
Söz konusu çalışmaların ürünü olan "Rize Dağlardan Denize Aromatik Mutfak Kültürü" adlı kitap, yöresel tariflerin yanı sıra Rize'nin tarım, hayvancılık, balıkçılık, bitki bilgisi ve geleneksel saklama yöntemlerini de kapsayan kapsamlı bir gastronomi envanteri niteliği taşıyor. Kitapta yer alan 100'ü aşkın tarif, festival alanında ziyaretçilerle ilk kez buluştu.
Rize Belediye Başkanı Metin: "Bu Kitap Bir Kültür Belgesidir"
Rize Belediye Başkanı Rahmi Metin, GastronomiRize Günleri'nin salt bir yemek festivali olmadığının altını çizdi. Metin, kentin üretim kültürünü ve geçmişten gelen bilgi birikimini gelecek kuşaklara aktarmanın festivalin temel amacı olduğunu vurguladı. 2024'te başlatılan saha araştırmaları ve ardından yürütülen çalışmalar sayesinde unutulmaya yüz tutmuş tariflerin yeniden gün yüzüne çıkarıldığını belirten Metin, "Rize Dağlardan Denize Aromatik Mutfak Kültürü" kitabının aynı zamanda bir kültür belgesi işlevi gördüğünü ifade etti. Festivalin Rize'nin mutfak mirasını yaşatmaya katkı sunduğunu da sözlerine ekledi.
150'yi Aşkın Kadın Üretici Geleneksel Bilgilerini Paylaştı
GastronomiRize 2026'da kadın üreticiler de belirleyici bir rol üstlendi. Rize'nin farklı ilçelerinden 150'den fazla kadın, yöresel yemeklerini, el emeği ürünlerini ve kuşaktan kuşağa aktarılan üretim bilgilerini ziyaretçilerle paylaştı. Turşu, reçel, ekmek ve çeşitli saklama yöntemleri gibi geleneksel pratikler, festival kapsamında hem kültürel hem de ekonomik değerleriyle ele alındı.
Festival alanında ayrıca sepet örme, sirke yapımı, mısır soyma, hamsi tuzlama, pepeçura ve paça yapımı gibi geleneksel üretim tekniklerinin aktarıldığı atölyeler düzenlendi. Bu atölyeler, ziyaretçilere yöresel üretim kültürünü yakından deneyimleme fırsatı sundu.
Çay ve İklim Değişikliği Aynı Masada Buluştu
Rize çayı, festivalin ekonomik ve kültürel kimliğini yansıtan başlıca unsurlardan biri oldu. Çayın bahçeden fabrikaya uzanan üretim süreci, doğru demleme teknikleri ve gastronomideki kullanım alanlarına ilişkin atölyeler ve tadımlar düzenlendi. "Bir Bardak Çayın Geleceği: İklim Değişikliği ve Sürdürülebilir Çay Gastronomisi" başlıklı oturumda ise iklim değişikliğinin çay üretimi üzerindeki olası etkileri ve sürdürülebilir üretim yöntemleri tartışıldı.
Festival kapsamındaki "İklim ve Çevre Dostu Rize" yaklaşımı çerçevesinde atıkların ayrıştırılması, kompost uygulamaları, tek kullanımlık plastiklerin azaltılması ve yerel ürünlerin tercih edilmesi gibi konular da gündeme geldi.
"İklim İçin Horon" ile Çevre Bilinci Sahneye Taşındı
Festivalin öne çıkan etkinliklerinden biri, gençlerin öncülüğünde düzenlenen "İklim İçin Horon" oldu. Katılımcılar, Rize'nin simgelerinden çay ve çay bardağı etrafında oluşturdukları "Sıfır Atık ve İklim Halkası" ile toprağın, suyun ve gıdanın korunmasına dikkat çekti. Etkinlikte, Emine Erdoğan'ın himayesinde yürütülen Sıfır Atık Hareketi'nin kaynakların verimli kullanılması ve atıkların azaltılması hedefleri de vurgulandı.
Festival alanında gastronomi programının yanı sıra Formulaz, horon, tulum, şiir, arıcılık ve el sanatları gibi Rize'nin kültürel yaşamını yansıtan etkinliklere de yer verildi. Festival kapsamında kurulan Longevity Merkezi Rize ise beslenme uzmanları, hekimler ve gastronomi uzmanlarının katılımıyla yerel ve mevsimsel ürünleri, fermente gıdaları ve geleneksel beslenme alışkanlıklarını sağlıklı yaşam perspektifinden ele aldı.
Sıkça Sorulan Sorular
GastronomiRize Günleri kaçıncı kez düzenlendi ve bu yılki teması neydi?
GastronomiRize Günleri bu yıl altıncı kez düzenlendi. 2026 yılındaki festivalin teması "Sofrada Yaşayan Miras" olarak belirlendi.
Festivalde sergilenen yöresel tarifler nasıl derlendi?
Festivalde sunulan tariflerin önemli bir kısmı, daha önce kayıt altına alınmamış ve kuşaktan kuşağa aktarılan bilgilerden oluşuyordu. Bu tarifler 2024 yılında başlatılan saha araştırmalarıyla derlendi, 2025 yılında sınıflandırılarak şefler ve tarif sahipleri tarafından yeniden hazırlandı.
"Rize Dağlardan Denize Aromatik Mutfak Kültürü" kitabı yalnızca yemek tariflerini mi kapsıyor?
Hayır. Kitap yöresel yemek tariflerinin yanı sıra Rize'nin tarım, hayvancılık, balıkçılık, bitki bilgisi ve geleneksel saklama yöntemlerini de kapsayan kapsamlı bir gastronomi envanteri niteliği taşıyor.
Festivale katılan kadın üretici sayısı ne kadardı ve hangi konuları ele aldılar?
Festivale Rize'nin farklı ilçelerinden 150'den fazla kadın üretici katıldı. Bu üreticiler yöresel yemeklerini, el emeği ürünlerini ve kuşaktan kuşağa aktarılan üretim bilgilerini ziyaretçilerle paylaştı; sepet örme, sirke yapımı, hamsi tuzlama ve pepeçura gibi geleneksel yöntemlerin tanıtıldığı atölyeler de düzenlendi.
"İklim İçin Horon" etkinliğinin amacı neydi?
Gençlerin öncülüğünde düzenlenen "İklim İçin Horon" etkinliği, çevre bilinci ve sürdürülebilir yaşam konusunda farkındalık oluşturmayı amaçladı. Katılımcılar çay ve çay bardağı etrafında oluşturdukları "Sıfır Atık ve İklim Halkası" ile toprağın, suyun ve gıdanın korunmasına dikkat çekti.
