Türkiye'de çocukların sosyal medya kullanımını düzenleyen yeni kuralların takvimi netleşti. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başkanlığında gerçekleştirilen Kabine Toplantısı'nın ardından gazetecilerin sorularını yanıtlarken önemli açıklamalar yaptı. Buna göre yeni düzenleme 1 Kasım 2026'da yürürlüğe girecek; sosyal medya şirketlerine ise teknik altyapılarını uyarlamaları için 31 Mart 2027'ye kadar geçiş süresi tanınacak.
Düzenlemenin odağında iki temel hedef yer alıyor: 15 yaşından küçük çocukların sosyal medyaya erişimini denetim altına almak ve 15-18 yaş grubundaki kullanıcıları ekran bağımlılığına yol açtığı değerlendirilen platform özelliklerinden korumak.
Yaş doğrulaması e-Devlet üzerinden yapılacak
Yeni sistemin en dikkat çekici unsurlarından biri, yaş doğrulama sürecinin devlet altyapısına entegre edilmesi. Sosyal medyada hesap açmak isteyen her kullanıcı, önce e-Devlet üzerinden yaşını doğrulamak zorunda kalacak. Bu doğrulama işlemi sonucunda kullanıcıya dijital bir kod verilecek ve söz konusu kod, platform üzerinde hesap oluşturulurken kullanılacak.
Ancak yaş kontrolü yalnızca hesap açılış aşamasıyla sınırlı tutulmayacak. Sosyal medya şirketleri de kendi teknolojik yöntemleriyle kullanıcıların yaşlarını kullanım süresince takip etmeye devam edecek. Bakan Göktaş'ın ifadesiyle sistem, hem platformların hem de devletin eş zamanlı denetimini öngörüyor.
Ebeveyn hesabıyla giriş yapılmasına karşı önlem
Düzenlemenin öngördüğü kontrollerden biri de çocukların anne ya da babalarının hesaplarını kullanarak sistemi aşmasının önüne geçmeye yönelik. Bakan Göktaş, bu ihtimale karşı da bir mekanizma kurulduğunu belirtti.
Göktaş konuya ilişkin şu açıklamayı yaptı: "Diyelim ki çocuk babasının-annesinin hesabıyla giriyor. Sosyal medya platformları da zaman zaman tekrar yönlendirme yapabilecek. Yani bir yandan onlar bir yandan biz kontrol edeceğiz. Burada amacımız kontrolü maksimum seviyede sağlamak. Sadece sosyal medya platformlarına emanet etmiyoruz, kendimiz kontrol ediyoruz. Veri tamamen e-Devlet üzerinden oluşacak."
Buna göre bir hesabın 15 yaşından küçük bir çocuk tarafından kullanıldığına dair şüphe oluştuğunda hesap geçici olarak askıya alınabilecek. Kullanıcı bu durumda yaşını yeniden doğrulamak üzere e-Devlet sistemine yönlendirilecek.
15-18 yaş grubuna hangi özellikler kısıtlanacak?
Yeni düzenleme, 15-18 yaş arasındaki kullanıcıların sosyal medya deneyiminde de köklü değişiklikler getiriyor. Özellikle çocukların platformlarda uzun süre vakit geçirmesine zemin hazırladığı değerlendirilen tasarım özellikleri bu yaş grubunda sınırlandırılacak ya da tamamen kaldırılacak.
Sürekli ekran kaydırma: Sonsuz içerik akışı sağlayan kaydırma özellikleri kısıtlanacak.
Başa kaydırma: İçerik akışını yeniden başlatmaya yönelik bazı özellikler kaldırılacak.
Ekran kaydı: Kullanıcıların ekran kaydı almasına izin verilmeyecek.
Canlı yayın: 15-18 yaş grubundaki kullanıcılar canlı yayın açamayacak.
Özel mesajlar: Çocuklara yalnızca takip ettikleri hesaplardan mesaj gönderilebilecek.
Görüldü bilgisi: Mesajlardaki okundu veya görüldü bildirimi kapatılacak.
Bakan Göktaş, bu önlemlerin çocukların dijital ortamlarda maruz kalabilecekleri riskleri azaltmayı amaçladığını vurguladı.
Algoritmalar ve reklamlar da kapsama alındı
Düzenleme yalnızca yaş doğrulaması ve hesap özellikleriyle sınırlı kalmıyor. Bakan Göktaş, çocukları ekran bağımlılığına sürükleyen algoritmalar ile sürekli reklam gösteriminden korumayı da hedeflediklerini açıkladı. Platformların kullanıcıları uzun süre ekranda tutmak amacıyla geliştirdiği bazı tasarım özelliklerinin çocuklara yönelik kullanımda kısıtlanması planlanıyor.
Göktaş bu konuda şunları söyledi: "Burada çocukları korumak ve özellikle bağımlılık oluşturan yapılardan uzaklaştırmak. Tasarım aşamasında biz 'çocuk dostu bir ekosistem' bir yapı oluşturmak istiyoruz. Çünkü en başında mesela bu ekran kaydırma yoktu. Onlar sonradan geliştirildi. Başa sarma yoktu. Algoritmalar mesela… Çocukların sürekli bir reklama maruz kalmaması da düzenlememizin bir parçası."
Yürürlük tarihi ve geçiş süreci
Düzenleme 1 Kasım 2026'da resmi olarak hayata geçecek. Bununla birlikte sosyal medya platformlarının yaş doğrulama sistemlerini kurması ve çocuklara yönelik özelliklerini yeni kurallara uygun hale getirmesi için 31 Mart 2027'ye kadar süre tanınacak. Bakan Göktaş, sosyal medya şirketlerinin yeni uygulama hakkında bilgilendirildiğini de belirtti.
Düzenlemenin genel çerçevesini özetleyen Göktaş, temel hedefin çocuk dostu bir dijital ekosistem inşa etmek olduğunu bir kez daha vurguladı.
Sıkça Sorulan Sorular
Sosyal medyada yaş doğrulaması nasıl yapılacak?
Yeni düzenleme kapsamında sosyal medyada hesap açmak isteyen kullanıcılar, e-Devlet üzerinden yaşlarını doğrulamak zorunda kalacak. Bu işlem sonucunda elde edilen dijital kod, platform üzerinde hesap oluştururken kullanılacak. Ayrıca sosyal medya şirketleri de kendi teknolojik yöntemleriyle kullanım süresince yaş kontrolünü sürdürecek.
15 yaşından küçük bir çocuğun hesabı ne zaman askıya alınabilir?
Bir sosyal medya hesabının 15 yaşından küçük bir çocuk tarafından kullanıldığına ilişkin şüphe oluşması durumunda hesap geçici olarak askıya alınabilecek. Bu durumda kullanıcı, yaşını yeniden doğrulamak için e-Devlet sistemine yönlendirilecek.
15-18 yaş grubundaki kullanıcılar canlı yayın yapabilecek mi?
Hayır. Yeni düzenlemeye göre 15-18 yaş grubundaki kullanıcılar sosyal medya platformlarında canlı yayın açamayacak. Bu kısıtlama, çocukların dijital ortamlarda karşılaşabilecekleri riskleri azaltmaya yönelik önlemler arasında yer alıyor.
Düzenleme ne zaman yürürlüğe girecek ve şirketlere ne kadar süre tanındı?
Düzenleme 1 Kasım 2026 tarihinde yürürlüğe girecek. Sosyal medya şirketlerine teknik altyapılarını yeni kurallara uyarlamaları için 31 Mart 2027'ye kadar geçiş süresi tanınacak.
Çocukların ebeveyn hesabını kullanarak sistemi aşması nasıl engellenecek?
Bakan Göktaş, bu ihtimale karşı bir kontrol mekanizması kurulduğunu belirtti. Buna göre sosyal medya platformları zaman zaman kullanıcıları yeniden yaş doğrulamasına yönlendirebilecek. Ayrıca devlet de e-Devlet altyapısı üzerinden bağımsız bir denetim yürütecek; böylece hem platformlar hem de devlet eş zamanlı kontrol sağlayacak.
