Pamuk piyasaları bu yıl küresel ekonomik gelişmeler ve iklimsel faktörlerin gölgesinde sert dalgalanmalar yaşadı. Libre fiyatı ocak ayında yüzde 1,7 değer kaybıyla başladığı yılda, jeopolitik riskler ve hava durumu kaynaklı endişelerin etkisiyle takip eden aylarda yükselişe geçti. Ağustos ayında libre başına 0,9374 dolara ulaşan pamuk, eylülde yüzde 15,7 oranında sert bir düşüş yaşayarak 0,7852 dolardan kapandı. Bu, eylül 2022'den bu yana kaydedilen en hızlı aylık gerileme oldu. Karşılaştırma yapmak gerekirse pamuk, eylül 2022'de yüzde 24,6 değer kaybetmişti.
Yıl başından eylül sonuna bakıldığında tablo şu şekilde şekillendi: 0,60 dolardan açılan pamuk, dönem boyunca yüzde 30 değer kazandı. Ancak ağustostaki zirvenin ardından gelen sert satış dalgası, piyasalarda dikkat çekici bir kırılma noktası oluşturdu.
Fed'in Faiz Artırımı Satış Baskısını Tetikledi
Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, Anadolu Ajansı muhabirine yaptığı değerlendirmede pamuk fiyatlarındaki düşüşün temel nedenini küresel ekonomik büyümeye yönelik endişelere bağladı. Ergezen, "Faiz oranlarının yüksek seviyelerde bulunmasının ekonomik büyümeyi yavaşlatacağı beklentisi pamuk talebini de azaltacağı endişelerini beraberinde getirdi" dedi.
Ergezen, fiyatlardaki gerilemenin zamanlamasına bakıldığında ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz artırımı yaptığı döneme denk geldiğini özellikle vurguladı. Bu çakışmanın tesadüf olmadığına dikkat çeken uzman, küresel büyüme endişelerinin endüstriyel alanda yoğun biçimde kullanılan pamuk gibi bir ürünün talebine ilişkin kaygıları ön plana taşıdığını ve bunun fiyatlamalarda geri çekilmeye yol açtığını ifade etti. Ergezen ayrıca yaşanan hareketi bir "kâr satışı" olarak nitelendirdi.
Petrol Fiyatları Pamuğa Rekabet Avantajı Sağladı
Saxo Capital Emtia Strateji Başkanı Ole Hansen, pamuk fiyatlarının son aylarda yükselmesinde birkaç temel etkenin rol oynadığını belirtti. Hansen'a göre petrol ve petrokimya ürünlerindeki fiyat artışları, ABD'de pamuk mahsulünün kötüleşen durumu ve Çin'in yeniden alım yapacağına dair beklentiler fiyatları yukarı taşıyan başlıca unsurlardı.
Bu noktada petrol fiyatlarının yüksek seyretmesi özellikle önem kazandı. Petrokimya bazlı sentetik elyafların maliyetinin artması, pamuğun bu ürünlere karşı rekabet gücünü belirgin biçimde artırdı. Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen de benzer bir değerlendirme yaparak yüksek petrol fiyatları nedeniyle polyester yerine pamuk talebinin artacağı beklentisinin fiyatları desteklediğini söyledi.
Tekstil Üreticileri Yüksek Fiyatlardan Alım Yapmakta İsteksiz Kaldı
Eylül ayındaki sert düşüşü değerlendiren Ole Hansen, birden fazla etkenin bir arada baskı oluşturduğuna dikkat çekti. Hansen, "Daralan iplik üretim marjları, zayıf siparişler ve uygun fiyatlı Brezilya pamuğunun bol miktarda bulunması nedeniyle tekstil üreticileri yüksek fiyatlardan alım yapmakta isteksiz kaldı" dedi. Buna ek olarak Çin'den gelen talebin beklentileri karşılayamamasının fiyatlar üzerindeki baskıyı daha da artırdığını vurguladı.
Brezilya pamuğunun piyasada bol miktarda ve uygun fiyatla bulunması, tekstil sektörünün yüksek fiyatlı alımlardan kaçınmasını kolaylaştıran önemli bir etken olarak öne çıktı. Zayıf sipariş akışı ve daralan üretim marjları ise sektörün stok biriktirme isteğini kısıtladı.
El Nino ve Hindistan'daki Muson Yağışları Arzı Olumsuz Etkiledi
Arz cephesinde de önemli gelişmeler yaşandı. Zafer Ergezen, El Nino etkisi ve Hindistan'da muson yağışlarının azalmasının pamuk arzını olumsuz etkilediğini belirterek bu etkilerin aslında yılın başından itibaren hissedilmeye başlandığını söyledi. Hindistan'ın küresel pamuk üretimindeki ağırlığı düşünüldüğünde muson yağışlarındaki azalma, arz dengesini bozan kritik bir unsur olarak değerlendirildi.
Öte yandan Saxo Capital'den Ole Hansen da ABD'de pamuk mahsulünün kötüleşen durumuna dikkat çekti. Arz kaynaklı bu endişeler yılın ilk yarısında fiyatları destekleyen etkenler arasında yer aldı; ancak talep cephesindeki zayıflık zamanla bu desteği aşındırdı.
Küresel GSYH Büyümesi Pamuk Talebi İçin Kritik Eşik
Rabobank Kıdemli Tahıllar ve Yağlı Tohumlar Analisti Owen Wagner, talep tarafına ilişkin önemli bir çerçeve çizdi. Wagner, "Pamuk talebinin sürdürülebilmesi için küresel Gayri Safi Yurt İçi Hasıla'da yüzde 3'lük bir büyüme gerektiği genel kabul gören bir kuraldır" dedi. Yüksek enerji fiyatlarının yarattığı baskıya dikkat çeken Wagner, uluslararası kuruluşların öngörülerinin bu yıl pamuk talebinde kayda değer bir artış görülmesinin zor olacağına işaret ettiğini vurguladı.
Bu değerlendirme, piyasanın önündeki temel kısıtı net biçimde ortaya koyuyor: Küresel büyüme yeterli ivmeyi yakalayamazsa pamuk talebinin canlanması da sınırlı kalacak. Faiz oranlarının yüksek seyrettiği, enerji maliyetlerinin baskı oluşturduğu ve büyük ekonomilerde yavaşlama endişelerinin sürdüğü mevcut ortamda bu eşiğe ulaşmak güçleşiyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Pamuk libre fiyatı eylül ayında ne kadar düştü?
Pamuğun libre fiyatı eylül ayında yüzde 15,7 oranında azalarak 0,7852 dolara geriledi. Bu, eylül 2022'den bu yana kaydedilen en hızlı aylık düşüş oldu.
Pamuk fiyatları bu yıl en yüksek hangi seviyeye ulaştı?
Pamuk fiyatları bu yıl ağustos ayında libre başına 0,9374 dolara kadar çıktı. Yıla 0,60 dolardan başlayan pamuk, bu zirveye kadar yaklaşık yüzde 30 değer kazandı.
Uzmanlar eylüldeki sert düşüşün arkasında hangi nedenleri görüyor?
Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, Fed'in faiz artırımı dönemine denk gelen küresel ekonomik büyüme endişelerini ve talebin azalacağı beklentilerini temel neden olarak gösterdi. Saxo Capital'den Ole Hansen ise daralan iplik üretim marjları, zayıf siparişler, bol miktardaki Brezilya pamuğu ve Çin'den beklentileri karşılamayan talebi düşüşün başlıca etkenleri olarak sıraladı.
El Nino ve Hindistan'daki muson yağışları pamuk piyasasını nasıl etkiledi?
Zafer Ergezen, El Nino etkisi ve Hindistan'da muson yağışlarının azalmasının pamuk arzını olumsuz etkilediğini belirtti. Bu etkilerin yılın başından itibaren hissedilmeye başlandığını da vurguladı.
Pamuk talebinin sürdürülebilmesi için küresel ekonominin ne kadar büyümesi gerekiyor?
Rabobank Kıdemli Tahıllar ve Yağlı Tohumlar Analisti Owen Wagner'e göre pamuk talebinin sürdürülebilmesi için küresel GSYİH'nin yüzde 3 oranında büyümesi gerektiği genel kabul gören bir kuraldır. Wagner, yüksek enerji fiyatları nedeniyle uluslararası kuruluşların bu yıl pamuk talebinde kayda değer bir artış görülmesinin zor olacağına işaret ettiğini aktardı.
