ABD konut piyasasında satıcı ile alıcı sayısı arasındaki derin uçurum, eylül ayında tarihi bir eşiği aşarak 2013'ten bu yana görülmemiş seviyelere çıktı. Gayrimenkul aracılık şirketi Redfin'in 14 Ekim'de yayımladığı rapora göre, eylül ayında ABD genelinde yaklaşık 1,51 milyon konut satıcısı bulunurken, potansiyel alıcı sayısı yalnızca 929 binde kaldı. Bu tablo, satıcı sayısının alıcıları yüzde 62,6 oranında geride bıraktığı anlamına geliyor ve söz konusu fark üst üste dördüncü ayda da rekor kırdı.
Dört Ay Üst Üste Rekor
Ağustos ayında satıcı-alıcı farkı yüzde 56,9 olarak kayıtlara geçmişti. Eylülde bu oran yüzde 62,6'ya yükselerek bir önceki rekoru da geride bıraktı. Konut alıcısı sayısı 2013'ten bu yana en düşük seviyesine gerilerken, satıcı sayısı 2020'den bu yana en yüksek düzeyine tırmandı. Redfin verilerine göre bu eğilim, yalnızca tek bir aylık dalgalanma değil; aylardır süregelen ve giderek derinleşen yapısal bir dengesizliğin yansıması.
50 Büyük Metropolün 41'i Artık Alıcı Piyasası
Redfin, ABD'nin nüfus bakımından en büyük 50 metropol bölgesini incelediğinde, bunların 41'inin alıcı piyasası konumuna geçtiğini tespit etti. Bu rakam, şirketin kayıtlarındaki en yüksek seviyeye işaret ediyor. Satıcı fazlasının en belirgin biçimde hissedildiği bölgeler arasında Miami, Nashville ve Teksas'taki bazı büyük metropoller öne çıkıyor.
Öte yandan ülke genelinde yalnızca 5 metropol bölgesi satıcı piyasası olarak sınıflandırıldı. Bu bölgeler arasında San Francisco ile ABD'nin kuzeydoğusundaki bazı metropoller yer alıyor. Dengeli piyasa kategorisinde kalan metropol sayısı ise oldukça sınırlı kaldı.
Sun Belt Bölgesi Dengesizliğin Merkezi
ABD'nin güney ve batı kesimlerini kapsayan Sun Belt bölgesi, ülke genelindeki satıcı-alıcı dengesizliğinin başlıca kaynağı olarak öne çıkıyor. Bu bölgedeki metropollerde satıcı fazlası özellikle belirgin seyrediyor; Miami ve Teksas'ın büyük şehirleri bu tabloyu en çarpıcı biçimde yansıtan yerler arasında yer alıyor. Buna karşın San Francisco ve kuzeydoğu metropolleri, satıcı piyasası olma özelliğini korumayı başarıyor.
Redfin Piyasa Sınıflandırması Nasıl Yapılıyor?
Redfin'in metodolojisine göre, satıcı sayısının alıcı sayısını yüzde 10'dan fazla aştığı bölgeler alıcı piyasası; alıcı sayısının satıcı sayısını yüzde 10'dan fazla aştığı bölgeler ise satıcı piyasası olarak tanımlanıyor. İki taraf arasındaki farkın yüzde 10 sınırları içinde kaldığı bölgeler ise dengeli piyasa kabul ediliyor. Eylül verileri, bu eşiğin ülke genelinde alıcılar lehine ne denli belirgin biçimde aşıldığını gözler önüne seriyor.
Yüksek Mortgage Faizleri Talebi Frenliyor
Redfin, yüksek konut maliyetleri ve yaygın ekonomik belirsizliğin son yıllarda çok sayıda potansiyel alıcıyı piyasadan uzaklaştırdığını bildirdi. Yüksek mortgage faizleri ve konut satın alınabilirliğine ilişkin sorunlar talebi sınırlarken, piyasadaki satıcı fazlası alıcılara daha fazla pazarlık gücü sağlıyor. Ancak şirket, mevcut koşulların yalnızca konut satın alabilecek mali güce sahip kişiler açısından avantaj oluşturduğunu özellikle vurguladı.
Redfin Kıdemli Ekonomisti Asad Khan, durumu şu sözlerle özetledi: "Bu, güçten değil, temkinlilikten doğan bir alıcı piyasası." Khan'a göre çok sayıda potansiyel alıcı, yüksek fiyatlar nedeniyle piyasadan dışlanmış ya da ekonomik belirsizlik nedeniyle alım kararını ertelemiş durumda. Yeterli bütçesi ve iş güvencesi bulunan alıcılar ise mevcut ortamda konut seçiminde daha seçici davranabiliyor, fiyat pazarlığı yapabiliyor ve mali açıdan uygun bulmadığı işlemlerden vazgeçebiliyor.
Khan, konut arzı açısından son yılların alıcılar için en elverişli koşullarından bazılarının oluştuğunu, ancak yüksek maliyetler nedeniyle bu fırsatlardan yararlanabilecek kişi sayısının giderek azaldığını da sözlerine ekledi.
Sıkça Sorulan Sorular
Eylül ayında ABD'de kaç konut satıcısı ve alıcısı vardı?
Redfin'in 14 Ekim'de yayımladığı rapora göre, eylül ayında ABD genelinde yaklaşık 1,51 milyon konut satıcısına karşılık yalnızca 929 bin potansiyel alıcı bulunuyordu.
Satıcı-alıcı farkı ne zaman bu kadar yüksek olmuştu?
Eylül ayındaki yüzde 62,6'lık fark, Redfin'in kayıtları tutmaya başladığı 2013 yılından bu yana kaydedilen en yüksek seviye oldu. Bu fark aynı zamanda üst üste dördüncü ayda da rekor kırdı.
Hangi bölgeler satıcı fazlasının en yoğun yaşandığı yerler?
Rapora göre satıcı fazlasının en belirgin olduğu bölgeler arasında Miami, Nashville ve Teksas'taki bazı büyük metropoller yer alıyor. ABD'nin güney ve batı kesimlerini kapsayan Sun Belt bölgesi, ülke genelindeki dengesizliğin başlıca kaynağı olarak öne çıkıyor.
Redfin alıcı piyasasını nasıl tanımlıyor?
Redfin'e göre satıcı sayısının alıcı sayısını yüzde 10'dan fazla aştığı piyasalar alıcı piyasası, alıcı sayısının satıcı sayısını yüzde 10'dan fazla aştığı piyasalar ise satıcı piyasası olarak sınıflandırılıyor. İki taraf arasındaki farkın yüzde 10 sınırları içinde kaldığı bölgeler dengeli piyasa kabul ediliyor.
Redfin Kıdemli Ekonomisti Asad Khan mevcut piyasayı nasıl değerlendirdi?
Khan, mevcut tabloyu "güçten değil, temkinlilikten doğan bir alıcı piyasası" olarak nitelendirdi. Pek çok potansiyel alıcının yüksek fiyatlar nedeniyle piyasadan dışlandığını ya da ekonomik belirsizlik nedeniyle alım kararını ertelediğini belirtti. Konut arzı açısından son yılların en elverişli koşullarının oluştuğunu, ancak yüksek maliyetler nedeniyle bu fırsatlardan yararlanabilecek kişi sayısının azaldığını da vurguladı.
