Halk arasında eklem iltihabı olarak bilinen artrit, pek çok kişinin sandığının aksine yalnızca ileri yaşların değil, genç yetişkinlerin ve çocukların da karşılaşabileceği bir hastalık grubudur. Romatoloji Bölümü'nden Doç. Dr. Aslıhan Avanoğlu Güler, iltihaplı artrit türlerinde tanı ve tedavinin gecikmesinin eklemlerde kalıcı hasara ve hareket kısıtlılığına yol açabileceğini belirterek toplumu bu konuda uyardı.
Her Eklem Ağrısı Artrit Değil, Ama Bazı Belirtiler Ayırt Edici
Doç. Dr. Güler, artritin eklemlerde iltihaplanmaya neden olan farklı hastalıkları kapsayan geniş bir kavram olduğunu ifade etti. "Her eklem ağrısı artrit anlamına gelmez, ancak bazı belirtiler ayırt edici olabilir" diyen Güler, hastalığın en sık görülen bulgularını şöyle sıraladı: eklem ağrısı, şişlik, hassasiyet ve hareket kısıtlılığı. Bu belirtilerin tek başına kesin bir tanı koydurmadığını ancak romatolojik değerlendirme gerektirebildiğini de sözlerine ekledi.
Sabah Tutukluğu Önemli Bir Uyarı İşareti
Özellikle iltihaplı artrit türlerinde sabahları belirginleşen ve hareket ettikçe azalan tutukluk, dikkat edilmesi gereken önemli bir bulgu olarak öne çıkıyor. Doç. Dr. Güler, yarım saatten uzun süren sabah tutukluğunun, el ve ayakların küçük eklemlerindeki şişliğin ve istirahat sırasında da devam eden ağrıların mutlaka ciddiye alınması gerektiğini vurguladı. Sabah tutukluğu, eklem şişliği ve hareket kısıtlılığının bir arada görülmesi durumunda iltihaplı romatizmal hastalıklar açısından değerlendirme yapılması gerektiğini belirtti.
Artrit Yalnızca Yaşlılık Sorunu Değil
Artritin yalnızca yaşlılıkla ilişkilendirilmesinin tanıda ciddi gecikmelere neden olabileceğini vurgulayan Güler, romatoid artrit ve psöriyatik artrit gibi hastalıkların genç ve orta yaşlı yetişkinlerde de görülebildiğini hatırlattı. "Uzun süren eklem ağrıları yaşlanmanın doğal bir sonucu olarak değerlendirilmemelidir" diyen uzman, bu yaklaşımın tedavi edilebilir hastalıkların geç fark edilmesine zemin hazırladığına dikkat çekti.
İltihaplı artritlerin bağışıklık sistemiyle ilişkili mekanizmalar sonucunda ortaya çıkabildiğini açıklayan Güler, genetik yatkınlık, sigara kullanımı ve bazı çevresel faktörlerin hastalığın gelişiminde rol oynayabileceğini de belirtti. Özellikle romatoid artrit gibi kronik hastalıklarda iltihaplanmanın uzun süre kontrol altına alınamamasının eklem kıkırdağı ve kemik dokusunda geri dönüşü olmayan hasarlara yol açabileceğini vurgulayan Güler, bu nedenle erken tanı ve tedavinin büyük önem taşıdığını söyledi.
Tedavi Hastalığın Türüne ve Şiddetine Göre Belirleniyor
Artrit tedavisinin hastalığın türüne ve şiddetine göre farklılık gösterdiğini belirten Doç. Dr. Güler, günümüzde özellikle iltihaplı romatizmal hastalıkların tedavisinde önemli seçeneklerin mevcut olduğunu aktardı. Romatoid artrit ve sedef artriti gibi hastalıklarda tedavinin tek amacının ağrıyı azaltmak olmadığını vurgulayan Güler, hastalık seyrini değiştiren ilaçlar, biyolojik tedaviler ve uygun hastalarda kullanılan hedefe yönelik ilaçlarla iltihabi sürecin kontrol altına alınmasının hedeflendiğini açıkladı.
Tedavi planının hastanın klinik özelliklerine, hastalık aktivitesine ve eşlik eden sağlık sorunlarına göre belirleneceğini de hatırlatan Güler, erken dönemde başlanan uygun tedavinin kalıcı eklem hasarı riskini azaltabileceğini ifade etti.
Ani Gelişen Şiddetli Ağrı Acil Değerlendirme Gerektirebilir
Eklem sağlığının korunmasında düzenli fiziksel aktivite, sağlıklı vücut ağırlığının sürdürülmesi ve sigaradan uzak durulmasının önemine dikkat çeken Güler, ani gelişen şiddetli eklem ağrısı ve şişliğin farklı bir risk taşıyabileceği konusunda da uyardı. Tek bir eklemde aniden ortaya çıkan şiddetli ağrı, şişlik, kızarıklık ve ısı artışının eklem enfeksiyonu gibi acil değerlendirme gerektiren durumların belirtisi olabileceğini vurgulayan Güler, uzun süren veya tekrarlayan eklem yakınmalarında altta yatan nedenin mutlaka belirlenmesi gerektiğini söyledi.
Sıkça Sorulan Sorular
Artrit yalnızca yaşlılarda mı görülür?
Doç. Dr. Aslıhan Avanoğlu Güler'e göre hayır. Artrit, ileri yaşların yanı sıra genç yetişkinlerde ve çocuklarda da görülebilen bir hastalık grubudur. Romatoid artrit ve psöriyatik artrit gibi hastalıklar genç ve orta yaşlı yetişkinlerde de ortaya çıkabilmektedir.
Sabah tutukluğu ne kadar sürdüğünde dikkate alınmalıdır?
Yarım saatten uzun süren sabah tutukluğu önemli bir belirti olarak değerlendirilmelidir. Bu durumun özellikle eklem şişliği ve hareket kısıtlılığıyla birlikte görülmesi halinde iltihaplı romatizmal hastalıklar açısından romatolojik değerlendirme yaptırılması önerilmektedir.
İltihaplı artritin gelişiminde hangi faktörler rol oynayabilir?
Doç. Dr. Güler'e göre iltihaplı artritler bağışıklık sistemiyle ilişkili mekanizmalar sonucunda ortaya çıkabilir. Genetik yatkınlık, sigara kullanımı ve bazı çevresel faktörler hastalığın gelişiminde rol oynayabilecek etkenler arasında sayılmaktadır.
Artrit tedavisinde yalnızca ağrı kesici ilaçlar mı kullanılır?
Hayır. Romatoid artrit ve sedef artriti gibi hastalıklarda tedavinin amacı yalnızca ağrıyı azaltmak değildir. Hastalık seyrini değiştiren ilaçlar, biyolojik tedaviler ve hedefe yönelik ilaçlarla iltihabi sürecin kontrol altına alınması hedeflenmektedir. Tedavi planı hastanın klinik özelliklerine ve hastalık aktivitesine göre belirlenir.
Tek bir eklemde aniden gelişen şiddetli ağrı ve şişlik ne anlama gelebilir?
Doç. Dr. Güler'e göre tek bir eklemde aniden ortaya çıkan şiddetli ağrı, şişlik, kızarıklık ve ısı artışı, eklem enfeksiyonu gibi acil değerlendirme gerektiren durumların belirtisi olabilir. Bu tür yakınmalarda zaman kaybetmeden tıbbi değerlendirme yaptırılması önerilmektedir.
