Japonya, ABD'nin New York eyaletinde kurulacak iki yarı iletken fabrikası için 21 milyar dolara kadar yatırım yapmayı kararlaştırdı. Tesislerin mülkiyeti ABD hükümeti ile Japon tarafı arasında paylaşılırken işletme sorumluluğunu çip üreticisi GlobalFoundries üstlenecek. Tüm yatırım sermayesi Japonya tarafından karşılanacak.
Trump Yönetimiyle Varılan Mutabakatın Parçası
Bu adım, Donald Trump yönetimi ile Japonya arasında geçen yıl varılan kapsamlı mutabakatın bir parçasını oluşturuyor. Anlaşma çerçevesinde Tokyo yönetimi, ABD'nin Japon otomobilleri ve diğer ithal ürünlere uyguladığı gümrük vergilerini en az yüzde 25 seviyesinden yüzde 15'e indirmesi karşılığında ABD'ye 550 milyar dolarlık yatırım taahhüt etmişti. Japonya, ABD ile yürüttüğü genel yatırım çerçevesi kapsamında bugüne kadar toplam değeri 100 milyar doları aşan iki ayrı proje paketi duyurmuş bulunuyor. İki ülke arasındaki düzenlemeye göre finanse edilecek projeleri Trump belirliyor.
Yatırımlardan elde edilecek serbest nakit akışı, önceden belirlenen bir tahsis düzeyine ulaşılana kadar ABD ve Japonya arasında eşit paylaşılacak. Bu aşamanın ardından nakit akışının yüzde 90'ı ABD'ye aktarılacak.
İlk Fabrikanın İnşaatı Bu Yıl Başlıyor
İlk fabrikanın inşasına bu yıl başlanması ve çip üretiminin 2029'da devreye girmesi öngörülüyor. Tam kapasiteyle faaliyete geçtiğinde yılda yaklaşık 900 bin adet 300 milimetrelik plaka üretim hacmine ulaşacak olan bu tesis, ABD'nin en büyük yarı iletken üretim merkezleri arasına girecek ve New York'ta binden fazla kişiye istihdam sağlayacak. İkinci fabrikanın kurulup kurulmayacağına ilişkin nihai kararın ise ortaklarca 2028 sonundan önce verileceği açıklandı.
ABD'nin GlobalFoundries'deki Payı Yüzde 7'ye Çıkıyor
Anlaşmayla birlikte ABD hükümetinin GlobalFoundries'deki hisse oranı mevcut yüzde 3 seviyesinden yaklaşık yüzde 7'ye yükselecek. ABD Başkanı Donald Trump, şirkete daha önce sağlanan 1,63 milyar dolarlık hibenin ardından ulaşılan bu yüzde 7'lik payın değerinin 2 milyar doları aştığını belirtti. Trump, Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada "Hibeleri Amerika için paraya dönüştüren ilk yönetim olduk" ifadesini kullandı.
Abu Dabi merkezli varlık fonu Mubadala Investment Co'nun çoğunluk hissesine sahip olduğu Malta merkezli GlobalFoundries'in hisseleri, açıklamanın ardından New York'taki işlemlerde yüzde 4'ün üzerinde değer kazandı. Şirketin hisselerindeki yıllık artış ise yüzde 39'u aştı.
İlk Müşteriler Arasında Renesas ve Apple Var
Reuters ajansının haberine göre GlobalFoundries CEO'su Tim Breen, New York'taki fabrikaların ilk müşterileri arasında Japon çip tasarımcısı Renesas Electronics ile Apple'ın yer aldığını duyurdu. Yatırımcılarla yapılan toplantıda şirketin bu anlaşma sayesinde en az 20 yıl boyunca gelir elde edeceği aktarıldı. İlk tesisin inşaat yönetimi kapsamında şirketin kasasına gelecek yıl 50 milyon dolar girmesi bekleniyor.
Breen, Japonya'nın yapacağı sermaye yatırımının bir bölümünün Tokyo Electron gibi Japon ekipman üreticilerine döneceğini de vurguladı. Tedarik zincirinde güçlü teknolojilere sahip Japon ekosistemiyle yakın işbirliği kurulacağını belirten Breen, bu ortaklığın her iki taraf için de stratejik değer taşıdığını ifade etti. GlobalFoundries ayrıca daha önce ABD yönetiminden aldığı 955 milyon dolarlık ödeneği Malta ve Vermont'taki mevcut fabrikalarında silisyum fotoniği, silisyum-germanyum çip malzemesi ve gelişmiş paketleme yatırımlarını hızlandırmak için kullanacak.
Japonya'dan Bağımlılık Eleştirilerine Yanıt
Japonya Ekonomi, Ticaret ve Sanayi Bakanı Ryosei Akazawa, ABD ile yarı iletken üretim kapasitesini artırmanın her iki ülkenin ekonomik güvenliğini güçlendirmek açısından büyük önem taşıdığını söyledi. Yatırım planının Japonya'yı ABD'ye bağımlı hale getirdiği yönündeki eleştirileri reddeden Akazawa, projelerin mali uygulanabilirlik, geri ödeme imkânı ve Japon şirketlerine sağlayacağı faydalar bakımından iki ülke tarafından kapsamlı biçimde denetlendiğini ifade etti.
Sıkça Sorulan Sorular
Japonya, New York'taki çip fabrikaları için ne kadar yatırım yapacak?
Japonya, ABD'nin New York eyaletinde kurulacak iki yarı iletken fabrikası için 21 milyar dolara kadar yatırım yapacak. Anlaşma kapsamındaki yatırım sermayesinin tamamı Japonya tarafından karşılanacak.
Fabrikaları kim işletecek, mülkiyet kime ait olacak?
Tesislerin işletme sorumluluğunu çip üreticisi GlobalFoundries üstlenecek. Mülkiyet ise ABD hükümeti ile Japon tarafı arasında paylaşılacak.
İlk fabrika ne zaman üretime geçecek?
İlk fabrikanın inşasına bu yıl başlanması ve çip üretiminin 2029'da devreye girmesi öngörülüyor. Tam kapasiteyle faaliyete geçtiğinde tesis yılda yaklaşık 900 bin adet 300 milimetrelik plaka üretecek.
Bu yatırım hangi ikili anlaşmanın parçası?
Bu adım, Donald Trump yönetimi ile Japonya arasında geçen yıl varılan mutabakatın parçasını oluşturuyor. Söz konusu anlaşma uyarınca Tokyo, ABD'nin gümrük vergilerini yüzde 25'ten yüzde 15'e indirmesi karşılığında ABD'ye 550 milyar dolarlık yatırım taahhüt etmişti.
New York fabrikalarının ilk müşterileri kimler?
Reuters ajansının haberine göre GlobalFoundries CEO'su Tim Breen, New York'taki fabrikaların ilk müşterileri arasında Japon çip tasarımcısı Renesas Electronics ile Apple'ın yer aldığını açıkladı.
