Uganda'dan binlerce kilometre yol kat ederek İstanbul'a gelen üç kişi, yasa dışı böbrek nakli gerçekleştirmek amacıyla Türk sağlık sistemini ve yetkili komisyonu kandırmaya çalıştı. Yapay zeka teknolojisiyle üretilen sahte fotoğraflarla hazırlanan dosya, Organ Nakli Değerlendirme Etik Komisyonu'nda görevli polis ekiplerinin dikkatini çekti ve operasyon, ameliyat gerçekleşmeden önce sonuçlandırıldı.
6.700 Kilometre Yolculukla Gelen Üç Şüpheli
Olayın merkezinde üç isim bulunuyor: Böbrek alıcısı konumundaki 37 yaşındaki mühendis Joseph Lubega, verici olarak belirlenen 22 yaşındaki tekstil işçisi Joseph Kayanja ve aralarındaki aracı şahıs. Her üçü de Uganda'dan yola çıkarak yaklaşık 6.700 kilometre mesafeyi aşıp İstanbul'a ulaştı. Şüphelilerin hedefi, Türkiye'deki bir hastanede yasaların izin vermediği biçimde böbrek nakli operasyonu gerçekleştirmekti.
Edinilen bilgilere göre şüpheliler, ameliyattan yaklaşık bir ay önce İstanbul'a geldi. Bu süre zarfında kaldıkları oteller ve nakil için başvurdukları hastaneler sonradan tespit edildi.
Etik Komisyona Sahte Dosya Sunuldu
Türkiye'de organ nakli işlemlerinin yürütülebilmesi için Organ Nakli Değerlendirme Etik Komisyonu'nun onayı zorunlu. İçinde Sağlık Bakanlığı personeli ile emniyet mensuplarının da yer aldığı bu komisyon, başvuru sahiplerinin sunduğu belgeleri titizlikle inceliyor.
Şüpheliler, aralarında herhangi bir akrabalık ya da yakınlık bağı bulunmamasına karşın komisyonu yanıltmak için "çocukluk arkadaşı" olduklarını öne sürdü. Yalnızca sözlü bir iddia yeterli olmayacağından, bu beraberliği belgelemek amacıyla yapay zeka teknolojisine başvuruldu.
Yapay Zeka ile Kurgulanmış Sahte Bir Geçmiş
Şebeke, gerçek fotoğrafları yapay zeka yazılımıyla birleştirerek farklı kıyafetler, mekânlar ve yaş dönemlerine ait görüntüler oluşturdu. Bu sayede iki kişi arasında sanki yıllar öncesine uzanan ortak bir geçmiş varmış izlenimi yaratıldı. Aile ortamlarını, arkadaşlık anlarını ve farklı dönemleri yansıtır görünen bu sahte fotoğraflar, etik komisyona sunulan dosyanın içine yerleştirildi.
Dijital görüntü manipülasyonunun bu denli sistematik biçimde kullanılması, yasa dışı organ ticareti girişimlerinde teknolojinin nasıl araçsallaştırıldığını gözler önüne seriyor. Ne var ki hazırlanan sahte materyal, uzman gözlerden kaçamadı.
Polisi Kandıramadılar: Sahteciliğin Tespiti
Etik kurulda görevli polis ekipleri, başvuru dosyasındaki belgeler ve sunulan fotoğraflar üzerinde yaptıkları incelemede görüntülerdeki usulsüzlükleri ve sahteciliği fark etti. Tespitin ardından durum Göçmen Kaçakçılığıyla Mücadele Ekiplerine iletildi ve geniş çaplı bir soruşturma başlatıldı.
Ekipler, şüphelilerin İstanbul'daki hareketlerini, konakladıkları otelleri ve başvuruda bulundukları hastaneleri tek tek belirledi. Tüm bu çalışmaların tamamlanmasının ardından operasyon hayata geçirildi ve şüpheliler ameliyat gerçekleşmeden, yani böbrek nakli öncesinde gözaltına alındı.
Soruşturma Sürüyor
Gözaltı işlemlerinin tamamlanmasının ardından olayla ilgili soruşturmanın sürdüğü belirtildi. Habertürk'te yer alan habere göre dava, yasa dışı organ ticareti ve belge sahteciliği boyutlarıyla ele alınmaya devam ediyor. Soruşturmanın genişleyip genişlemeyeceği ve başka isimlerin sürece dahil olup olmadığı henüz netlik kazanmadı.
Sıkça Sorulan Sorular
Gözaltına alınan şüpheliler kimlerdir?
Gözaltına alınan şüpheliler arasında böbrek alıcısı konumundaki 37 yaşındaki mühendis Joseph Lubega, verici olarak belirlenen 22 yaşındaki tekstil işçisi Joseph Kayanja ve aralarındaki aracı şahıs yer almaktadır. Üçü de Uganda'dan İstanbul'a gelmiştir.
Şüpheliler etik komisyonu kandırmak için ne yaptı?
Şüpheliler, aralarında hiçbir akrabalık veya yakınlık bağı bulunmamasına rağmen "çocukluk arkadaşı" olduklarını iddia etti. Bu iddiayı desteklemek amacıyla yapay zeka teknolojisiyle farklı kıyafet, mekân ve yaş dönemlerine ait sahte fotoğraflar ürettiler ve bu görüntüleri etik komisyona sundukları dosyaya eklediler.
Sahteciliği kim ve nasıl fark etti?
Organ Nakli Değerlendirme Etik Komisyonu'nda görevli polis ekipleri, başvuru dosyasındaki belgeler ve fotoğraflar üzerinde yaptıkları incelemede görüntülerdeki usulsüzlükleri ve sahteciliği tespit etti. Ardından durum Göçmen Kaçakçılığıyla Mücadele Ekiplerine bildirildi.
Şüpheliler ne zaman gözaltına alındı?
Şüpheliler, İstanbul'a geldikten yaklaşık bir ay sonra, planlanan böbrek nakli ameliyatı gerçekleşmeden önce düzenlenen operasyonla gözaltına alındı.
Soruşturma hangi aşamadadır?
Haberde yer alan bilgilere göre olayla ilgili soruşturma hâlâ devam etmektedir. Soruşturmanın kapsamı veya başka şüphelilerin bulunup bulunmadığı konusunda kaynakta ek bir bilgi yer almamaktadır.
