Kanada merkezli siber güvenlik araştırma grubu Citizen Lab ile New York merkezli reklam güvenliği şirketi Confiant, birbirinden bağımsız olarak yayımladıkları raporlarda çarpıcı bir casusluk operasyonunu gün yüzüne çıkardı. Raporlara göre İsrail merkezli şirket Discover-Tech, ABD hükümetinin kara listesine aldığı casus yazılım şirketi Candiru başta olmak üzere çeşitli İsrailli gözetim şirketlerine Google, Comcast ve Yandex gibi büyük teknoloji firmalarının reklam platformlarına erişim kapısı araladı. Bu operasyonun yüz milyonlarca insanı doğrudan etkilemiş olabileceği öne sürülüyor.
Sıradan Reklamların Arkasındaki Gözetim Ağı
Citizen Lab'in bulgularına göre Discover-Tech, kullanıcıların gözünde tamamen masum görünen içerikler üzerinden faaliyet yürüttü. Telefon kılıfı ya da kablosuz kulaklık gibi sıradan tüketici ürünlerinin tanıtımı biçiminde hazırlanan bu reklamlar, aslında kapsamlı bir gözetim altyapısının parçasıydı. Şirketin bu içerikleri çeşitli ortaklıklar aracılığıyla 120 binden fazla internet sitesinde ve 75 bin uygulamada yayımladığı tespit edildi.
Araştırmacılar, söz konusu reklamların yer aldığı siteleri ziyaret eden ya da uygulamaları kullanan kişilerin Discover-Tech tarafından tespit edilip izlenebildiğini ortaya koydu. Rapora göre bir kullanıcının takip altına alınması için reklamın yalnızca tek bir internet sitesinde yüklenmesi bile yeterliydi. Bunun yanı sıra bazı akıllı telefon kullanıcılarının telefon numaralarının da ele geçirilmeye çalışıldığı aktarıldı.
Candiru Bağlantısı: Casus Yazılım Yükleme İddiası
Citizen Lab ve Confiant'ın her ikisi de raporlarında özellikle dikkat çekici bir iddiaya yer verdi: Bazı reklamların, kullanıcıların cihazlarına Candiru'ya ait casus yazılımların yerleştirilmesine zemin hazırlamak amacıyla kullanıldığı ileri sürüldü. Candiru, ABD hükümeti tarafından kara listeye alınmış İsrail merkezli bir gözetim şirketi olarak tanımlanıyor. Discover-Tech'in bu şirkete ve diğer İsrailli gözetim firmalarına büyük reklam platformları üzerinden erişim sağladığı belirtiliyor.
Bu tablo, çevrimiçi reklam ekosisteminin yalnızca gizlilik ihlallerinin değil, doğrudan cihaz ele geçirme girişimlerinin de aracı hâline gelebileceğini gözler önüne seriyor. Araştırmacıların bulgularına göre söz konusu yapı, son derece geniş bir coğrafyada ve büyük bir kullanıcı kitlesine ulaşarak işledi.
Günde 10 Milyon Reklam, Milyonlarca Etkilenen Kullanıcı
Confiant'ın kurucu ortağı Jerome Dangu, operasyonun boyutlarına ilişkin çarpıcı rakamlar paylaştı. Dangu'ya göre Discover-Tech, dünya genelinde günde en az 10 milyon reklam yayımladı. Bu rakam, şirketin dijital reklam ekosisteminde ne denli geniş bir alana yayıldığını açıkça ortaya koyuyor.
Dangu ayrıca şirketin "çerez eşleştirme" olarak bilinen veri paylaşımı yöntemlerini kullandığını ve bu sayede takibin reklamların doğrudan ulaştığı alanların çok ötesine geçebildiğini vurguladı. Tüm bu verileri bir araya getiren Dangu, "Çok büyük olasılıkla yüz milyonlarca insan Discover-Tech'in faaliyetlerinden etkilenmiş olacak" dedi.
Çevrimiçi Reklamcılık Casusluk Aracına Dönüşüyor mu?
Citizen Lab ve Confiant'ın raporları, uzun süredir gizlilik tartışmalarının merkezinde yer alan çevrimiçi reklamcılık sektörüne yönelik kaygıları yeni bir boyuta taşıdı. Bulgular, dijital reklamların yalnızca kullanıcı verilerini ticarileştirmenin değil, aynı zamanda devlet destekli ya da ticari gözetim operasyonlarının da etkin bir aracı olabileceğini somut biçimde gözler önüne serdi.
Google, Comcast ve Yandex gibi küresel ölçekte milyarlarca kullanıcıya ulaşan reklam platformlarının bu süreçte nasıl bir rol oynadığı ise raporlarda yanıt bekleyen sorular arasında yer alıyor. Araştırmacılar, Discover-Tech'in bu platformlara erişim sağladığını belgeledi; ancak söz konusu şirketlerin operasyondan haberdar olup olmadığına dair raporlarda herhangi bir bilgiye yer verilmedi.
Sıkça Sorulan Sorular
Discover-Tech kimdir ve bu operasyonda ne gibi bir rol üstlendi?
Discover-Tech, İsrail merkezli bir şirkettir. Citizen Lab ve Confiant'ın raporlarına göre şirket, sıradan ürün reklamları görünümünde içerikler aracılığıyla kullanıcıları izledi ve Candiru başta olmak üzere çeşitli İsrailli gözetim şirketlerine Google, Comcast ve Yandex gibi büyük reklam platformlarına erişim sağladı.
Candiru kimdir ve ABD kara listesiyle bağlantısı nedir?
Candiru, İsrail merkezli bir casus yazılım şirketidir. Raporlara göre ABD hükümeti tarafından kara listeye alınan bu şirket, Discover-Tech aracılığıyla büyük reklam platformlarına erişim imkânı buldu. Her iki araştırma kuruluşu da bazı reklamların kullanıcı cihazlarına Candiru'ya ait casus yazılımların yerleştirilmesine yardımcı olmak amacıyla kullanıldığını bildirdi.
Bu reklamlar kaç internet sitesi ve uygulamada yayımlandı?
Citizen Lab'in raporuna göre Discover-Tech'e ait reklamlar, çeşitli ortaklıklar aracılığıyla 120 binden fazla internet sitesinde ve 75 bin uygulamada yayımlandı. Confiant'ın kurucu ortağı Jerome Dangu ise şirketin dünya genelinde günde en az 10 milyon reklam yayımladığını açıkladı.
"Çerez eşleştirme" yöntemi kullanıcıları nasıl etkiledi?
Confiant'ın kurucu ortağı Jerome Dangu'ya göre Discover-Tech'in kullandığı çerez eşleştirme yöntemi, kullanıcıların yalnızca reklamların doğrudan ulaştığı siteler ve uygulamalarda değil, bunların çok ötesinde de takip edilmesine olanak tanıdı. Bu veri paylaşımı tekniği, operasyonun etkisini çok daha geniş bir kullanıcı kitlesine yaydı.
Kaç kişinin bu operasyondan etkilendiği tahmin ediliyor?
Confiant'ın kurucu ortağı Jerome Dangu, "Çok büyük olasılıkla yüz milyonlarca insan Discover-Tech'in faaliyetlerinden etkilenmiş olacak" ifadelerini kullandı. Bu tahmin, şirketin günde en az 10 milyon reklam yayımladığı ve çerez eşleştirme gibi geniş kapsamlı veri paylaşımı yöntemleri kullandığı bilgisine dayanıyor.
