Fon tasfiye kanun teklifinin görüşüldüğü TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda ekonomi bürokrasisinin üst düzey isimleri, milletvekillerinin sert sorularıyla karşı karşıya geldi. MASAK Başkanı Hasan Kaymak, SPK İkinci Başkanı Ahmet Aksu ve Takasbank Genel Müdürü Yunus Arıncı, Tera Portföy'e ait TLY fonunun TEFAS'a onaysız açılmasından kripto para takibinin hukuki sınırlarına kadar pek çok konuda açıklama yaptı.
MASAK: 'İşlem öncesi bize danışılması kanunda yok'
Komisyonda söz alan Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) Başkanı Hasan Kaymak, yüksek tutarlı para hareketlerinin neden önceden durdurulamadığı sorusunu yanıtlarken kurumun yasal yetkilerinin sınırlılığına dikkat çekti. Kaymak, "Bir işlem yapılmadan önce 'Biz bir de Mali Suçları Araştırma Kuruluna soralım, burada bir şey olabilir mi, var mı, yok mu, bir araştırsın, öyle gerçekleştirelim' şeklinde bir uygulama kanunda öngörülmüş değil" dedi. Bu açıklama, kamuoyunda tartışılan büyük para transferlerinin neden zamanında engellenemediği sorusuna kurumun verdiği resmi yanıt niteliği taşıyor.
Soğuk cüzdan ve kripto para takibinin hukuki sınırları
MASAK Başkanı Kaymak, kripto paraların izlenmesini güçleştiren teknik ve hukuki engelleri de komisyona aktardı. Kaymak'a göre şüpheli işlem bildirimi ve erteleme talebi bulunmadığı durumlarda bankacılık işlem kayıtları dahil MASAK'a bilgi en erken iki günde ulaşabiliyor. Bu gecikme, anlık müdahale imkânını ortadan kaldırıyor.
Kaymak, yurt dışında iştiraki bulunan bir firmanın, her ikisi de menkul kıymet şirketi olması halinde hesapları arasında gerçekleştireceği bir virmanla borsalar arasında değer aktarabileceğini belirtti. Daha da çarpıcı bir örnek olarak şunu aktardı: "2 kişiden birisi diğerinin cebine koyacağı bir flaşla yüksek miktarda değeri yurt dışına aktarabilir. Bunları görme imkânımız elbette yok. Hukuken imkânsız." Bu ifadeler, mevcut denetim altyapısının soğuk cüzdan yoluyla gerçekleştirilen transferler karşısındaki yetersizliğini açıkça ortaya koyuyor.
SPK İkinci Başkanı: 'Sonuca razı olacağız'
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) İkinci Başkanı Ahmet Aksu ise yaşanan olumsuz tablonun kurumu da derinden etkilediğini ifade etti. Aksu, "Böyle bir olumsuz sonucunun doğması sizler gibi bizi de çok derinden üzen bir konu" diyerek konunun Devlet Denetleme Kurulu'nun gündeminde olduğunu hatırlattı. Aksu, denetim sonucunda SPK'nın sorumluluklarının ne ölçüde belirleneceğini ve sistemin neresinde konumlandırılacağını Devlet Denetleme Kurulu'nun ortaya koyacağını belirterek "Biz de sonuca razı olacağız" dedi.
TLY fonunun TEFAS'a onaysız açılması tartışması
Komisyonun gündemindeki kritik başlıklardan biri de Tera Portföy'e ait TLY fonunun Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu'na (TEFAS) kurul onayı alınmadan açılmasıydı. SPK İkinci Başkanı Aksu, fonun kurul onayı alınmadan TEFAS'a açıldığının tespit edildiğini, şirketten savunma istendiğini ve mevzuat çerçevesinde işlem yapıldığını açıkladı. Aksu ayrıca fonun tespit sonrasında TEFAS'a kapatıldığını ve şirketin savunmasının alınmasının ardından ceza uygulandığını da sözlerine ekledi.
Milletvekilleri bu süreçte dikkat çekici bir tablo ortaya koydu: Fonun TEFAS'a açılmasıyla birlikte yatırımcı sayısı 161'den 111 bine, fon büyüklüğü ise 268 milyar liraya ulaşmıştı. Milletvekilleri bu rakamları öne sürerek müdahalenin zamanlamasını sert bir dille eleştirdi.
Takasbank: KAP bildirimine göre hareket ettik
Takasbank Genel Müdürü Yunus Arıncı, TLY fonunun TEFAS'a açılma sürecini komisyona ayrıntılı biçimde anlattı. Arıncı'nın aktardığına göre söz konusu fon, 7 Temmuz 2025'e kadar kapalı fon statüsünde işlem gördü. Tera Portföy'ün izahname değişikliği başvurusunun ardından Kamuyu Aydınlatma Platformu'na (KAP) bildirim yapıldı ve Takasbank bu bildirimi esas alarak fonu TEFAS'a açtı.
Arıncı, sürecin nasıl sonlandığını da aktardı: SPK'nın 1 Ağustos 2025'te izahname değişikliğinin usulüne uygun yapılmadığını bildirmesi üzerine Takasbank fonun alım işlemlerini durdurdu. Arıncı, "Daha sonra, 6/8/2025'te tekrar SPK onayıyla açılmış oldu" diyerek sürecin kronolojisini tamamladı. Bu açıklama, Takasbank'ın KAP bildirimine dayanarak hareket ettiğini, ancak SPK'nın usul ihlali tespitinin ardından süreci durdurduğunu ortaya koyuyor.
Sıkça Sorulan Sorular
MASAK, yüksek tutarlı para transferlerini neden önceden durduramıyor?
MASAK Başkanı Hasan Kaymak'ın komisyondaki açıklamasına göre, bir işlem gerçekleşmeden önce MASAK'a danışılmasını zorunlu kılan herhangi bir yasal düzenleme bulunmuyor. Kaymak, böyle bir uygulamanın kanunda öngörülmediğini açıkça ifade etti.
Kripto paraların takibini zorlaştıran başlıca etkenler neler?
MASAK Başkanı Kaymak'a göre şüpheli işlem bildirimi ve erteleme talebi olmadığı durumlarda bankacılık işlem kayıtları dahil MASAK'a bilgi en erken iki günde ulaşabiliyor. Bunun yanı sıra soğuk cüzdan aracılığıyla gerçekleştirilen transferler ile yurt dışı iştirakleri üzerinden yapılan virmanlar hukuken takip edilemiyor.
TLY fonu TEFAS'a nasıl ve ne zaman açıldı?
Takasbank Genel Müdürü Yunus Arıncı'nın aktardığına göre TLY fonu, 7 Temmuz 2025'e kadar kapalı fon olarak işlem gördü. Tera Portföy'ün izahname değişikliği başvurusunun ardından KAP'a bildirim yapılması üzerine Takasbank bu bildirimi esas alarak fonu TEFAS'a açtı.
SPK, TEFAS'a onaysız açılma ihlalini tespit ettikten sonra ne yaptı?
SPK İkinci Başkanı Ahmet Aksu, fonun kurul onayı alınmadan TEFAS'a açıldığının tespit edildiğini, ardından şirketten savunma istendiğini ve savunma alındıktan sonra ceza uygulandığını belirtti. Takasbank ise SPK'nın 1 Ağustos 2025'teki bildirimi üzerine fonun alım işlemlerini durdurdu; fon 6 Ağustos 2025'te SPK onayıyla yeniden açıldı.
Devlet Denetleme Kurulu'nun bu süreçteki rolü nedir?
SPK İkinci Başkanı Aksu, Devlet Denetleme Kurulu'nun bu süreçte bir denetim görevi yürüttüğünü açıkladı. Denetim sonucunda SPK'nın sorumluluklarının ne ölçüde ve sistemin neresinde belirlendiğinin ortaya çıkacağını ifade eden Aksu, kurumun bu sonuca razı olacağını da ekledi.
