Çevrimiçi reklamcılık dünyasında yeni ve çarpıcı bir casusluk iddiası gündeme geldi. Kanada merkezli siber güvenlik araştırma grubu Citizen Lab ile New York merkezli reklam güvenliği şirketi Confiant, birbirinden bağımsız olarak yayımladıkları raporlarda İsrailli şirket Discover-Tech'in çevrimiçi reklam altyapısını geniş kapsamlı bir gözetleme operasyonuna dönüştürdüğünü ortaya koydu. Raporlara göre şirket, Google, Comcast ve Yandex gibi büyük teknoloji şirketlerinin reklam platformlarına erişim sağlayarak hem kullanıcıları izledi hem de ABD hükümetinin kara listesine aldığı casus yazılım firması Candiru başta olmak üzere çeşitli İsrailli gözetim şirketlerine bu erişimi açtı.
Sıradan Reklamların Arkasındaki Gözetleme Ağı
Citizen Lab'in bulgularına göre Discover-Tech'in yaydığı içerikler, ilk bakışta son derece masum görünüyordu. Çoğunlukla akıllı telefon ya da kablosuz kulaklık gibi gündelik tüketici ürünlerinin tanıtımı biçiminde hazırlanan bu reklamlar, çeşitli iş ortaklıkları aracılığıyla 120 binden fazla internet sitesinde ve 75 bin uygulamada yayımlandı. Kullanıcılar bu siteleri ziyaret ettiklerinde ya da söz konusu uygulamaları kullandıklarında, bir reklama tıklamasalar dahi Discover-Tech tarafından tespit edilip izlenebildi. Rapora göre bir reklamın yalnızca bir web sayfasında yüklenmesi, kullanıcının takip edilmesi için yeterliydi.
Araştırmacılar ayrıca bazı akıllı telefon kullanıcılarının telefon numaralarının da ele geçirilmeye çalışıldığını aktardı. Bu durum, operasyonun yalnızca dijital davranış takibiyle sınırlı kalmadığını, kişisel iletişim bilgilerine de ulaşmayı hedeflediğini gösteriyor.
Candiru Bağlantısı ve Casus Yazılım İddiası
Her iki araştırma kuruluşunun raporlarında öne çıkan en ağır iddialardan biri, bazı reklamların kullanıcıların cihazlarına casus yazılım yerleştirilmesinde araç olarak kullanılmasıyla ilgili. Citizen Lab ve Confiant, bu reklamların bir bölümünün Candiru'ya ait casus yazılımların hedef cihazlara yüklenmesine yardımcı olmak amacıyla tasarlandığını bildirdi. Candiru, daha önce ABD hükümeti tarafından kara listeye alınan İsrail merkezli bir gözetim şirketi. Discover-Tech'in bu şirkete ve diğer İsrailli gözetim firmalarına büyük dijital reklam platformları üzerinden erişim kapısı araladığı ileri sürüldü.
Günde 10 Milyon Reklam, Yüz Milyonlarca Etkilenen Kişi
Operasyonun boyutları, rakamlarla daha da çarpıcı bir hal alıyor. Confiant'ın kurucu ortağı Jerome Dangu, Discover-Tech'in dünya genelinde günde en az 10 milyon reklam yayımladığını açıkladı. Dangu'ya göre şirketin başvurduğu yöntemler yalnızca bu reklamların doğrudan ulaştığı kullanıcılarla sınırlı kalmadı. "Çerez eşleştirme" olarak bilinen veri paylaşımı tekniği sayesinde izleme, reklamların gösterildiği platformların çok ötesine geçebildi.
Dangu bu konudaki değerlendirmesini açık bir ifadeyle ortaya koydu: "Çok büyük olasılıkla yüz milyonlarca insan Discover-Tech'in faaliyetlerinden etkilenmiş olacak." Bu tahmin, söz konusu operasyonun bugüne dek kamuoyuna yansıyan en geniş kapsamlı dijital gözetleme vakalarından biri olabileceğine işaret ediyor.
Çerez Eşleştirme: Görünmez Takip Mekanizması
Confiant'ın bulgularında özellikle dikkat çeken teknik ayrıntılardan biri, "çerez eşleştirme" yönteminin kullanılış biçimiyle ilgili. Bu yöntem, farklı reklam platformları arasında kullanıcı verilerinin eşleştirilmesine ve paylaşılmasına olanak tanıyan bir mekanizma. Dangu'nun aktardığına göre Discover-Tech bu tekniği kullanarak reklamlarını gören kişilerin ötesinde, çok daha geniş bir kullanıcı kitlesini takip edebildi. Yani bir kullanıcının Discover-Tech reklamıyla hiç karşılaşmamış olması, o kişinin bu ağın dışında kaldığı anlamına gelmiyordu.
Çevrimiçi Reklamcılığın Gizlilik Boyutu Yeniden Sorgulanıyor
İki araştırma kuruluşunun bulguları, çevrimiçi reklamcılık ekosistemi hakkındaki köklü kaygıları bir kez daha gün yüzüne çıkardı. Dijital reklam sektörü, kullanıcı verilerinin nasıl toplandığı ve kullanıldığı konusunda uzun süredir yoğun tartışmaların odağında bulunuyor. Ancak Citizen Lab ve Confiant'ın raporları, bu tartışmalara yeni ve çok daha karanlık bir boyut ekledi: Sıradan bir ürün reklamının, kullanıcının haberi olmadan kapsamlı bir gözetleme operasyonunun parçasına dönüşebileceği gerçeği. Reklamın görüntülenmesi için herhangi bir etkileşime gerek duyulmaması, bu tehdidi sıradan internet kullanıcıları için somut ve kaçınılması güç bir risk haline getiriyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Discover-Tech kimdir ve bu şirket ne tür faaliyetler yürüttü?
Discover-Tech, İsrail merkezli bir şirkettir. Citizen Lab ve Confiant'ın raporlarına göre şirket, çevrimiçi reklam platformlarını kullanarak kullanıcıları izledi ve ABD hükümetinin kara listesine aldığı Candiru başta olmak üzere çeşitli İsrailli gözetim şirketlerine Google, Comcast ve Yandex gibi büyük platformlara erişim imkânı sağladı.
Bu casusluk operasyonu kaç kişiyi etkiledi?
Confiant'ın kurucu ortağı Jerome Dangu, şirketin dünya genelinde günde en az 10 milyon reklam yayımladığını belirterek "Çok büyük olasılıkla yüz milyonlarca insan Discover-Tech'in faaliyetlerinden etkilenmiş olacak" dedi. Reklamlar 120 binden fazla internet sitesinde ve 75 bin uygulamada yayımlandı.
Kullanıcılar bu reklamlarla nasıl takip edildi?
Citizen Lab'in raporuna göre kullanıcıların izlenmesi için reklamın yalnızca bir internet sitesinde yüklenmesi yeterliydi; kullanıcının reklama tıklaması gerekmiyordu. Ayrıca "çerez eşleştirme" adı verilen veri paylaşımı yöntemi sayesinde izleme, reklamların doğrudan ulaştığı alanların çok ötesine geçebildi.
Candiru kimdir ve bu operasyonla bağlantısı nedir?
Candiru, ABD hükümeti tarafından kara listeye alınan İsrail merkezli bir casus yazılım şirketidir. Her iki araştırma kuruluşunun raporlarına göre Discover-Tech'in bazı reklamları, kullanıcıların cihazlarına Candiru'ya ait casus yazılımların yerleştirilmesine yardımcı olmak amacıyla kullanıldı.
Bu araştırmayı hangi kuruluşlar yürüttü?
Araştırmalar, Kanada merkezli siber güvenlik araştırma grubu Citizen Lab ile New York merkezli reklam güvenliği şirketi Confiant tarafından birbirinden bağımsız olarak yürütüldü ve her iki kuruluş bulgularını ayrı raporlar halinde kamuoyuyla paylaştı.
