Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılına ait hane halkı tüketim harcaması bölgesel araştırmasının sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Araştırma kapsamında 2023, 2024 ve 2025 yıllarına ait Hanehalkı Bütçe Araştırması verilerinin birleştirilmiş sonuçları değerlendirildi. Buna göre Türkiye genelindeki toplam tüketim harcamalarının yüzde 25,6'sı İstanbul'da yaşayan hane halkları tarafından yapıldı. Toplam harcamaların büyük bölümünü ise konut ve kira, gıda ve alkolsüz içecekler ile ulaştırma kalemleri oluşturdu.
İstanbul açık ara birinci, Kuzeydoğu Anadolu en düşük payda
Bölgesel dağılıma bakıldığında İstanbul'un yüzde 25,6'lık payıyla diğer bölgeleri belirgin biçimde geride bıraktığı görülüyor. İkinci sırada yüzde 14,5 ile Ege Bölgesi, üçüncü sırada ise yüzde 12,6 ile Akdeniz Bölgesi yer aldı. Öte yandan toplam tüketim harcamalarından en düşük payı alan bölge yüzde 1,4 ile Kuzeydoğu Anadolu oldu. Bu bölgeyi yüzde 2,5 ile Ortadoğu Anadolu ve yüzde 2,8 ile Doğu Karadeniz Bölgesi izledi.
İstanbul hangi harcama kalemlerinde öne çıkıyor?
Araştırma verileri, İstanbul'un yalnızca toplam harcama büyüklüğünde değil, belirli harcama kategorilerinde de ülke genelindeki ağırlığını ortaya koyuyor. Buna göre İstanbul, eğitim hizmetleri harcamalarının yüzde 38,3'ünü tek başına karşıladı. Lokantalar ve konaklama hizmetleri harcamalarının yüzde 32,2'si, konut ve kira harcamalarının yüzde 28,4'ü ve eğlence, spor ile kültür harcamalarının yüzde 27,3'ü yine İstanbul'daki hane halkları tarafından yapıldı.
Konut ve kira harcamalarında en yüksek payın yüzde 29,6 ile İstanbul'a ait olduğu görülürken, en düşük payın yüzde 22,1 ile Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi'ne ait olduğu belirlendi.
Ege Bölgesi sağlık ve alkollü içeceklerde ikinci sırada
Toplam harcamalar içindeki payıyla ikinci konumda bulunan Ege Bölgesi, bazı alt kategorilerde dikkat çekici bir ağırlık taşıyor. Alkollü içecekler, tütün ve tütün ürünleri harcamalarının yüzde 17,9'u, sağlık harcamalarının yüzde 15,9'u, mobilya ve ev eşyaları harcamalarının yüzde 15,5'i ile eğlence, spor ve kültür harcamalarının yüzde 15,5'i bu bölgede gerçekleşti.
Gıdaya en yüksek payı Güneydoğu Anadolu ayırdı
Hane halkı tüketim harcamaları içinde gıda ve alkolsüz içeceklere ayrılan payın bölgeden bölgeye ciddi farklılıklar gösterdiği anlaşılıyor. Ulusal toplam içindeki dağılıma göre gıda harcamalarının en yüksek olduğu bölge yüzde 27,1 ile Güneydoğu Anadolu iken en düşük olduğu bölge yüzde 14,2 ile İstanbul oldu. Ulaştırma harcamalarında ise en büyük pay yüzde 23,3 ile Batı Marmara Bölgesi'ne aitti; en düşük pay ise yüzde 16,5 ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde kaldı.
Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi'nin gıda ve alkolsüz içecekler ile alkollü içecekler, tütün ve tütün ürünleri harcamalarından aldığı pay yüzde 1,9 olurken, giyim ve ayakkabı harcamalarından aldığı pay yüzde 1,8 olarak hesaplandı. Ortadoğu Anadolu Bölgesi'nin ise gıda ve alkolsüz içecekler, giyim ve ayakkabı ile bilgi ve iletişim harcamalarından aldığı pay yüzde 3,4 oldu; mobilya ve ev eşyaları harcamalarındaki payı ise yüzde 2,9 olarak belirlendi.
Bölgeler kendi içinde nasıl harcıyor?
TÜİK araştırması, bölgelerin ulusal toplamdan aldıkları payın yanı sıra kendi iç harcama dağılımlarını da gözler önüne seriyor. Konut ve kira harcamalarına kendi bütçesi içinden en yüksek payı ayıran bölge yüzde 30,2 ile İzmir olurken, en düşük payı ayıran bölge yüzde 19,6 ile Van, Muş, Bitlis ve Hakkari'yi kapsayan bölge oldu.
Motorlu taşıt alımları, akaryakıt, yolcu taşımacılığı, araç bakım ve onarımı gibi kalemleri kapsayan ulaştırma harcamalarına kendi içinden en yüksek payı ayıran bölge yüzde 25 ile Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova'yı kapsayan bölge olurken, en düşük payı ayıran bölge yüzde 12,9 ile Şanlıurfa ve Diyarbakır oldu. Kendi harcamaları içinde gıda ve alkolsüz içeceklere en yüksek payı ayıran bölge ise yüzde 29,6 ile yine Şanlıurfa ve Diyarbakır bölgesi olarak kayıtlara geçti. Bu kategoride en düşük oran yüzde 14,2 ile İstanbul'a ait.
Sıkça Sorulan Sorular
TÜİK'in 2025 yılı hane halkı tüketim harcaması araştırması hangi yılların verilerini kapsıyor?
Araştırma, Hanehalkı Bütçe Araştırması'nın 2023, 2024 ve 2025 yıllarına ait verilerinin birleştirilmiş sonuçlarını kapsamaktadır.
Türkiye'de toplam tüketim harcamalarından en yüksek payı hangi bölge alıyor?
Toplam tüketim harcamalarından en yüksek payı yüzde 25,6 ile İstanbul almaktadır. İstanbul'u yüzde 14,5 ile Ege Bölgesi ve yüzde 12,6 ile Akdeniz Bölgesi izlemektedir.
Hangi bölge toplam tüketim harcamalarından en düşük payı alıyor?
Toplam hane halkı tüketim harcamalarında en düşük pay yüzde 1,4 ile Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi'ne aittir. Bu bölgeyi yüzde 2,5 ile Ortadoğu Anadolu ve yüzde 2,8 ile Doğu Karadeniz Bölgesi izlemektedir.
Gıda harcamalarında bölgeler arasında nasıl bir fark var?
Ulusal toplam içindeki dağılıma göre gıda ve alkolsüz içecek harcamalarının en yüksek olduğu bölge yüzde 27,1 ile Güneydoğu Anadolu, en düşük olduğu bölge ise yüzde 14,2 ile İstanbul'dur. Bölgelerin kendi iç harcamalarına bakıldığında ise bu kategoride en yüksek pay yüzde 29,6 ile Şanlıurfa ve Diyarbakır bölgesine aittir.
Ulaştırma harcamalarında bölgesel dağılım nasıl şekilleniyor?
Ulusal toplam içinde ulaştırma harcamalarının en büyük kısmı yüzde 23,3 ile Batı Marmara Bölgesi'nde yapılırken, en düşük kısmı yüzde 16,5 ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde gerçekleşti. Bölgelerin kendi harcamaları içindeki paya bakıldığında ise ulaştırmaya en yüksek payı yüzde 25 ile Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova bölgesi ayırırken, en düşük payı yüzde 12,9 ile Şanlıurfa ve Diyarbakır bölgesi ayırdı.
