ABD Başkanı Donald Trump'ın Beyaz Saray yerleşkesine inşa ettirmek istediği tartışmalı balo salonunun finansman kaynakları, Washington Post gazetesinin haberinin ardından kamuoyunun gündemine taşındı. Habere göre teknoloji devleri Apple ve Nvidia, söz konusu proje için 25'er milyon dolar bağış taahhüdünde bulundu. Proje kapsamında toplanan toplam özel bağış miktarının 333 milyon dolara ulaştığı bildirilirken inşaatın toplam maliyetinin yaklaşık 400 milyon dolar olması öngörülüyor.
Bağışçı Listesinde Kimler Var?
Projeye destek verenler yalnızca teknoloji şirketleriyle sınırlı değil. Trump'ın ve Cumhuriyetçi Parti'nin uzun süredir mali destekçisi olarak bilinen Adelson ailesi ile telekomünikasyon şirketi Dish Network'ün kurucu ortağı ve yönetim kurulu başkanı milyarder Charles Ergen de 25'er milyon dolar taahhüt eden isimler arasında yer aldı. Federal hükümetle sözleşmeleri bulunan savunma sanayi devi Lockheed Martin ile teknoloji şirketleri Microsoft ve Palantir'in ise projeye 10'ar milyon dolar katkı sağladığı öne sürüldü. Bağışçı listesinde Trump'ın kendi adının yer almadığı da ayrıca belirtildi.
Beyaz Saray Şeffaflık Eleştirilerine Nasıl Yanıt Verdi?
Beyaz Saray, bağışçıların isimlerini kamuoyuyla paylaşmayacağını açıkladı. Beyaz Saray Sözcüsü Davis Ingle, bağışçıların "büyük Amerikan şirketlerinden oluşan geniş bir yelpazeyi temsil ettiğini" savundu. Eleştirilere yanıt verirken Ingle, "Sahte çıkar çatışması iddiaları öne süren aynı çevreler, gecikmiş bu tadilatların faturası Amerikalı vergi mükelleflerine kalsaydı yine şikayet ederdi" dedi. Nvidia ise konuya ilişkin yaptığı açıklamada, Amerikalılara hizmet eden ve partilere bağlı olmayan bir vakfa katkı sağlamaktan gurur duyduğunu belirterek "Bir Amerikan şirketi olarak ABD'ye desteğimiz her şeyin üzerindedir ve ticari çıkarlardan bağımsızdır" ifadesini kullandı.
Hukuk Uzmanları ve Denetim Kuruluşlarından Sert Eleştiri
Bağış toplama yönteminin uzun süredir yerleşik olan etik ve denetim normlarını zedelediği, hukuk uzmanları ile denetim kuruluşları tarafından dile getiriliyor. Reuters ajansına konuşan Brennan Adalet Merkezi'nden Eric Petry, gizliliğin ciddi bir sorun oluşturduğuna dikkat çekti. Petry, "Hükümette işi olan aktörler başkanın özel projesine milyonlar akıtabildiğinde ve kamuoyu kimin ne kadar verdiğini göremediğinde, bu parayla nüfuz mu yoksa ayrıcalık mı satın alındığını anlamanın hiçbir yolu kalmaz" dedi. Washington Post'un aktardığı bilgilere göre toplanan 333 milyon dolarlık özel bağışın yarısı, Trump'ın ikinci başkanlık döneminde federal hükümetten ihale veya sözleşme almış firmalardan ya da bu firmaların yöneticilerinden sağlandı.
Projenin Kapsamı ve Tarihi Doğu Kanadı Tartışması
Yaklaşık 8 bin 360 metrekarelik bir alana yayılması ve 1.000 kişilik oturma kapasitesi sunması planlanan tesis, kamuoyunda yoğun bir tartışmaya yol açtı. Tarihi yapıları koruma taraftarları ve muhalifler, First Lady'nin çalışma ofisleri ile Beyaz Saray sinema salonuna ev sahipliği yapan tarihi Doğu Kanadı'nın balo salonuna yer açmak amacıyla yıkılmasının Trump'ın yetki sınırlarını aştığını öne sürüyor. Trump yönetimi ise bu eleştiriler karşısında yapının bomba sığınakları, tıbbi alanlar, İHA ve füze savunma sistemleri barındıracağını açıklayarak tesisin ulusal güvenlik açısından zorunlu olduğunu savunuyor. Benzer bir ulusal güvenlik gerekçesinin başkanın gündeme getirdiği zafer takı projesi için de ileri sürüldüğü belirtildi.
Kongre'den Bütçe Talebi Reddedilmişti
Trump, başlangıçta projenin maliyetini kendisinin ve varlıklı bağışçıların karşılayacağını açıklamıştı. Ancak daha sonra tesisin altına sığınak ve güvenlik donanımları eklemek amacıyla Kongre'den 1 milyar dolarlık ek bütçe talep etmiş, bu talep karşılıksız kalmıştı. İnşaat süreci çeşitli hukuki engellerle karşılaşmış olsa da ABD Yüksek Mahkemesi, ağustos ayında 5'e karşı 4 oyla yargı denetimi sürerken çalışmaların devam etmesine izin verdi. Karara muhalefet şerhi düşen Yüksek Mahkeme Başkanı John Roberts ise projenin "muhtemelen hukuka aykırı" olduğunu kayıt altına aldı.
Sıkça Sorulan Sorular
Apple ve Nvidia Beyaz Saray balo salonu için ne kadar bağış taahhüt etti?
Washington Post'un haberine göre Apple ve Nvidia, Beyaz Saray balo salonu projesi için 25'er milyon dolar bağış taahhüdünde bulundu.
Proje için toplanan toplam özel bağış miktarı ne kadar?
Proje için toplanan toplam özel bağış miktarının 333 milyon dolara ulaştığı bildirildi. İnşaatın toplam maliyetinin ise yaklaşık 400 milyon dolar olması öngörülüyor.
Toplanan bağışların ne kadarı federal hükümetle sözleşmesi olan şirketlerden geldi?
Washington Post'un haberine göre toplam bağışın yarısı, Trump'ın ikinci başkanlık döneminde federal hükümetten ihale veya sözleşme almış firmalardan ya da bu firmaların yöneticilerinden sağlandı.
Beyaz Saray bağışçıların isimlerini açıklayacak mı?
Hayır. Beyaz Saray, bağışçıların isimlerini kamuoyuyla paylaşmayacağını duyurdu. Sözcü Davis Ingle ise bağışçıların büyük Amerikan şirketlerinden oluşan geniş bir yelpazeyi temsil ettiğini belirtti.
ABD Yüksek Mahkemesi inşaat hakkında ne karar verdi?
ABD Yüksek Mahkemesi, ağustos ayında 5'e karşı 4 oyla yargı denetimi sürerken inşaatın devam etmesine izin verdi. Karara muhalif kalan Yüksek Mahkeme Başkanı John Roberts ise projenin "muhtemelen hukuka aykırı" olduğunu kaydetti.
