Küresel pay piyasaları bu hafta ABD'de açıklanan enflasyon verileri, Orta Doğu gündemi ve yapay zeka alanındaki gelişmelerin etkisiyle karışık bir seyir izledi. Haftaya enerji arzına ilişkin gelişmelerle temkinli bir iyimserlikle başlayan piyasalar, hafta ortasına doğru yön arayışına girdi. Orta Doğu ve Rusya-Ukrayna kaynaklı jeopolitik risklerin enerji maliyetlerini yukarı çekmesiyle birlikte ABD'de yıllık enflasyon son dört ayın en yüksek seviyesine ulaştı. Gelecek hafta ise dünya genelinde açıklanacak ekim ayı öncü PMI verileri, önemli şirket bilançoları ve merkez bankası kararları piyasaların odak noktası olacak.
ABD'de Enflasyon Baskısı ve Fed Beklentileri
Enflasyon alt kalemler bazında incelendiğinde, yükselen enerji fiyatlarının Tüketici Fiyat Endeksi'ndeki (TÜFE) artışta belirleyici rol oynamaya devam ettiği görüldü. Tahminleri aşan enflasyon verisi, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) gelecek dönemde faiz artışına gidebileceği beklentisini güçlendirdi. Para piyasalarında Fed'in gelecek yılın sonuna kadar toplam üç kez faiz artırımına gidebileceği fiyatlanmasına karşın tahvil faizleri ve dolar endeksi haftayı düşüşle kapattı.
Teknoloji ve yarı iletken sektöründeki satış baskısı yatırımcıları devlet tahvillerine yönlendirdi. Yüksek faizlerin ABD ekonomisinin önemli motorlarından biri haline gelen yapay zeka yatırımlarını olumsuz etkileyebileceği endişesi ve bunun büyümeye yansıyabilecek riskleri, Fed'in beklendiği ölçüde sıkılaşmayabileceği öngörülerini ön plana çıkardı. Bu tablonun etkisiyle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi haftayı 15 baz puan düşüşle yüzde 5,09'dan tamamlarken, dolar endeksi haftalık bazda yüzde 0,4 gerileyerek 101,8 seviyesine indi ve böylece dört haftalık yükseliş serisi sona erdi.
Fed Başkanı Kevin Warsh, IMF ve Dünya Bankası'nın Bangkok'ta düzenlediği yıllık toplantılar kapsamında katıldığı bir etkinlikte gelecek toplantılara ilişkin yönlendirme yapmaktan kaçınırken Fed'in fiyat istikrarını sağlama kararlılığını vurguladı. Warsh, "Toplantılara ilişkin önceden bir yargıda bulunmuyorum. Bu yılın geri kalanında yapacağımız toplantılarda ne yapabileceğime dair şimdiden bir şey söylemeyi doğru bulmuyorum" dedi. New York Fed Başkanı John Williams ise Fed'in bu yıl bir kez daha faiz artırması gerekebileceğine dair görüşünü koruduğunu, ancak sonrasında ek adım atılmasına ihtiyaç duymadığını düşündüğünü ifade etti. Williams ayrıca dezenflasyonist güçlerin hâlâ devrede olduğuna inandığını ve gelecek yıl enflasyonun önemli ölçüde gerilemesini beklediğini söyledi. Cleveland Fed Başkanı Beth Hammack da enflasyonun yüzde 2 hedefine döndürülmesi için kısıtlayıcı para politikası duruşunun sürdürülmesinin uygun olacağını belirtti.
Makroekonomik veri cephesinde ABD'de Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) eylülde aylık yüzde 1,3, yıllık yüzde 6,3 artışla beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Üretici enflasyonu aylık bazda Mart 2022'den, yıllık bazda ise Aralık 2022'den bu yana en yüksek seviyesine çıktı. Hem TÜFE hem de ÜFE'deki eş zamanlı hızlanma, kalıcı fiyat baskılarına ilişkin kaygıları artırdı.
Çinli Çip Üreticisi CXMT Teknoloji Hisselerini Sarstı
Çinli çip üreticisi CXMT'nin çip geliştirme alanında ilerleme kaydettiğine dair haberler, küresel teknoloji hisseleri üzerindeki satış baskısını derinleştirdi. Şirketin geliştirdiği çiplerin mevcut alternatiflere kıyasla daha düşük maliyetle üretilip üretilemeyeceğine yönelik değerlendirmeler, sektörde rekabetin yoğunlaşabileceği ve büyük teknoloji şirketlerinin kârlılıklarının olumsuz etkilenebileceği endişelerini beraberinde getirdi. Bu gelişmeler yatırımcıların yapay zeka odaklı teknoloji hisselerindeki pozisyonlarını azaltmasında belirleyici etkenler arasında yer aldı.
New York Borsasında Karışık Seyir, Banka Bilançoları Öne Çıktı
ABD pay piyasaları haftayı karışık kapattı. S&P 500 endeksi yüzde 1,95, Nasdaq endeksi yüzde 4,48 düşerken Dow Jones endeksi yüzde 0,67 yükseldi. Altının ons fiyatı, Fed'in bu ay faiz artışına gitmeyeceği beklentisinin güçlenmesine karşın gelecek toplantılara ilişkin şahin beklentilerin yüksek seyretmesi nedeniyle baskı altında kaldı ve yüzde 0,7 düşüşle 4.165 dolara geriledi. Aralık vadeli Brent petrolün varil fiyatı ise yüzde 4,75 yükselişle haftayı 109,69 dolardan kapattı.
Büyük bankaların bilançoları da bu hafta yakından izlendi. Morgan Stanley'nin kâr ve geliri üçüncü çeyrekte beklentileri aştı. Bilançosuna 1,2 milyar dolarlık idari para cezası kaydeden Bank of America'nın kârı ise üçüncü çeyrekte yüzde 17 azalarak 6,9 milyar dolara indi; banka beklentileri karşılayamadı. Goldman Sachs'ın geliri yılın üçüncü çeyreğinde bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 23 artarak 18,7 milyar dolara yükseldi. Wells Fargo'nun net kârı yıllık bazda yüzde 6 artışla 5,95 milyar dolara çıkarken, Citigroup'un net kârı yüzde 40 artışla 5,2 milyar dolara ulaştı. JPMorgan Chase'in kâr ve geliri ise beklentilerin altında kaldı.
Avrupa Borsaları Enerji ve Savunma Sektörüyle Yükseldi
Avrupa borsaları, şirket bilançolarından gelen olumlu sinyaller ile enerji ve savunma sektörlerinin öncülüğünde pozitif bir seyir izledi. Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, Fransa'daki mali krizi önlemeye yönelik çözümün ülkenin kendi mali politikalarında yattığını söyledi. Bu açıklama, mali kriz eşiğindeki Fransa ekonomisinin toparlanabileceğine dair öngörüleri destekledi. Fransa'daki durumun bölgeye yayılabileceği kaygısıyla değer kaybeden avro, dolar karşısında dört haftanın ardından haftalık bazda güçlendi; avro/dolar paritesi yüzde 0,3 artışla 1,1240 seviyesine çıktı.
Hollandalı yarı iletken ekipman üreticisi ASML yapay zekaya yönelik güçlü talebin süreceğini teyit ederek ileriye dönük beklentilerini yükseltmesine karşın şirketin hisseleri haftalık bazda yüzde 7,7 geriledi. Küresel yapay zeka ve teknoloji sektörüne ilişkin gelişmelerin bu gerilemede etkili olduğu belirtildi. Avro Bölgesi'nde eylül ayında TÜFE aylık yüzde 0,6, yıllık yüzde 2,5 artışla beklentiler dahilinde gerçekleşirken Almanya'da aynı dönemde TÜFE aylık yüzde 0,6, yıllık yüzde 3,3 yükseldi. İngiltere'de ağustos ayında büyüme aylık yüzde 0,1, yıllık yüzde 2,1 ile beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Haftalık bazda FTSE 100 yüzde 3,09, DAX yüzde 2,14, CAC 40 yüzde 1,97 ve MIB 30 yüzde 0,21 yükseldi.
Asya'da Kospi 18 Yılın En Sert Düşüşünü Kaydetti
Asya borsaları bu hafta teknoloji hisselerindeki satış baskısının etkisiyle sert düşüşler yaşadı. Yapay zeka yatırımlarının sürdürülebilirliğine ilişkin endişeler bölge piyasalarını olumsuz etkilerken Güney Kore'de teknoloji ve yarı iletken ağırlıklı Kospi endeksi son 18 yılın en sert haftalık düşüşünü kaydetti. SK Hynix hisseleri yüzde 24,33, Samsung Electronics hisseleri yüzde 17,75, LG Electronics hisseleri ise yüzde 15,36 geriledi. Haftalık bazda Kospi yüzde 14,46, Nikkei 225 yüzde 5,37, Şanghay bileşik endeksi yüzde 2,56 düşerken Hang Seng endeksi yüzde 0,10 geriledi.
Çin'de açıklanan veriler de Asya piyasalarının gündeminde önemli yer tuttu. Ülkenin dış ticaret fazlası eylülde 133,5 milyar dolarla Ocak 2025'ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Eylülde ÜFE yıllık bazda yüzde 5 artarak Haziran 2022'den bu yana en hızlı yükselişini kaydetti; beklenti yüzde 3,8 artış yönündeydi. TÜFE ise eylülde yıllık yüzde 0,9 artışla beklentilerin altında kaldı; bu durum iç talebin henüz canlanmadığına işaret etti.
Yurt İçinde BIST 100 Geriledi, TCMB Faiz Kararı Bekleniyor
Yurt içinde satış ağırlıklı seyreden Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi haftalık bazda yüzde 4,44 düşüşle 11.721,72 puandan kapandı. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, fonların koordineli işlemleri dahil sermaye piyasası suçlarıyla mücadeleyi güçlendirecek yasal düzenlemeleri 2027 yılı başına kadar tamamlamayı planladıklarını açıkladı.
TCMB Başkanı Fatih Karahan, IMF ve Dünya Bankası'nın Bangkok'taki yıllık toplantılarında "Türkiye'de Makroekonomik Görünüm ve Para Politikası" başlıklı bir sunum yaptı. Karahan, fon çıkışlarının yurt içi yerleşiklerin Türk lirası cinsi varlıklara yönelik tercihlerinde kayda değer bir zayıflamaya yol açmadığını belirterek "Yurt içi yerleşiklerin Türk lirasına yönelik tercihi genel olarak güçlü seyrini sürdürüyor" dedi. Dolar/TL haftayı bir önceki haftalık kapanışın yüzde 0,5 üzerinde 49,5140 seviyesinden tamamladı. AA Finans'ın beklenti anketine katılan ekonomistler, TCMB'nin ekim ayında politika faizini 100 baz puan indirerek yüzde 36'ya çekmesini bekliyor. Gelecek hafta çarşamba günü reel kesim güven endeksi ve kapasite kullanımı, perşembe günü ise TCMB faiz kararı ve tüketici güven endeksi açıklanacak.
Sıkça Sorulan Sorular
ABD'de yıllık enflasyon bu hafta hangi seviyeye ulaştı?
Orta Doğu ve Rusya-Ukrayna kaynaklı jeopolitik risklerin enerji maliyetlerini artırmasıyla birlikte ABD'de yıllık enflasyon son dört ayın en yüksek seviyesine ulaştı. Üretici Fiyat Endeksi ise eylülde yıllık bazda yüzde 6,3 artışla beklentilerin üzerinde gerçekleşti.
Güney Kore Kospi endeksi bu hafta neden bu kadar sert düştü?
Yapay zeka yatırımlarının sürdürülebilirliğine ilişkin endişeler ve küresel teknoloji hisselerindeki satış baskısı Kospi endeksinin son 18 yılın en sert haftalık düşüşünü yaşamasına yol açtı. SK Hynix yüzde 24,33, Samsung Electronics yüzde 17,75, LG Electronics ise yüzde 15,36 değer kaybetti; endeks haftalık bazda yüzde 14,46 geriledi.
TCMB'nin ekim ayı faiz kararına ilişkin piyasa beklentisi nedir?
AA Finans'ın beklenti anketine katılan ekonomistler, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın ekim ayında politika faizini 100 baz puan indirerek yüzde 36'ya çekmesini bekliyor. Faiz kararı gelecek hafta perşembe günü açıklanacak.
Çinli çip üreticisi CXMT'nin gelişmeleri piyasaları nasıl etkiledi?
CXMT'nin çip geliştirme alanında ilerleme kaydettiğine dair haberler, küresel teknoloji hisseleri üzerindeki satış baskısını artırdı. Şirketin çiplerinin mevcut alternatiflere kıyasla daha düşük maliyetle üretilip üretilemeyeceğine yönelik değerlendirmeler, sektörde rekabetin yoğunlaşabileceği ve büyük teknoloji şirketlerinin kârlılıklarının olumsuz etkilenebileceği endişelerini beraberinde getirdi.
Gelecek hafta küresel piyasalarda hangi veriler ve gelişmeler takip edilecek?
Dünya genelinde ekim ayı öncü sektörel PMI verileri açıklanacak. ABD'de Meta ve Tesla'nın bilançoları ile konut başlangıçları, inşaat izinleri, haftalık işsizlik maaşı başvuruları ve Michigan tüketici güven endeksi izlenecek. Avrupa'da Almanya ÜFE, ZEW beklenti endeksi, İngiltere enflasyonu ve ECB Başkanı Lagarde'ın konuşması gündemde yer alacak. Asya'da ise Çin'in büyüme verileri, Çin Ulusal Bankalararası Fon Merkezi'nin faiz kararı ve Japonya enflasyonu takip edilecek.
