Böbrek yetmezliği nedeniyle tedavi gören iki hasta, kendi aile bireylerinden nakil yapılamaması üzerine birbirlerinin yakınlarından böbrek aldı. Bezmialem Vakıf Üniversitesi Hastanesi'nde gerçekleştirilen çapraz nakil operasyonunun ardından hem hastalar hem de donörler artık kendilerini tek bir aile gibi hissettiklerini söylüyor.
İki Ayrı Hikâye, Aynı Çıkmaz
Muş'ta yaşayan 26 yaşındaki Merve Nur Erten'e yaklaşık bir yıl önce böbrek yetmezliği tanısı konuldu. Her iki böbreği de işlevini yitirince 53 yaşındaki babası Metin Erten, kızına böbreğini vermek için hemen harekete geçti. Ancak baba ile kız arasındaki kan grubu uyuşmazlığı, doğrudan nakli olanaksız kıldı.
İstanbul'da yaşayan 40 yaşındaki Mesut Dinç Özdoğan'ın hikâyesi ise daha uzun soluklu bir mücadelenin ürünüydü. Özdoğan daha önce iki kez böbrek nakli olmuş, bu nakillerden birinde organ reddi yani rejeksiyon yaşamıştı. Üçüncü kez nakle ihtiyaç duyan Özdoğan için 56 yaşındaki teyzesi Olcay Taşharman gönüllü oldu. Ne var ki bu kez de bağışıklık sistemiyle ilgili, yani immünolojik bir uyumsuzluk engel çıkardı ve doğrudan nakil yine mümkün olmadı.
Çözüm: Çapraz Nakil
Her iki aile de çözüm arayışıyla Bezmialem Vakıf Üniversitesi Hastanesi'ne başvurdu. Yapılan testler, iki hastanın çapraz nakile uygun olduğunu ortaya koydu. Yani Merve Nur Erten'in babası Metin Erten'in böbreği Mesut Dinç Özdoğan'a, Mesut Dinç Özdoğan'ın teyzesi Olcay Taşharman'ın böbreği ise Merve Nur Erten'e nakledilecekti. Operasyon başarıyla tamamlandı; her iki hasta da sağlığına kavuştu.
Çapraz nakil, iki donörün kendi hastasına uyumsuz olduğu durumlarda uygulanan bir yöntem. Donörler böbreklerini kendi yakınlarına değil, uyum sağlayabildikleri diğer hastaya veriyor; böylece her iki hasta da nakil fırsatı bulmuş oluyor. Özdoğan'ın durumunda bu yöntem özellikle kritik bir önem taşıyordu; zira daha önce iki nakil geçirmiş ve birinde rejeksiyon yaşamış bir hastanın bağışıklık sistemi oldukça hassas bir hale gelebiliyor.
"Bir Aile Olduk"
Operasyonun ardından hastalar ve yakınları duygularını açıkça dile getirdi. "Bir aile olduk. Sürekli görüşüyoruz telefondan, birbirimizi arayıp soruyoruz" diyen hastalar ve hasta yakınları, bu sürecin yalnızca tıbbi bir müdahalenin ötesine geçtiğini gösterdi. Muş'tan ve İstanbul'dan gelen iki aile, böbrek takası aracılığıyla birbirine bağlandı.
Rektör Akçakaya: "Organ Bağışı Hayat Kurtarır"
Bezmialem Vakıf Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Adem Akçakaya, Türkiye'de çok ciddi sayıda böbrek nakli bekleyen hasta bulunduğuna dikkat çekti. Akçakaya, bu hastaların bazen verici adayı olduğunu ancak kan grubu veya HLA olarak adlandırılan doku uyumunda sorun yaşandığını vurguladı.
Akçakaya konuyu şöyle açıkladı: "Başka bir hastanın aynı şekilde kan grubu ya da doku grubu uymuyor ama o hastanın kan grubu ya da doku uyumu diğer hastaya uygun olabiliyor." Bu durumda çapraz nakil devreye giriyor ve her iki hasta da nakil şansı yakalıyor.
Rektör Akçakaya aynı zamanda Türkiye'de organ bağışı sayısının yeterli düzeyde olmadığının altını çizdi ve bir çağrıda bulundu: "Buradan seslenmek istiyorum, organ bağışı hayat kurtarır."
Sıkça Sorulan Sorular
Çapraz nakil nedir ve bu iki hastaya nasıl uygulandı?
Çapraz nakil, bir hastanın donörünün başka bir hastaya, o hastanın donörünün da ilk hastaya böbrek verdiği bir yöntemdir. Bu vakada Merve Nur Erten'in babası Metin Erten böbreğini Mesut Dinç Özdoğan'a, Özdoğan'ın teyzesi Olcay Taşharman ise böbreğini Merve Nur Erten'e verdi.
Neden doğrudan nakil yapılamadı?
Merve Nur Erten ile babası arasında kan grubu uyuşmazlığı bulunuyordu. Mesut Dinç Özdoğan ile teyzesi Olcay Taşharman arasında ise bağışıklık sistemiyle ilgili, yani immünolojik bir uyumsuzluk tespit edildi. Her iki durumda da doğrudan nakil mümkün olmadı.
Operasyon hangi hastanede gerçekleştirildi?
Her iki aile de Bezmialem Vakıf Üniversitesi Hastanesi'ne başvurdu. Yapılan testler sonucunda iki hasta çapraz nakile uygun bulundu ve operasyon bu hastanede başarıyla tamamlandı.
Mesut Dinç Özdoğan daha önce kaç kez böbrek nakli olmuştu?
Özdoğan daha önce iki kez böbrek nakli geçirmişti. Bu nakillerden birinde organ reddi, yani rejeksiyon yaşamıştı. Bu nedenle üçüncü kez nakle ihtiyaç duydu.
Bezmialem Vakıf Üniversitesi Rektörü organ bağışı konusunda ne söyledi?
Rektör Prof. Dr. Adem Akçakaya, Türkiye'de organ bağışı sayısının yeterli olmadığını vurgulayarak "Organ bağışı hayat kurtarır" dedi. Ayrıca çapraz nakil yönteminin, verici adayı olmasına karşın uyumsuzluk nedeniyle nakil yapılamayan hastalar için önemli bir çözüm sunduğunu belirtti.
