CHP Genel Başkan Yardımcısı Gamze Akkuş İlgezdi, Sağlık Bakanlığı'nın Merkezi Hekim Randevu Sistemi (MHRS) üzerinden aile hekimliklerine zorunlu olarak uygulamaya koymak istediği uzaktan muayene randevusu sistemine ilişkin Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu'nun yanıtlaması istemiyle TBMM Başkanlığına soru önergesi verdi. İlgezdi, söz konusu uygulamanın hem hasta güvenliğini hem de hekimlerin mesleki güvencesini doğrudan tehdit ettiğini öne sürerek, "Sağlık Bakanlığı randevu krizini perdelemek uğruna teşhisi şansa bırakmakta, birinci basamağın asli görevi olan koruyucu sağlık hizmetlerini tasfiye etmektedir" dedi.
Uygulamanın Kapsamı ve Öngörülen Takvim
Soru önergesinde Kasım ayında başlatılması planlanan uygulama olarak tanımlanan zorunlu uzaktan muayene sistemi, MHRS altyapısı üzerinden aile hekimliklerine günlük kontenjan (kota) biçiminde dayatılmak isteniyor. İlgezdi, bu kotanın belirlenmesinde hekimin kayıtlı nüfusunun ve günlük yüz yüze poliklinik yükünün hangi kriterlere göre hesaplandığını sorguladı. Uygulamanın Türkiye genelinde devreye alınmadan önce herhangi bir il ya da ilçede pilot olarak test edilip edilmediği de önergedeki sorular arasında yer aldı.
Fiziki Muayene Olmadan Teşhis Tıbben Mümkün Mü?
İlgezdi, soru önergesinde klinik tanı yöntemlerinin devre dışı bırakılmasının ölümcül teşhis hatalarına zemin hazırlayacağını vurguladı. "Elle muayene ve stetoskopla dinleme olmadan; kalp krizi, iç kanama veya akut batın patolojileri gibi hayati tabloları ekrandan tespit etmek tıbben imkansızdır" diyen İlgezdi, aile hekimlerine zorunlu kota dayatılarak uzaktan hasta baktırılmasının yurttaşın can güvenliğini doğrudan tehlikeye atacağını ifade etti. Bakanlığın bu uygulamayla hekimleri çağrı merkezi operatörüne, hastaları ise müşteriye dönüştürmeye çalıştığını ileri süren İlgezdi, "Tıp bilimi ve insan hayatı istatistik süsleme çabalarına kurban edilemez" dedi.
Malpraktis Riski ve Hukuki Sorumluluk Belirsizliği
Uygulamanın aile hekimlerini ağır bir hukuki ve cezai tehdit altında bırakacağını da vurgulayan İlgezdi, olası bir can kaybında sorumluluğun kime ait olacağı sorusunu gündeme taşıdı. "Ekran başında fiziki temas olmaksızın konulacak bir teşhiste yaşanacak gecikme, yanlış tedavi veya olası bir can kaybında faturanın kime kesileceği belirsizdir" diyen İlgezdi, Sağlık Bakanlığı'nın zorunlu sistemi getirirken malpraktis davalarında hekimi tamamen korumasız bıraktığını öne sürdü. Soru önergesinde de uzaktan değerlendirmelerde meydana gelebilecek yanlış teşhis, hatalı ilaç kullanımı, gecikmiş müdahale veya can kayıplarında hukuki ve cezai sorumluluğun hangi esaslara göre paylaştırılacağı doğrudan Bakana yöneltildi.
Dijital Erişimi Olmayan Hastalar Sisteme Dahil Edilebilecek Mi?
İlgezdi'nin önergesinde öne çıkan bir diğer kritik başlık ise dijital eşitsizlik meselesi oldu. Akıllı telefonu, interneti veya dijital okuryazarlığı bulunmayan yaşlı, engelli ve dar gelirli yurttaşların bu dijital engeller nedeniyle birinci basamak sağlık hizmetinden tamamen kopacağını savunan İlgezdi, bu kesimler için herhangi bir koruyucu mekanizmanın öngörülüp öngörülmediğini Bakana sordu. Uzaktan muayene sırasında hastanın durumunun acil olduğunun ya da fiziki muayene gerektirdiğinin anlaşılması halinde işletilecek sevk, acil ambulans yönlendirme ve takip protokolünün nasıl planlandığı da önergedeki sorular arasında yer aldı.
Meslek Örgütleri ve Sendikaların Tutumu
İlgezdi, sağlık meslek örgütleri ve sendikaların "Hekimlik ekrana sığmaz" diyerek bu uygulamaya karşı sesini yükselttiğini hatırlattı. Söz konusu kuruluşların uygulamayı birinci basamak sağlık hizmetinin niteliğine ve hekim bağımsızlığına aykırı bulduğunu belirten İlgezdi, Bakanlığın meslek örgütlerinin ve tıp biliminin sesine kulak vermesi gerektiğini, hekimlik onurunu ve hasta güvenliğini zedeleyen bu zorunlu uygulamadan derhal vazgeçilmesi gerektiğini vurguladı. Önergesinde de uygulamanın gözden geçirilmesi ya da durdurulmasının planlanıp planlanmadığını Bakana yöneltti.
Sıkça Sorulan Sorular
CHP'li Gamze Akkuş İlgezdi hangi konuda soru önergesi verdi?
İlgezdi, Sağlık Bakanlığı'nın MHRS üzerinden aile hekimliklerine zorunlu olarak uygulamaya koymak istediği uzaktan muayene randevusu sistemiyle ilgili Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu'nun yanıtlaması istemiyle TBMM Başkanlığına soru önergesi verdi.
Zorunlu uzaktan muayene uygulamasının ne zaman başlatılması planlanıyor?
Soru önergesinde uygulamanın Kasım ayında başlatılmasının planlandığı belirtilmektedir; ancak Sağlık Bakanlığı'nın bu konudaki resmi açıklaması kaynak metinde yer almamaktadır.
İlgezdi'nin hasta güvenliğine ilişkin temel kaygısı nedir?
İlgezdi, elle muayene ve stetoskopla dinleme gibi temel klinik tanı araçları kullanılmadan kalp krizi, iç kanama veya akut batın patolojileri gibi hayati tabloların ekrandan tespit edilmesinin tıbben imkansız olduğunu, bunun ölümcül teşhis hatalarına yol açabileceğini savunmaktadır.
Uygulamanın hekimler açısından hukuki riski nedir?
İlgezdi'ye göre Sağlık Bakanlığı zorunlu sistemi getirirken malpraktis davalarında hekimi korumasız bırakmaktadır. Fiziki temas olmaksızın konulacak teşhislerde yaşanacak gecikme, yanlış tedavi veya olası can kayıplarında hukuki ve cezai sorumluluğun kime ait olacağı belirsizliğini korumaktadır.
Dijital erişimi olmayan hastalar için ne gibi bir risk öngörülüyor?
İlgezdi, akıllı telefonu, interneti veya dijital okuryazarlığı bulunmayan yaşlı, engelli ve dar gelirli yurttaşların bu dijital engeller nedeniyle birinci basamak sağlık hizmetinden tamamen kopacağını öne sürmekte; bu kesimler için koruyucu bir mekanizma öngörülüp öngörülmediğini de Bakana sormaktadır.
