Avrupa'nın birçok ülkesinde ekonomik sıkıntılar, düşük ücretler, eğitim sistemindeki sorunlar ve kamu hizmetlerine yönelik tepkiler kapsamlı protesto gösterilerine dönüştü. En sert tablo Fransa'dan geldi: Ülke genelinde düzenlenen gösterilerde 1.200'den fazla kişi gözaltına alınırken 150 polis memuru yaralandı. Paris başta olmak üzere pek çok kentte kamu binaları ve iş yerleri ateşe verildi, mağazalar yağmalandı. İtalya'nın Milano kentinde de binlerce kişi sokaklara çıktı; başlangıçta barışçıl seyreden yürüyüş, çatışmalara dönüştü.
Fransa'da Gösteriler Nasıl Başladı, Nasıl Yayıldı?
Fransa'daki protestolar, geçen ay Paris'in kuzeyindeki düşük gelirli banliyölerde bulunan liselerde öğretmen eksikliği ve okul binalarının kötü koşullarına yönelik öğrenci eylemlerinin fitilini ateşlemesiyle başladı. Kısa sürede kapsamı genişleyen gösteriler; gelir eşitsizliği, kamu harcamaları, ücretler, emeklilik hakları ve sosyal hizmetlere ilişkin talepleri de bünyesine kattı. Sendikalar ve 2018'de hayat pahalılığına karşı ortaya çıkan Sarı Yelekliler hareketi de protestolara destek verdi. Katılım rakamları konusunda farklı tahminler öne sürüldü: Fransa İçişleri Bakanlığı 550 bin, sendikalar ise 800 bin kişinin gösterilere katıldığını açıkladı.
Fransa Eğitim Bakanı Edouard Geffray, 8 Ekim'de yaptığı açıklamada 3 bin ek ücretli öğretmenin görevlendirileceğini duyurmuştu. Ancak bu adım protestoların önüne geçemedi; gösteriler ülke genelinde daha da büyüyerek sürdü.
Paris'ten Lyon'a Şiddet Olayları
Başkent Paris'te gün içinde büyük ölçüde barışçıl ilerleyen yürüyüş, akşam saatlerinde sertleşti. Place de la Republique çevresinde polis ile göstericiler arasında çatışmalar yaşanırken, bazı gruplar araçları ve çöp konteynerlerini ateşe verdi. Mağazalar, bankalar ve restoranlar hasar gördü. Polis, kalabalığa göz yaşartıcı gaz ve tazyikli suyla müdahale etti.
Lyon'da turizm ofisinin ateşe verilmesi üzerine Belediye Başkanı Gregory Doucet, tarihi yapıda meydana gelen hasarı "trajedi" olarak nitelendirdi. Limoges'ta belediye binasında çıkan yangın çatının bir bölümünü çökertirken, bölgesel yönetim yetkilileri binanın büyük bölümünün ağır hasar gördüğünü bildirdi. Marsilya'da göstericilerin belediye binasına girdiği, Lille'de ise bir Apple mağazasının yağmalandığı aktarıldı. Grenoble, Avignon, Pau, Montpellier ve Valence kentlerinde de kamu binaları ve iş yerlerinde hasar meydana geldi.
Hükümet ve Siyasi Partilerin Tutumu
Fransa Başbakanı Sébastien Lecornu, 1.200'den fazla gözaltı ve 150 yaralı polis memurunun bulunduğunu kamuoyuyla paylaştı. İçişleri Bakanı Laurent Nunez, gösterilere katılan bazı kişilerin eylemleri yağma ve şiddete dönüştürdüğünü vurgulayarak sorumlular hakkında işlem yapılacağını söyledi. Hükümet, yaşanan olaylara karşın olağanüstü hal ilan etmeyi planlamadığını da açıkladı.
Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, kamu binalarına saldıran ve yağmaya karışanların yargılanacağını belirtti. Aşırı sol olarak tanımlanan Boyun Eğmeyen Fransa hareketinin lideri Jean-Luc Mélenchon polis müdahalelerini eleştirirken yağma olaylarına karşı çıktı. Başbakan Lecornu, Mélenchon'un bu açıklamalarını "tehlikeli ve alaycı" olarak nitelendirdi. Ulusal Birlik lideri Marine Le Pen ise protestocuların meşru taleplerinin aşırı sol tarafından istismar edildiğini savundu. Gösteriler, Fransa'da gelecek yıl yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde siyasi tartışmaları da alevlendirdi.
Milano, Brüksel, Lizbon ve Berlin'den Yansımalar
İtalya'nın Milano kentinde yükselen akaryakıt fiyatları ve düşük ücretlere tepki amacıyla 5 binden fazla kişinin katıldığı bildirildi. Başlangıçta yürüyüş biçiminde seyreden eylem, bazı grupların polisle çatışmasıyla gerildi. Göstericilerin polise taş, havai fişek ve çeşitli cisimler fırlattığı, otobüs duraklarının ve camların kırıldığı aktarıldı. Çevik kuvvet ekipleri kalabalığı dağıtmak için müdahaleye geçti.
Belçika'nın başkenti Brüksel'de çoğunluğu gençlerden oluşan yüzlerce kişi, eğitim maliyetleri ve yükseköğretime erişimi zorlaştırabileceği öne sürülen reformlara karşı gösteri yaptı. Bazı noktalarda polisle gerginlik yaşanırken güvenlik güçleri göz yaşartıcı gaz ve tazyikli su kullandı. Liège kentinde de eğitim sistemi ve artan maliyetlere yönelik protestolar düzenlendi. Almanya'nın başkenti Berlin'de ise öğrenciler, Fransa'daki gençlerle dayanışma amacıyla yürüyüş gerçekleştirdi.
Portekiz'de başta Lizbon olmak üzere çeşitli kentlerde düzenlenen gösterilerde konut krizi, yükselen kiralar, düşük ücretler ve emeklilik gelirleri öne çıktı. Göstericiler, artan yaşam maliyetlerinin vatandaşların alım gücünü düşürdüğünü ve uygun fiyatlı konuta erişimi zorlaştırdığını dile getirdi.
Arnavutluk'ta Beşinci Gün: Başbakan'a İstifa Çağrısı
Arnavutluk'un başkenti Tiran'da öğrenci ağırlıklı binlerce kişi, beşinci günde de sokaklara döküldü. Başbakan Edi Rama'nın istifasını talep eden göstericiler Eğitim Bakanlığı önünde toplandı. Bazı göstericilerin polise taş attığı, güvenlik güçlerinin ise göz yaşartıcı gaz, tazyikli su ve sersemletici bombalarla müdahale ettiği bildirildi. Gösterilerde yolsuzluk iddiaları, işsizlik, eğitim sistemindeki sorunlar ve gençlerin gelecek kaygıları öne çıktı. Protestoların büyümesinde, ülkenin güney kıyısında ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı Jared Kushner ile bağlantılı yatırımcıların desteklediği lüks tatil köyü projesine yönelik tepkilerin de etkili olduğu belirtildi. Tiran'da önceki günlerde de kamu binaları ve bankalar ateşe verilmiş, iş yerleri zarar görmüş ve polisle göstericiler arasında çatışmalar yaşanmıştı.
Sıkça Sorulan Sorular
Fransa'daki protestolarda kaç kişi gözaltına alındı?
Fransa Başbakanı Sébastien Lecornu'nun açıklamasına göre gösteriler sırasında 1.200'den fazla kişi gözaltına alındı ve 150 polis memuru yaralandı.
Fransa'daki protestolar ne zaman ve neden başladı?
Protestolar geçen ay Paris'in kuzeyindeki düşük gelirli banliyölerdeki liselerde öğretmen eksikliği ve kötü okul koşullarına yönelik öğrenci eylemleriyle başladı. Süreç içinde gösteriler hayat pahalılığı, ücretler, emeklilik hakları ve kamu hizmetleri gibi daha geniş talepleri kapsayacak biçimde ülke geneline yayıldı.
Milano'daki protestolarda neler yaşandı?
İtalya'nın Milano kentinde yükselen akaryakıt fiyatları ve düşük ücretlere tepki amacıyla 5 binden fazla kişinin katıldığı bildirildi. Başlangıçta barışçıl seyreden yürüyüş, bazı grupların polisle çatışmasıyla gerildi; göstericilerin polise taş ve havai fişek fırlattığı, otobüs durağı ve camların kırıldığı aktarıldı.
Arnavutluk'taki protestolarda öne çıkan talepler nelerdi?
Tiran'daki gösterilerde Başbakan Edi Rama'nın istifası talep edildi. Öğrenci ağırlıklı göstericiler yolsuzluk iddiaları, işsizlik, eğitim sistemindeki sorunlar ve gençlerin gelecek kaygılarını dile getirdi. Ülkenin güney kıyısında Jared Kushner ile bağlantılı yatırımcıların desteklediği lüks tatil köyü projesine yönelik tepkilerin de protestoların büyümesinde etkili olduğu belirtildi.
Fransa hükümeti olağanüstü hal ilan etti mi?
Hayır. Fransız hükümeti, gösteriler sırasında yaşanan şiddet olaylarına karşın olağanüstü hal ilan etmeyi planlamadığını açıkça ifade etti.
