Meksika'nın kuzeyindeki Chihuahua eyaletinin eski başsavcısı César Jauregui, kamu görevini hukuka aykırı biçimde kullanmak ve kamu görevlileri arasında suç amaçlı işbirliği yapmakla suçlanarak gözaltına alındı. Chihuahua Eyaleti Başsavcılığını vekaleten yürüten Gilberto Loya Chavez, iddiaları kamuoyuyla paylaşarak soruşturmanın ayrıntılarını açıkladı.
Olayın Fitilini Ateşleyen Operasyon: Guachochi'deki Gizli Laboratuvar
Soruşturmanın temelinde 19 Nisan'da Chihuahua eyaletinin Guachochi bölgesinde yürütülen bir operasyon yatıyor. O gün güvenlik güçleri, bölgedeki gizli bir uyuşturucu üretim laboratuvarına baskın düzenledi. Ancak asıl tartışma, operasyonun kendisinden değil, sonrasında yaşanan trafik kazasından kaynaklandı. Operasyondan dönen araçta meydana gelen bu kazada iki Meksikalı güvenlik görevlisi ile iki ABD vatandaşı hayatını kaybetti.
Ölü bulunan ABD vatandaşlarının kimliği başlangıçta tartışmalı bir hal aldı. Dönemin başsavcısı Jauregui, söz konusu kişileri ABD'nin Meksiko Büyükelçiliğinde görevli eğitmenler olarak tanımladı. Ne var ki CNN başta olmak üzere ABD merkezli çeşitli medya kuruluşları, sonraki günlerde yayımladıkları haberlerle bu bilginin doğru olmadığını ortaya koydu: Hayatını kaybeden iki kişi, CIA ajanıydı.
Sheinbaum'dan Sert Tepki: Eyalet Yetkilileri Neden Tek Başına Hareket Etti?
CIA ajanlarının operasyona dahil olduğunun gün yüzüne çıkması, Meksika Cumhurbaşkanı Claudia Sheinbaum yönetiminin sert tepkisiyle karşılaştı. Sheinbaum, Chihuahua eyaleti yetkililerinin bu işbirliğini hem ABD federal hükümetinin hem de Meksika federal hükümetinin bilgisi ve izni dışında gerçekleştirdiğini vurgulayarak olayın soruşturulmasını istedi.
Cumhurbaşkanı Sheinbaum, konuyu protokol açısından da ele aldı. ABD ile yürütülecek her türlü işbirliğinin, eyalet düzeyinde dahi olsa, federal hükümetin onayını zorunlu kıldığını açıkça belirtti. Bu açıklama, Chihuahua yetkililerinin söz konusu kanalı devre dışı bırakarak hareket ettiğine işaret ediyor.
Başsavcı Vekili: "İyi Bir Sonuç, Yasaları Çiğnemeyi Haklı Çıkarmaz"
Başsavcı vekili Chavez, soruşturmanın odak noktasını da netleştirdi. Yürütülen hukuki sürecin, uyuşturucu laboratuvarının ortaya çıkarılmasıyla ilgili olmadığını özellikle vurguladı. Soruşturmanın asıl konusu; operasyonun yürütülme biçimi, emir-komuta zincirinin ihlal edilmesi ve yasal prosedürlere uyulmamasıdır.
Chavez bu noktada dikkat çekici bir ifade kullandı: "İyi bir sonuç, yasaları çiğnemeyi haklı çıkarmaz." Bu söz, yetkililerin laboratuvarın ele geçirilmesini operasyondaki usulsüzlükler için bir gerekçe olarak öne sürmesine karşı açık bir yanıt niteliği taşıyor.
Jauregui'nin İstifası ve Gözaltı Süreci
César Jauregui, kazanın ve ardından patlak veren siyasi gerilimin üzerinden yalnızca birkaç gün geçmişken, 27 Nisan'da başsavcılık görevinden istifa etti. İstifa açıklamasında yaşanan gerilim nedeniyle "siyasi sorumluluğu" üstlendiğini dile getirdi. Ancak bu adım, hukuki süreci durdurmaya yetmedi; Jauregui, görevden ayrılmasının ardından gözaltına alındı.
Trump Döneminde CIA'in Meksika'daki Faaliyetleri
Olayın arka planına bakıldığında, ABD Başkanı Donald Trump'ın ikinci döneminde CIA'in Meksika'daki uyuşturucu kartellerine yönelik gizli operasyonlarını genişlettiği bildirilmektedir. Bu faaliyetler arasında insansız hava aracı uçuşları ve kartel üyeleri olduğu öne sürülen kişilere yönelik ölümcül operasyonlar da yer almaktadır. Guachochi'deki operasyon, söz konusu genişlemenin somut bir yansıması olarak değerlendiriliyor.
Sıkça Sorulan Sorular
César Jauregui hangi suçlamalarla gözaltına alındı?
Chihuahua Eyaleti Başsavcılığını vekaleten yürüten Gilberto Loya Chavez'in açıklamasına göre Jauregui, kamu görevini hukuka aykırı biçimde kullanmak ve kamu görevlileri arasında suç amaçlı işbirliği yapmakla suçlandı.
19 Nisan'daki operasyonda tam olarak ne yaşandı?
Chihuahua eyaletinin Guachochi bölgesinde gizli bir uyuşturucu üretim laboratuvarına baskın düzenlendi. Operasyondan dönen araçta bir trafik kazası meydana geldi; kazada iki Meksikalı güvenlik görevlisi ile iki ABD vatandaşı hayatını kaybetti.
Hayatını kaybeden ABD vatandaşları kim olarak tanımlandı?
Dönemin başsavcısı Jauregui, bu kişileri başlangıçta ABD'nin Meksiko Büyükelçiliğinde görevli eğitmenler olarak tanımladı. Ancak CNN ve diğer ABD merkezli medya kuruluşları, sonraki günlerde yayımladıkları haberlerle söz konusu kişilerin CIA ajanı olduğunu ortaya koydu.
Cumhurbaşkanı Sheinbaum olaya neden tepki gösterdi?
Sheinbaum, Chihuahua eyaleti yetkililerinin ABD ile hem ABD federal hükümetinin hem de Meksika federal hükümetinin bilgisi ve izni dışında işbirliği yaptığını öne sürdü. ABD ile yürütülecek işbirliğinin, eyalet düzeyinde dahi olsa, federal hükümetin onayını gerektirdiğini belirterek olayın soruşturulmasını istedi.
Jauregui gözaltına alınmadan önce ne yaptı?
Jauregui, olayın ardından 27 Nisan'da başsavcılık görevinden istifa etti ve yaşanan gerilim nedeniyle "siyasi sorumluluğu" üstlendiğini açıkladı. Bu açıklamaya karşın hukuki süreç devam etti ve Jauregui gözaltına alındı.
