Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği'nde kapsamlı bir revizyon gerçekleştirdi. Yapılan düzenlemeyle gün öncesi üretim ve tüketim programları, dengeleme güç piyasası teklifleri, sistem marjinal fiyatının belirlenmesi, lisanssız üretim tesisleri ve acil durum talimatları gibi birçok kritik alan yeniden çerçevelendi. Yönetmelik, diğer hükümleriyle birlikte yayımlandığı tarihte yürürlüğe girdi.
Saatlik Yapıdan Uzlaştırma Dönemi Esasına Geçiş
Değişikliğin temel eksenlerinden birini yapısal bir dönüşüm oluşturuyor. Yönetmelikte daha önce "saatlik" esasa göre düzenlenmiş olan bazı hükümler, artık "uzlaştırma dönemi" bazında yeniden tanımlandı. Bu çerçevede Kesinleşmiş Gün Öncesi Üretim/Tüketim Programı da yeni yapıya uygun biçimde güncellendi. Buna göre piyasa katılımcıları, bir sonraki güne ait üretim ve tüketim değerlerini artık uzlaştırma dönemleri bazında bildirmek durumunda olacak.
Öte yandan piyasa katılımcılarının üretim, tüketim, elektrik depolama ünitesi veya tesislerine ilişkin programlarını ve yük alma ile yük atma tekliflerini Piyasa Yönetim Sistemi üzerinden Sistem İşletmecisine bildirmesine dair hükümler de bu doğrultuda değiştirildi. Sistem marjinal fiyatlarının ilgili uzlaştırma döneminin ardından belirlenerek piyasa katılımcılarına duyurulmasına ilişkin esaslar da yeniden düzenlendi.
Dengeleme Güç Piyasasında Yük Alma ve Yük Atma Tekliflerine Yeni Kurallar
Dengeleme güç piyasasında yük alma ve yük atma tekliflerinin miktar ve fiyatlarının belirlenmesine yönelik hükümler de güncellendi. Yapılan düzenlemeyle tekliflerin teknik olarak gerçekleştirilebilir olması, piyasa katılımcılarının gerekli kapasiteyi hazır bulundurması ve tekliflerin belirlenen asgari miktar sınırlarına uygun olması şartları açıkça kurala bağlandı.
Bunun yanı sıra gün içi piyasasındaki işlemler nedeniyle programlarda değişiklik meydana gelmesi halinde tekliflerin güncellenmesine ilişkin esaslar da netleştirildi. Teknik bir zorunluluk ortaya çıkması durumunda ise teklif değişikliklerinin Sistem İşletmecisinin iznine tabi olacağı hüküm altına alındı.
Lisanssız Üretim Tesisleri de Kapsama Alındı
Yeni düzenleme yalnızca lisanslı piyasa aktörlerini değil, dağıtım sistemine bağlı lisanssız elektrik üretim tesislerini de kapsıyor. Bu alanda görevli tedarik şirketleri, dağıtım şirketleri ve ilgili bölgelerin acil durum talimatlarının uygulanmasındaki görevleri yeniden tanımlandı.
Ayrıca toplayıcıların, portföylerinde bulunan lisanssız üretim santralleri için gerekli uzaktan kontrol mekanizmalarını kurması ve acil durum talimatlarının uygulanmasını sağlaması öngörüldü. Bu düzenleme, lisanssız üretim kapasitesinin sistem yönetimiyle daha sıkı entegre edilmesini amaçlıyor.
Ödenmemiş Yükümlülükler Piyasa Alacaklarından Tahsil Edilebilecek
Yönetmeliğe eklenen bir başka önemli mekanizma ise EPDK alacaklarının tahsiline ilişkin. Buna göre önlisans veya lisans kapsamındaki projeler nedeniyle ortaya çıkan bazı taşınmaz, kamulaştırmasız el atma, alacak ve tazminat yükümlülüklerinin süresinde ödenmemesi halinde, söz konusu tutarların ilgili şirketlerin piyasa alacaklarından tahsil edilmesi mümkün olacak. Bu süreçte ilgili tüzel kişinin bazı piyasa işlemleri de sınırlandırılabilecek.
Termik Santraller İçin Uygulama 2027'de Başlıyor
Yönetmeliğe eklenen geçici bir maddeyle termik kaynaklı üretim tesislerine yönelik özel bir takvim belirlendi. Devrede bulunan termik kaynaklı üretim tesislerine yük değişim eğrilerine göre talimat verilmesine ilişkin uygulamanın 1 Ocak 2027 tarihinden itibaren hayata geçirilmesi öngörüldü. Bu hüküm, söz konusu tesisler için bir geçiş süreci tanındığına işaret ediyor.
Sıkça Sorulan Sorular
EPDK'nın yaptığı değişiklik hangi yönetmeliği kapsıyor?
Yapılan değişiklik, Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği'ni kapsıyor. Düzenleme yayımlandığı tarihte yürürlüğe girdi.
Saatlik yapıdan uzlaştırma dönemi esasına geçişin piyasa katılımcılarına etkisi ne olacak?
Piyasa katılımcıları, bir sonraki güne ilişkin üretim ve tüketim değerlerini artık saatlik değil uzlaştırma dönemleri bazında Sistem İşletmecisine bildirmek zorunda olacak. Sistem marjinal fiyatları da ilgili uzlaştırma döneminin ardından belirlenerek katılımcılara duyurulacak.
Lisanssız üretim tesisleri bu düzenlemeden nasıl etkileniyor?
Dağıtım sistemine bağlı lisanssız elektrik üretim tesisleri de yeni düzenleme kapsamına alındı. Toplayıcıların bu tesisler için uzaktan kontrol mekanizması kurması ve acil durum talimatlarının uygulanmasını sağlaması öngörüldü; görevli tedarik ve dağıtım şirketlerinin bu süreçteki görevleri de yeniden tanımlandı.
Ödenmemiş yükümlülüklerin piyasa alacaklarından tahsili nasıl işleyecek?
Önlisans veya lisans kapsamındaki projeler nedeniyle doğan bazı taşınmaz, kamulaştırmasız el atma, alacak ve tazminat yükümlülüklerinin süresinde ödenmemesi halinde ilgili tutarlar, şirketlerin piyasa alacaklarından tahsil edilebilecek. Bu süreçte ilgili tüzel kişinin bazı piyasa işlemleri sınırlandırılabilecek.
Termik santraller için öngörülen uygulama ne zaman başlayacak?
Yönetmeliğe eklenen geçici madde uyarınca, devrede bulunan termik kaynaklı üretim tesislerine yük değişim eğrilerine göre talimat verilmesine ilişkin uygulama 1 Ocak 2027 tarihinde başlayacak.
