Kültür ve Turizm Bakanlığı, bu yıl iç turizmi canlandırmak amacıyla başlattığı 'Kadim Şehirler Yolu' projesi kapsamında üçüncü rotayı duyurdu. Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı'nın (TGA) yürütücülüğünü üstlendiği proje çerçevesinde daha önce Batman-Şırnak hattı ile 'Aksaray, Niğde, Kayseri (Bilinmeyen Kapadokya)' rotaları hayata geçirilmişti. Projenin üçüncü ayağı ise 'Anabasis (On Binlerin Dönüşü) Kuzey Rotası' adıyla belirlendi. Erzurum, Bayburt, Gümüşhane ve Trabzon'u kapsayan bu yeni güzergâh, tıpkı diğer iki rota gibi paket halinde iç turizm acentelerinin satış kanallarında sunulmaya hazırlanıyor.
Antik Bir Destandan Doğan Rota
Rotanın ilham kaynağı, Antik Sokrates'in öğrencisi Yunanlı yazar Ksenofon'un kaleme aldığı 'Anabasis, On Binlerin Dönüşü' adlı eserdir. Milattan önce 401 yılında Pers tahtını ele geçirmek isteyen Genç Kyros, yaklaşık 10 bin paralı Yunan askeri tutmuştu. Genç Kyros'un savaşta hayatını kaybetmesinin ardından bu büyük ordu, Mezopotamya'nın ortasında hem lidersiz hem de düşman topraklarıyla çevrili halde bırakıldı. Komutayı devralan Ksenofon'un önderliğinde askerler; saldırılara, sert kış koşullarına ve sarp dağlara göğüs gererek Anadolu içlerinden kuzeye doğru yürüyüşlerini sürdürdüler. Eserde, askerlerin Karadeniz'i gördükleri anda coşkuyla 'thalassa, thalassa' (deniz, deniz) diye bağırdıkları ve bu büyük kavuşmanın Trabzon çevresinde gerçekleştiği aktarılmaktadır. Anabasis Kuzey Rotası, bu tarihi anlatıyı dört ilin kültürel ve doğal mirasıyla buluşturan tematik bir yolculuk olarak kurgulandı.
Birinci Gün: Erzurum'un Jeolojik ve Tarihi Dokusu
Rota, Erzurum'un Narman ilçesindeki Narman Peribacaları ile başlıyor. 'Kırmızı Periler Diyarı' olarak da bilinen bu oluşumlar, yağmur ve rüzgârın tortul araziyi aşındırmasıyla şekillenmiş; kırmızı renklerini ise kayaçlardaki demir elementinin oksitlenmesinden alıyor. Bölge, 2018 yılında Tabiat Anıtı ilan edildi. Erzurum'un kuzeydoğusunda farklı renk katmanlarıyla dikkat çeken Gökkuşağı Tepeleri de rotanın jeolojik peyzaj duraklarından birini oluşturuyor. Güzergâh daha sonra Engüzek Kalesi ve Pirinkayalar Seyir Terası üzerinden devam ediyor. Günün son durağında ise Uzundere'nin Çamlıyamaç köyünde yer alan Öşvank Manastırı ziyaret ediliyor. 10. yüzyılda Gürcü Bagratlı Hanedanlığı döneminde inşa edilen manastır, renkli taş bezemeleri, kabartmaları ve freskleriyle Orta Çağ Gürcü mimarisinin bölgedeki en önemli örneklerinden biri olarak öne çıkıyor. Birinci gün Erzurum'da konaklamayla tamamlanıyor.
İkinci Gün: Bayburt'un Çinili Kalesi ve Yeraltı Şehri
Rotanın ikinci günü Bayburt'a geçişle başlıyor. Şehirde ilk olarak Çoruh Nehri'ne hâkim kayalıklar üzerinde yükselen Bayburt Kalesi ziyaret ediliyor. Tarih boyunca defalarca onarım gören kale, Selçuklu dönemindeki çini süslemeleri nedeniyle tarihi kaynaklarda 'Çinimaçin Kalesi' adıyla da anılmış. Kalenin ardından kesme taş mimarisi ve klasik Selçuklu tuğla minaresiyle dikkat çeken Ulu Camii görülüyor. Günün bir diğer ilgi çekici durağı ise Aydıntepe Yeraltı Şehri. Ana kayanın oyulmasıyla oluşturulan galeriler, tonozlu odalar ve geniş mekânlardan meydana gelen bu yerleşimin farklı dönemlerde barınma ve sığınma amacıyla kullanılmış olabileceği değerlendiriliyor. Güzergâh, Aydıntepe Yaylası keşfiyle devam ediyor.
Üçüncü Gün: Gümüşhane'nin Çok Katmanlı Mirası
Güzergâh Gümüşhane'ye uzandığında ziyaretçileri Roma sınır sisteminin önemli merkezlerinden Satala Antik Kenti karşılıyor. Kelkit ilçesine bağlı Sadak köyünde bulunan kent, Roma İmparatorluğu'nun doğu sınırını korumak amacıyla kullanılan askeri lejyon kentlerinden biri olmuş; alanda kale surları, hamam ve su kemerlerine ait kalıntılar görülebiliyor. Tarihi Süleymaniye Mahallesi ise farklı inanç ve toplulukların izlerini taşıyan yapıları ve eski madencilik geçmişiyle Gümüşhane'nin çok kültürlü kent hafızasını yansıtıyor. Türklerin, Ermenilerin ve Rumların uzun süre birlikte yaşadığı bu tarihi çekirdek, hoşgörü ve bir arada yaşam kültürünün somut bir yansıması olarak nitelendiriliyor. Üçüncü günün sabahında ise Dumanlı köyü sınırlarında vadilere yayılan Santa Harabeleri gezilebiliyor. Özellikle 16-18. yüzyıllarda madencilik faaliyetleriyle gelişen bu tarihi yerleşim, 7 mahalle ve 300'ü aşkın evden oluşuyor. 1923 yılındaki Türk-Yunan nüfus mübadelesinin ardından tamamı Ortodoks Hristiyan olan Rum halkın Yunanistan'a göç ettiği Santa, günümüzde taş evleri, kiliseleri ve yerleşim dokusuyla arkeolojik ve doğal sit alanı statüsünde korunuyor. Harmantepe Şehitliği ve Madur Dağı ziyaretlerinin ardından Forapark Dağ Kızağı deneyimiyle güne macera turizmi boyutu da ekleniyor; gece Trabzon'da konaklanıyor.
Dördüncü Gün: Trabzon'da Tarihin ve Denizin Buluşması
Rotanın son günü, Anabasis destanındaki 'thalassa, thalassa' anının sembolik ağırlığını taşıyan Trabzon'da geçiyor. Atatürk Köşkü, Trabzon'a gelişinde Atatürk'ün üç kez konakladığı ve 1937 yılında malvarlığını Hazine'ye bağışladığı yer olarak tarihi bir öneme sahip; köşkte Atatürk'ün vasiyetini yazdığı oda da ziyaretçilere açık. Sarkıt ve dikitleri ile içindeki dere ve küçük şelaleleriyle öne çıkan Çal Mağarası, Tonya'nın ormanlık ve yüksek rakımlı doğasındaki Canikdere Şelalesi ve Beşikdüzü Teleferik rotanın diğer durakları arasında yer alıyor. Trabzon kent merkezinde Boztepe yamacında konumlanan Kızlar Manastırı kompleksi, kaya kilisesi ve tarihi yapı kalıntılarıyla kentin inanç ve kültür mirasını gözler önüne seriyor. Araklı'daki Furtuna Konağı ziyaretiyle son bulan rota, Doğu Anadolu'nun tarihi derinliğini Karadeniz'in doğal güzellikleriyle tek bir yolculukta harmanlayan bütüncül bir turizm ürünü olarak iç turizm acentelerinin satış kanallarında yerini almaya hazırlanıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Anabasis Kuzey Rotası hangi illeri kapsıyor?
Rota; Erzurum, Bayburt, Gümüşhane ve Trabzon illerini kapsıyor ve Doğu Anadolu'dan Karadeniz kıyısına uzanan tarihi geçiş hattı boyunca ilerliyor.
Rotanın adı olan 'Anabasis' neye dayanıyor?
Rota adını, Antik Sokrates'in öğrencisi Yunanlı yazar Ksenofon'un 'Anabasis, On Binlerin Dönüşü' adlı eserinden alıyor. Eser, MÖ 401 yılında Genç Kyros tarafından tutulan yaklaşık 10 bin paralı Yunan askerinin Mezopotamya'dan Karadeniz kıyılarına yaptığı zorlu dönüş yolculuğunu anlatıyor.
Anabasis Kuzey Rotası hangi proje kapsamında oluşturuldu?
Rota, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın iç turizmi desteklemek amacıyla başlattığı 'Kadim Şehirler Yolu' projesi kapsamında hayata geçirildi. Projeyi Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı (TGA) yürütüyor.
Santa Harabeleri nerede bulunuyor ve tarihi önemi nedir?
Santa Harabeleri, Gümüşhane'nin Dumanlı köyü sınırlarında vadilere yayılan tarihi bir yerleşimdir. Özellikle 16-18. yüzyıllarda madencilik faaliyetleriyle gelişen Santa, 7 mahalle ve 300'ü aşkın evden oluşuyor. 1923 Türk-Yunan nüfus mübadelesinin ardından Ortodoks Hristiyan Rum halkın Yunanistan'a göç etmesiyle terk edilen yerleşim, günümüzde arkeolojik ve doğal sit alanı statüsünde korunuyor.
Narman Peribacaları neden 'Kırmızı Periler Diyarı' olarak anılıyor?
Erzurum'un Narman ilçesinde yer alan peribacaları, yağmur ve rüzgârın tortul araziyi aşındırmasıyla oluşmuştur. Kırmızı renklerini kayaçlardaki demir elementinin oksitlenmesinden alan bu oluşumlar bu özelliği nedeniyle 'Kırmızı Periler Diyarı' olarak anılıyor. Bölge 2018 yılında Tabiat Anıtı ilan edildi.
