Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Op. Dr. Hakan Kasapgil, okul çantalarının çocukların omurga sağlığı üzerindeki etkilerine dikkat çekerek hem çantanın ağırlığı hem de taşınma biçimi konusunda önemli uyarılarda bulundu. Kasapgil'e göre okul çantasının ağırlığı, çocuğun vücut ağırlığının yüzde 10'unu, bazı kaynaklara göre ise en fazla 3 kiloyu geçmemelidir.
Ağır çanta omurgayı nasıl etkiliyor?
Kasapgil, ağır okul çantasının sırt, omuz ve bel kaslarında gerilmeye neden olduğunu ifade etti. Uzman, bu durumun öne doğru eğilmeye, yani kifoz benzeri geçici eğriliklere ve yürüme bozukluklarına yol açabileceğini de sözlerine ekledi.
Kasapgil, çocuklarda omurga şikayetleri ve duruş bozukluklarının en sık 6-12 yaş ile 10-15 yaş dönemlerinde ortaya çıktığını belirtti. 8-10 yaş sonrasında omurganın anatomik ve biyomekanik yapısının yavaş yavaş yetişkin omurgasına benzemeye başladığını aktaran uzman, bu yaştan itibaren maruz kalınan kronik dışsal streslerin, yani ağır yük ve kötü postürün, yetişkinlikte de devam edecek kalıcı kas-iskelet problemlerinin temelini attığını vurguladı.
Çanta tek omuzda taşınmamalı
Kasapgil, çantanın taşınma biçiminin de en az ağırlığı kadar önemli olduğunu ifade ederek şu uyarıları sıraladı: Çanta mutlaka her iki omuza birden takılmalı, tek omuz kullanımından kaçınılmalıdır. Tek omuzda taşımak, omurgayı sürekli bir tarafa eğilmeye zorlar ve kas dengesizliğini tetikler. Bu nedenle geniş, yumuşak ve destekli omuz askıları olan, sırtı destekleyen çantaların tercih edilmesi gerektiğini belirtti.
Uzman ayrıca çantada bulunan göğüs ve bel tokalarının mutlaka kapatılması gerektiğini vurguladı. Bu kemerlerin yükün yalnızca omuzlara ve boyuna binmesini engellediğini, ağırlığın yüzde 50 ila yüzde 70'ini kalça kemiklerine aktararak omurgayı rahatlattığını açıkladı. Kasapgil, askıların iyice sıkılarak çantanın çocuğun sırtına tam olarak yaklaştırılması gerektiğini de ekledi. Sırt ile çanta arasında boşluk bırakılmaması gerektiğini belirten uzman, aşağı sarkan bir çantanın yerçekimi merkezini arkaya çektiği için çocuğun öne doğru aşırı eğilmesine, yani kambur duruşa yol açtığını ifade etti.
Ağır kitaplar sırta yakın yerleştirilmeli
Kasapgil, çantanın içindeki eşyaların yerleştirilme düzeninin de omurga sağlığını doğrudan etkilediğini belirtti. Büyük ve ağır kitapların çocuğun sırtına en yakın bölmeye yerleştirilmesi gerektiğini söyleyen uzman, hafif defterlerin, kalemliklerin ve matarının ise dış kısımdaki bölmelere konulması gerektiğini aktardı. Bu düzenlemenin kaldıraç etkisi yaratarak omurgaya binen yükü azalttığını açıkladı. Kasapgil ayrıca çantanın sağ ve sol gözlerindeki ağırlıkların dengeli olmasına dikkat edilmesini ve mümkünse tekerlekli, yani çekçekli çantaların tercih edilmesini önerdi.
Sırada doğru oturuş için 90-90-90 kuralı
Kasapgil, çocukların okula başladıklarında hayatlarında ilk kez uzun süre sırada oturmaya geçtiklerini de vurgulayarak bu konudaki uyarılarını paylaştı. Çocukların günün en az 5 ila 8 saatini okul sıralarında geçirdiğini belirten uzman, yanlış oturma şekillerinin duruş bozukluğuna yol açtığını ifade etti.
Sıralarda en sık yapılan yanlışları da sıralayan Kasapgil, bunları şöyle özetledi: öne doğru kambur oturma, sırtın alt kısmını boşlukta bırakacak şekilde kaykılarak oturma, sıraya yan yatma veya tek kolun üzerine eğilme ve başı ileri doğru uzatarak ders dinleme.
İdeal oturma pozisyonu için ise 90-90-90 kuralına uyulması gerektiğini aktaran Kasapgil, bu kuralı şöyle açıkladı: Sırt ve bel dik olmalı ve sıranın arkalığına tam temas etmelidir. Kalça eklemi ile diz eklemi tam 90 derecelik bir açı oluşturmalıdır. Ayak tabanları yere tam olarak düz basmalıdır. Sıra ile göğüs kafesi arasında ise yaklaşık bir yumruk kadar mesafe olmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Okul çantası en fazla kaç kilo olmalıdır?
Op. Dr. Hakan Kasapgil'e göre okul çantasının ağırlığı, çocuğun vücut ağırlığının yüzde 10'unu geçmemelidir. Bazı kaynaklara göre bu sınır en fazla 3 kilogram olarak belirtilmektedir.
Çocuklarda omurga sorunları hangi yaş dönemlerinde daha sık görülür?
Kasapgil, çocuklarda omurga şikayetleri ve duruş bozukluklarının en sık 6-12 yaş ile 10-15 yaş dönemlerinde ortaya çıktığını belirtmiştir.
Okul çantası neden tek omuzda taşınmamalıdır?
Tek omuzda çanta taşımak, omurgayı sürekli bir tarafa eğilmeye zorlar ve kas dengesizliğini tetikler. Bu nedenle çantanın her iki omuza birden takılması gerektiği vurgulanmaktadır.
Çantadaki göğüs ve bel tokalarını kapatmak ne işe yarar?
Kasapgil'e göre bu tokalar, yükün yalnızca omuzlara ve boyuna binmesini engeller; ağırlığın yüzde 50 ila yüzde 70'ini kalça kemiklerine aktararak omurgayı rahatlatır.
Sırada doğru oturuş için 90-90-90 kuralı ne anlama gelir?
Bu kurala göre sırt ve bel dik olmalı ve sıranın arkalığına tam temas etmelidir; kalça eklemi ile diz eklemi tam 90 derecelik açı oluşturmalıdır; ayak tabanları yere tam düz basmalıdır ve sıra ile göğüs kafesi arasında yaklaşık bir yumruk kadar mesafe bulunmalıdır.
