Wall Street Journal, görüşmeler hakkında bilgi sahibi kişilere dayanarak Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in ABD Başkanı Donald Trump ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile üçlü bir zirve düzenlenmesini önerdiğini yazdı. Habere göre Putin, bu öneriyi Trump ile 9 Ekim'de gerçekleştirdiği telefon görüşmesinde gündeme getirdi. Kasım ayı için tasarlanan bu buluşmanın en dikkat çekici yönü, savaşın doğrudan taraflarından biri olan Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'in masada yer almaması.
Ukrayna dışarıda: Önceki zirve arayışlarından ayrışan bir format
Zelenskiy, eylül ayında kamuoyuna yaptığı açıklamada Trump ve Putin ile üçlü bir görüşmeye hazır olduğunu belirtmiş; liderlerin savaşın sona erdirilmesi için bir araya gelmesi gerektiğini vurgulamıştı. Ancak Moskova'ya atfedilen yeni öneride Zelenskiy'in yerini Çin Devlet Başkanı Şi Cinping alıyor. Bu durum, söz konusu formatı önceki zirve arayışlarından katılımcılar açısından belirgin biçimde ayırıyor ve Ukrayna'nın müzakere masasında bulunmadığı bir görüşme çerçevesine işaret ediyor.
APEC zirvesi mekân seçeneği olarak öne çıktı
Wall Street Journal'ın haberine göre Kremlin, üçlü buluşmanın Çin'in Shenzhen kentinde düzenlenecek Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Liderler Zirvesi çerçevesinde gerçekleştirilmesini önerdi. APEC'in resmi takviminde liderler toplantısı 18-19 Kasım tarihlerine denk geliyor. Rus yetkililerin bu öneriyi diplomatik kanallar aracılığıyla Pekin'e ilettiği, Çin tarafının da Trump'ın kabul etmesi halinde bu formata itiraz etmeyeceği bildirildi. Bununla birlikte söz konusu temaslar, üç liderin katılımıyla kesinleşmiş bir toplantı takvimi anlamına gelmiyor.
Peskov doğruladı, ancak belirsizlik sürüyor
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Wall Street Journal'a yaptığı açıklamada olası toplantıya ilişkin görüşmeler yürütüldüğünü doğruladı. Ancak Peskov, buluşmanın gerçekleşip gerçekleşmeyeceği ve gündeminin ne olacağı konusunda henüz bir netlik bulunmadığını da ifade etti. Haberde görüşüne yer verilen üst düzey bir ABD yetkilisi ise Trump'ın öneriyi henüz kabul etmediğini, ancak fikre açık olabileceğini söyledi. Dolayısıyla olası zirve için bir yer seçeneği ortaya çıkmış olsa da liderlerin katılımı ve müzakere çerçevesi belirsizliğini koruyor.
9 Ekim görüşmesinde dizel anlaşması da masaya geldi
Zirve önerisinin gündeme geldiği belirtilen 9 Ekim tarihli telefon görüşmesi, aynı zamanda Washington ile Moskova arasında bir dizel tedariki anlaşmasına da zemin hazırladı. Trump, görüşmenin ardından Rusya'nın Amerikan ve küresel piyasalara ilk aşamada 300 bin tonun üzerinde, kasım ayında 500 bin ton ve ardından 1 milyon ton daha dizel sağlaması konusunda mutabık kalındığını açıkladı. ABD Başkanı, planlanan sevkiyatların yakıt fiyatlarını düşürmeyi hedeflediğini de vurguladı.
Yaptırım kararnamesinde enerji ticaretine muafiyet
Enerji alanındaki bu temasların ardından Trump, 16 Ekim'de bir yaptırım kararnamesi imzaladı. Kararname, eylül ayında yasalaşan Graham Yasası kapsamındaki yeni yaptırımlar, kısıtlamalar ve ek gümrük vergileri için muafiyet hükmü içeriyor. Kararnamenin metninde, daha önceki başkanlık kararnamelerine dayanan Rusya yaptırımlarının bu düzenlemeden etkilenmediği belirtildi. Enerji ticaretindeki bu adımların ardından gündeme gelen üçlü zirve önerisinde sıradaki aşama ise Washington, Moskova ve Pekin'in toplantının yapılıp yapılmayacağını ve katılım çerçevesini netleştirmesi olacak.
Sıkça Sorulan Sorular
Putin'in önerdiği üçlü zirveye kimler katılacak?
Wall Street Journal'ın haberine göre Putin, Rusya, ABD ve Çin liderlerinden oluşan bir üçlü zirve önerdi. Toplantıya Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, ABD Başkanı Donald Trump ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in katılması öngörülüyor; Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy bu formatta yer almıyor.
Üçlü zirve nerede ve ne zaman düzenlenebilir?
Kremlin'in önerisine göre buluşma, Çin'in Shenzhen kentinde 18-19 Kasım tarihlerinde yapılacak olan APEC Liderler Zirvesi sırasında gerçekleştirilebilir. Ancak toplantının kesinleşip kesinleşmeyeceği henüz belli değil.
Çin bu zirve önerisine nasıl yaklaşıyor?
Habere göre Rus yetkililer öneriyi diplomatik kanallardan Pekin'e iletti. Çin tarafının Trump'ın kabul etmesi halinde bu formata karşı çıkmayacağı bildirildi; ancak bu temaslar kesinleşmiş bir toplantı anlamına gelmiyor.
Trump zirve önerisini kabul etti mi?
Haberde görüşüne yer verilen üst düzey bir ABD yetkilisine göre Trump öneriyi henüz kabul etmedi, ancak fikre açık olabileceği ifade edildi. Kremlin Sözcüsü Peskov de görüşmelerin sürdüğünü doğrularken netlik bulunmadığını belirtti.
9 Ekim'deki Trump-Putin telefon görüşmesinde başka hangi konular ele alındı?
Trump'ın açıklamasına göre söz konusu görüşmede Rusya'nın Amerikan ve küresel piyasalara dizel tedarik etmesi konusunda da anlaşmaya varıldı. İlk aşamada 300 bin tonun üzerinde, kasım ayında 500 bin ton ve ardından 1 milyon ton dizel sevkiyatı planlandığı belirtildi.
