Türkiye'de katılım finans sektörü, 2025 yılında hem hacim hem de çeşitlilik bakımından tarihi bir dönüşüm yaşadı. İLKE İlim Kültür Eğitim Vakfı bünyesindeki İslam İktisadı Araştırma Merkezi (İKAM), "Katılım Finans Ekosistem Raporu 2025"i kamuoyuyla paylaştı. Alan İzleme Raporları serisinin 30. sayısı olan rapor, katılım bankacılığı, katılım sigortacılığı, sermaye piyasaları, kamu finansmanı, dijital bankacılık, fintek, tasarruf finansman şirketleri, kira sertifikaları ve bireysel emeklilik sistemini kamuya açık verilerle mercek altına alıyor. Rapora göre 2025 yılı, katılım finansın bankacılık merkezli bir yapıdan çok boyutlu bir ekosisteme dönüştüğü bir yıl olarak tarihe geçti.
Tasarruf finansmanında yılın en hızlı büyümesi
Konut ve araç sahibi olmak isteyenlere peşinatsız, katılım esaslı finansman sağlayan tasarruf finansman şirketleri, 2025'in en hızlı büyüyen alanı oldu. Sektörün toplam işlem hacmi yüzde 261,8 artışla 1 trilyon 211 milyar liraya ulaşırken aktif büyüklüğü yüzde 251,1 artışla 323 milyar liraya yükseldi. Net kâr ise 17,5 milyar liradan 59 milyar liraya çıktı. Müşteri sayısı yüzde 117 artışla 1,15 milyonu aşarken sektördeki şirket sayısı 9'a, şube sayısı ise 654'e ulaştı.
Katılım bankaları büyüdü, öz kaynak baskı altında
Katılım bankalarının toplam aktifleri yüzde 62,7 artışla 4,3 trilyon liraya, topladıkları fonlar ise 2,8 trilyon liraya çıktı. Bankaların toplam net kârı 85,6 milyar liraya ulaştı. Öte yandan takipteki alacaklar aynı dönemde yüzde 155 artarak 42,4 milyar liraya yükseldi. Öz kaynak büyümesi yüzde 41,2 ile aktif büyümesinin gerisinde kaldı; bu durum raporda dikkat çeken bir başlık olarak öne çıktı.
Dijital dönüşüm hız kazandı, şubeler kapandı
Katılım bankaları şube ve ATM sayısını azaltırken dijital kanallar güçlü bir ivme yakaladı. Dijital işlem hacmi yüzde 41 artışla 7,9 trilyon liraya, işlem adedi ise yüzde 61 artışla 205 milyona ulaştı. Bireysel müşterilerin dijital işlem hacmindeki payı yüzde 27'den yüzde 43'e yükseldi. Sektör genelinde son 10 yılda yaklaşık 1.600 şube kapanırken katılım bankalarındaki çalışan sayısı 22 bin 545'e çıktı.
Sermaye piyasaları ve katılım sigortacılığında güçlü performans
Borsa İstanbul'da işlem gören 591 şirketin 237'si BIST Katılım Tüm Endeksi'nde yer alıyor. BIST Katılım 100 ve BIST Katılım 50 endeksleri yılı, karşılık geldikleri genel endekslerin üzerinde tamamladı. Katılım endeksinin yatırımcı sayısı 4,26 milyona ulaşırken piyasa değerindeki pay, yatırımcı sayısındaki payın gerisinde kaldı. Katılım sigortacılığı prim üretimi ise yüzde 62,9 artışla 70,15 milyar liraya yükseldi ve sektör genelinin yüzde 45,9'luk büyüme oranının üzerine çıktı. Toplam sigorta pazarındaki pay yüzde 5,73'e ulaşırken üretimin yaklaşık yüzde 96'sı hayat dışı branşlarda yoğunlaştı.
Sukuk, fintek ve bireysel emeklilik
Katılım bankalarının sukuk ihraç hacmi yüzde 58 artışla 215,4 milyar liraya yükseldi. 2015'ten bu yana söz konusu hacmin yaklaşık 84 kat büyüdüğü görülüyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı 2025 yılında 34,8 ton altına dayalı sukuk ihraç etti. Fintek alanında Türkiye'deki şirket sayısı 2021'den bu yana yüzde 40 artarak 1.009'a ulaşırken yeni kurulan fintek sayısı 2021'deki 101'den 2025'te 16'ya geriledi. Türkiye, 8,4 milyar dolarlık pazar büyüklüğüyle dünyanın en büyük 7 İslami fintek pazarı arasında yer aldı. Bireysel emeklilik sisteminde katılımcıların toplam fon tutarı 1,81 trilyon liraya ulaşırken bunun 745,7 milyar lirası katılım esaslı fonlardan oluşuyor. Otomatik katılım sisteminde ise sertifikaların yüzde 76,8'i sonlandırıldı.
"Niceliksel büyüme niteliğe dönüştürülmeli"
Raporda görüşlerine yer verilen İLKE Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Sait Öner, Türkiye'de katılım finans ekosisteminin bankacılık merkezli bir yapıdan çok boyutlu bir yapıya doğru belirgin bir dönüşüm geçirdiğini vurguladı. Öner, "Bununla birlikte, yüksek enflasyon ortamında nominal büyümenin reel karşılığının ihtiyatla değerlendirilmesi gerekmektedir. Önümüzdeki dönemde asıl önemli olan, niceliksel büyümenin nitelikli ve sürdürülebilir bir gelişmeye dönüştürülmesidir" dedi.
Sıkça Sorulan Sorular
Tasarruf finansman şirketlerinin işlem hacmi 2025'te ne kadar oldu?
Rapor verilerine göre tasarruf finansman şirketlerinin toplam işlem hacmi 2025 yılında yüzde 261,8 artışla 1 trilyon 211 milyar liraya ulaştı.
Katılım bankalarının toplam aktifleri hangi seviyeye geldi?
Katılım bankalarının toplam aktifleri yüzde 62,7 artışla 4,3 trilyon liraya yükseldi; topladıkları fonlar ise 2,8 trilyon liraya çıktı.
Katılım Finans Ekosistem Raporu 2025'i kim hazırladı?
Raporu, İLKE İlim Kültür Eğitim Vakfı bünyesindeki İslam İktisadı Araştırma Merkezi (İKAM) hazırladı. Söz konusu rapor, Alan İzleme Raporları serisinin 30. sayısıdır.
Katılım sigortacılığı sektör ortalamasının üzerinde mi büyüdü?
Evet. Katılım sigortacılığı prim üretimi yüzde 62,9 artışla 70,15 milyar liraya ulaşarak sektör genelinin yüzde 45,9'luk büyüme oranını geride bıraktı ve toplam sigorta pazarındaki payını yüzde 5,73'e taşıdı.
Türkiye İslami fintek pazarında dünya genelinde hangi sırada yer alıyor?
Rapor verilerine göre Türkiye, 8,4 milyar dolarlık pazar büyüklüğüyle dünyanın en büyük 7 İslami fintek pazarı arasında yer almaktadır.
