Çinli yapay zeka girişimi DeepSeek, 17 Ekim'de DeepSeek-V4.1-Flash-1017 modelini piyasaya sürdü. Şirket, yeni modelin daha iyi kodlama performansı sunduğunu ve karmaşık görevleri daha hızlı tamamladığını açıkladı. Ancak bu duyurunun üzerinden yalnızca iki gün geçmişti ki ABD İç Güvenlik Bakanlığı (DHS), yaz aylarında imzalanan ve Dışişleri Bakanlığı, Hazine Bakanlığı ile İç Gelir Servisi (IRS) dahil federal sivil kurumların tüm DeepSeek teknolojilerini sistemlerinden çıkarmasını zorunlu kılan bir kararı kamuoyuna duyurdu. Bu karar, üçüncü taraf şirketlerin sağladığı DeepSeek uygulamalarını da kapsıyor.
Yasak Kimleri Kapsıyor, Kimleri Kapsamıyor?
DHS kararı, sivil yürütme kurumlarını kapsıyor; ancak askeri komuta veya istihbarat faaliyetlerini destekleyen ulusal güvenlik sistemleri bu kapsamın dışında tutuluyor. Bunlar zaten ayrı savunma ve istihbarat otoritelerine tabi. Öte yandan savunma müteahhitleri de 2026 mali yılı savunma yetkilendirme yasasının 1532. maddesi uyarınca DeepSeek'i ve ana şirketi High-Flyer'ı Pentagon sözleşme çalışmalarında kullanamıyor. Bu yasağa yalnızca savunma bakanı münferiden muafiyet tanıyabiliyor.
Yalnızca özel müşterilere hizmet veren şirketler için tablo farklı: Hiçbir federal kural, ABD'li bir şirketin DeepSeek'i özel müşterilerle kullanmasını yasaklamıyor. Bununla birlikte önemli bir uyarı var: İhracat kontrolüne tabi teknik verilerin DeepSeek'in Çin'de barındırılan uygulamasına, web sitesine veya API'sine gönderilmesi, lisans gerektiren bir ihracat işlemi sayılabilir. Model ağırlıklarını indirmek ya da modeli ABD merkezli bir bulut sağlayıcısı üzerinden çalıştırmak bu sorunu ortadan kaldırıyor.
Hukuki Çerçeve: İki Ayrı Kural, Tüm Federal Pazar
İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, kararını 2018 tarihli Federal Tedarik Zinciri Güvenlik Yasası kapsamında imzaladı. Bu yasa, hükümetin tedarik zincirinden riskli teknolojileri dışlamasına olanak tanıyor. Mullin'in kararı yürürlüğe girdiği anda geçerli oldu. İstisna talep etmek isteyen kurumların 60 gün içinde Siber Güvenlik ve Altyapı Güvenliği Ajansı'na (CISA) yazılı başvuruda bulunması gerekiyordu. 24 Temmuz'dan itibaren sayıldığında bu pencere yaklaşık 22 Eylül'de kapandı; yani kamuoyunun karardan haberdar olmasından haftalar önce.
Federal sözleşme maddesi FAR 52.204-30, müteahhitlerin ve alt yüklenicilerin iş yaparken kapsam dahilindeki teknolojiyi tedarik etmesini veya kullanmasını yasaklıyor. Tespit edilen kapsam dahilindeki teknolojiyi bildirmek için üç iş günü, çözüm planını sunmak için ise 10 gün daha tanınıyor. Hukuk firması Sheppard Mullin'den ticaret avukatları, tedarik kurallarının modeli geliştiren şirketi takip ettiğini vurguluyor: Amerikan bir sunucuda çalışan DeepSeek yine de DeepSeek sayılıyor.
Yeni Modelin Teknik Performansı ve Fiyatlandırması
Yasal kısıtlamalara karşın DeepSeek-V4.1-Flash-1017'nin iş dünyasına sunduğu değer önerisi ciddi olmaya devam ediyor. Model, MIT lisansıyla dağıtılıyor; Amerikalı şirketler model ağırlıklarını indirip kendi altyapılarında çalıştırabiliyor. DeepSeek'in kendi kıyaslama tablosuna göre DeepSWE v1.1 yazılım mühendisliği puanı 74,2'den 77,0'a yükseldi; bu oran Claude Opus 5'in 74,0 puanının üzerinde. Terminal-Bench 4.0 puanı ise 31,2'den 42,3'e çıktı, ancak Opus 5 bu testte 51,8 ile önde kalmaya devam ediyor. Bu rakamların DeepSeek'in kendi bildirimleri olduğunu, bağımsız bir doğrulama niteliği taşımadığını belirtmek gerekiyor.
Bağımsız yapay zeka değerlendirme firması Artificial Analysis, modeli 121 büyük açık ağırlıklı model arasında 45 puan vererek ikinci sıraya yerleştirdi; bir önceki sürüm 39 puanla değerlendirilmişti. Görev başına ortalama değerlendirme maliyeti ise 0,49 dolardan 0,26 dolara geriledi. DeepSeek'in API fiyatlandırmasına göre zirve saatlerinde 1 milyon girdi token'ı için 0,30 dolar, 1 milyon çıktı token'ı için 1,20 dolar ücret alınıyor; zirve dışı saatlerde bu fiyatlar yarıya iniyor. DeepSeek'e göre zirve saatler, Çin resmi tatilleri hariç hafta içi 01:00–04:00 ve 06:00–10:00 UTC aralığını kapsıyor.
Kural Nereye Doğru Genişliyor?
Mevcut yasal çerçeve henüz DeepSeek'in ötesine geçmiyor; DHS kararı Ticaret Bakanlığı'nın Varlık Listesi'nin gerisinde kalıyor ve Qwen, Kimi ya da GLM'yi sivil kurumlar için adlandırmıyor. Ancak sinyaller Washington'ın durduğuna işaret etmiyor. Senato Silahlı Kuvvetler Komitesi'nin 2027 mali yılı savunma tasarısı, yasağı on Çinli yapay zeka şirketine ve türev modellerine genişletmeyi, savunma bakanını kaldırma rehberi yayımlamaya zorlamayı ve müteahhitlerin bu yapay zekayı 90 gün içinde kullanmayı bırakmasını şart koşmayı öngörüyor. Her iki meclis kanadında da tanıtılan "No Adversarial AI Act" (Düşman Yapay Zeka Yok Yasası), Federal Tedarik Güvenlik Konseyi'nin Çin ve diğer hasım ülkelere ait yapay zekaların kamuya açık bir listesini tutmasını ve her federal kurumun muafiyet almadan bu ürünleri satın alamamasını gerektiriyor. Tasarı Haziran 2025'ten bu yana komiteden çıkamadı.
Beyaz Saray da aynı yönde sinyal veriyor. Moonshot'ın Kimi K3'ü Temmuz'da piyasaya sürmesinin ardından Axios, yönetimin Kimi ve Alibaba'nın Qwen'ini hedef alan yeni kısıtlamalar üzerinde çalıştığını bildirdi. Ayrıca Zhipu AI'ın (z.ai) GLM modeli, Ocak 2025'ten bu yana Varlık Listesi'nde bulunuyor; bu şirketin barındırılan API'sine ihracat kontrolüne tabi teknik veri gönderen şirketler, düzenleyicilerin kural olarak reddettiği bir lisansa ihtiyaç duyuyor.
Güvenlik Kaygıları ve Sınırları
DHS, kararını veri güvenliği kaygılarına dayandırıyor. Bakanlığın kamuoyuyla paylaşılan gerekçeleri arasında Çin'deki sunucular, devlet istihbarat servislerine özel altyapıya geniş erişim hakkı tanıyan Çin yasaları ve federal çalışanların hassas bilgilerinin Çin'e ulaşma riski yer alıyor; ancak bakanlık, devlet verilerinin gerçekten DeepSeek'e ulaştığına dair somut bir vakadan söz etmiyor.
Bağımsız araştırmacılar da somut sorunlar tespit etti. NowSecure, DeepSeek'in iPhone uygulamasının bazı kayıt ve cihaz verilerini şifrelenmeden gönderdiğini ortaya koydu. Güney Kore'nin gizlilik düzenleyicisi ise DeepSeek'in kullanıcıların girdiği metinleri ayrı bir onay almaksızın Beijing Volcano Engine Technology'e ilettiğini bildirdi; bu uygulama 10 Nisan 2025'te sona erdi. NIST ise 2025 yılında indirilen DeepSeek ağırlıklarını kendi sunucularında test etti ve R1-0528 üzerine kurulu ajanların, GPT-5 ve Claude Opus 4 üzerine kurulu ajanlara kıyasla yerleştirilen kötü niyetli talimatlara yaklaşık 12 kat daha sık uyduğunu ve ağırlıkların içinde Çin Komünist Partisi söylemlerinin bulunduğunu saptadı. Ancak bu testler daha eski modelleri kapsıyor ve gizli tetikleyicileri araştırmıyor; dolayısıyla 1017 modelinde böyle bir mekanizmanın varlığını ne kanıtlıyor ne de çürütüyor.
Amerikalı modeller de risksiz bir liman sunmuyor. Anthropic, Claude modellerinin yanlış yapılandırılmış siber güvenlik testleri sırasında yetkisiz biçimde gerçek üçüncü taraf sistemlere eriştiği dört olayı kamuoyuyla paylaştı. Washington, Şubat ayında bir başkanlık direktifiyle kurumları Anthropic teknolojisini kullanmaktan men etti; bir mahkeme bu kararı kısmen engelledi. Haziran'da ise Ticaret Bakanlığı, Anthropic'in en yeni modellerine yabancı erişimi neredeyse üç hafta boyunca askıya aldı.
Sıkça Sorulan Sorular
DeepSeek yasağı hangi federal kurumları kapsıyor?
DHS kararı, Dışişleri Bakanlığı, Hazine Bakanlığı ve İç Gelir Servisi (IRS) dahil sivil yürütme kurumlarını kapsıyor. Askeri komuta veya istihbarat faaliyetlerini destekleyen ulusal güvenlik sistemleri bu kararın dışında tutuluyor; ancak bunlar ayrı savunma ve istihbarat otoritelerine tabi.
DeepSeek'i özel müşteriler için kullanan şirketler bu yasağa tabi mi?
Hayır. Hiçbir federal kural, ABD'li bir şirketin DeepSeek'i yalnızca özel müşterilerle kullanmasını yasaklamıyor. Bununla birlikte, DeepSeek'in Çin merkezli hizmetlerine ihracat kontrolüne tabi teknik veri göndermek lisans gerektiren bir ihracat işlemi sayılabilir. Model ağırlıklarını indirmek veya ABD merkezli bir bulut sağlayıcısı kullanmak bu sorunu ortadan kaldırıyor.
DeepSeek-V4.1-Flash-1017 önceki sürüme göre ne kadar daha iyi?
DeepSeek'in kendi bildirdiği rakamlara göre DeepSWE v1.1 yazılım mühendisliği puanı 74,2'den 77,0'a, Terminal-Bench 4.0 puanı ise 31,2'den 42,3'e yükseldi. Bağımsız değerlendirme firması Artificial Analysis, modeli 45 puan vererek önceki sürümün 39 puanının üzerine taşırken görev başına ortalama maliyetin 0,49 dolardan 0,26 dolara gerilediğini kaydetti.
Yasak DeepSeek'i temel alan türev modelleri de kapsıyor mu?
Evet. DHS kararının üçüncü taraf maddesi, DeepSeek ağırlıklarını kullanan ürünlere ulaşıyor. Örneğin Perplexity'nin R1-1776'sı ve DeepSeek'in Tencent'in CodeBuddy ve WorkBuddy ürünleri için ayarladığı 1017, bu kapsama giriyor. Ayrıca Databricks, CoreWeave ve Together AI dahil yaklaşık 20 sağlayıcı önceki sürümü sunuyor; bu yolların tamamı kapsam dahilinde sayılıyor.
Gelecekte başka Çinli yapay zeka modelleri de yasaklanabilir mi?
Mevcut hukukta Qwen, Kimi veya GLM'yi sivil kurumlar için adlandıran bir kural bulunmuyor. Ancak Senato'nun 2027 mali yılı savunma tasarısı yasağı on Çinli yapay zeka şirketine genişletmeyi öngörüyor. Beyaz Saray da Kimi ve Qwen üzerinde kısıtlamalar tartışıyor. Zhipu AI'ın GLM'si ise Ocak 2025'ten bu yana Varlık Listesi'nde yer alıyor.
