Libya Temsilciler Meclisi, Türkiye ile Libya arasında Akdeniz'deki deniz yetki alanlarının belirlenmesine ilişkin 27 Kasım 2019'da imzalanan mutabakat muhtırasını oy birliğiyle onayladı. Bingazi'de gerçekleştirilen oturumda milletvekillerinin aldığı bu karar, söz konusu anlaşmanın Libya parlamentosu tarafından resmen tanınması açısından önemli bir adım niteliği taşıyor.
Bingazi Oturumunda Tarihi Karar
Temsilciler Meclisinden yapılan resmi açıklamada, milletvekillerinin Bingazi'de bir araya gelerek Libya'daki Ulusal Mutabakat Hükümeti ile Türkiye arasında imzalanan deniz yetki alanları anlaşmasını kabul ettiği belirtildi. Oylama sonucunda herhangi bir ret ya da çekimser oy kullanılmadı; karar tam bir uzlaşıyla benimsendi.
Aynı oturumda meclis, iki ülke arasında imzalanan mutabakatların onaylanmasının reddedilmesine ilişkin 2020 tarihli 1 sayılı kararını da oy birliğiyle iptal etti. Bu gelişme, anlaşmanın Libya parlamentosu nezdindeki hukuki statüsünü doğrudan etkileyen bir dönüşümü simgeliyor.
Anlaşmanın Geçmişi: 2019'dan Bugüne
Türkiye ile Libya arasındaki deniz yetki alanları mutabakat muhtırası, 27 Kasım 2019'da imzalandı. Anlaşma, imzalanmasının ardından uluslararası alanda da kayıt altına alındı; 2020 yılında Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres tarafından BM Şartı'nın 102. maddesi kapsamında tescil edildi.
Ancak anlaşma, Libya'nın iç hukuku açısından farklı bir süreçten geçti. 2021 yılında Libya Temyiz Mahkemesi, söz konusu anlaşmayı iptal etti. Bu karar, mutabakat muhtırasının Libya'daki hukuki geçerliliğini tartışmalı hale getirmişti. Temsilciler Meclisinin şimdiki onay kararı ise bu tartışmalı süreci yeni bir boyuta taşıyor.
Anlaşma Ne Düzenliyor?
Türkiye ile Libya arasındaki mutabakat muhtırası, her iki ülkenin Akdeniz'deki deniz yetki alanlarının belirlenmesini konu alıyor. Anlaşma, tarafların deniz alanlarındaki hak ve yetkilerinin sınırlandırılması bakımından temel bir belge niteliği taşıyor. Akdeniz'deki deniz sınırlarına ilişkin hükümleri nedeniyle bölgesel açıdan da dikkat çeken bir mutabakat olma özelliğini koruyor.
2020 Tarihli Ret Kararının İptali
Temsilciler Meclisinin aldığı kararlar arasında öne çıkan bir diğer unsur, 2020 yılında çıkarılan 1 sayılı kararın geçersiz kılınmasıdır. Bu karar, daha önce iki ülke arasındaki mutabakatların onaylanmasını engelleyen yasal çerçeveyi oluşturuyordu. Söz konusu kararın oy birliğiyle iptal edilmesi, anlaşmanın önündeki parlamenter engelin ortadan kaldırıldığı anlamına geliyor.
BM Tescili ve Hukuki Süreç
Anlaşmanın uluslararası hukuk çerçevesindeki yolculuğu da dikkat çekici bir seyir izledi. BM Şartı'nın 102. maddesi, uluslararası antlaşmaların Birleşmiş Milletler Sekreteryası'na tescil edilmesini öngörüyor. Genel Sekreter Antonio Guterres'in 2020'de gerçekleştirdiği tescil işlemi, mutabakat muhtırasını uluslararası belge statüsüne taşıdı. Buna karşın Libya'nın iç hukukundaki süreçler, anlaşmanın yerel geçerliliği konusunda farklı bir tablo ortaya koymuştu. Libya Temyiz Mahkemesi'nin 2021'deki iptal kararı, bu tablonun en somut göstergesiydi. Temsilciler Meclisinin şimdiki onayı ise iç hukuk boyutunda yeni bir sayfa açıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Libya Temsilciler Meclisi hangi anlaşmayı onayladı?
Libya Temsilciler Meclisi, Türkiye ile Libya arasında Akdeniz'deki deniz yetki alanlarının belirlenmesine ilişkin 27 Kasım 2019'da imzalanan mutabakat muhtırasını onayladı.
Oylama nasıl sonuçlandı ve nerede gerçekleşti?
Oylama, Bingazi'de düzenlenen meclis oturumunda gerçekleşti ve karar oy birliğiyle alındı; herhangi bir ret ya da çekimser oy kullanılmadı.
2020 tarihli 1 sayılı karar neydi ve ne oldu?
2020 tarihli 1 sayılı karar, iki ülke arasında imzalanan mutabakatların onaylanmasının reddedilmesine ilişkin bir karardı. Libya Temsilciler Meclisi bu kararı da aynı oturumda oy birliğiyle iptal etti.
Anlaşma daha önce hangi hukuki süreçlerden geçti?
Anlaşma, 2020 yılında BM Genel Sekreteri Antonio Guterres tarafından BM Şartı'nın 102. maddesi kapsamında tescil edildi. 2021 yılında ise Libya Temyiz Mahkemesi tarafından iptal edilmişti.
Mutabakat muhtırası ne konuyu düzenliyor?
Türkiye ile Libya arasındaki mutabakat muhtırası, iki ülkenin Akdeniz'deki deniz yetki alanlarının belirlenmesini ve tarafların bu alanlardaki hak ile yetkilerinin sınırlandırılmasını düzenliyor.
