Böbrek yetmezliği nedeniyle tedavi gören iki hasta, kendi yakınlarıyla kan grubu ve doku uyumsuzluğu nedeniyle doğrudan nakil yapılamaması üzerine çapraz nakil yöntemine başvurdu. Bezmialem Vakıf Üniversitesi Hastanesi'nde gerçekleştirilen operasyonla 26 yaşındaki Merve Nur Erten ve 40 yaşındaki Mesut Dinç Özdoğan sağlığına kavuşurken, iki yabancı aile arasında derin bir bağ doğdu.
Muş'tan İstanbul'a Uzanan Bir Sağlık Mücadelesi
Muş'ta yaşayan Merve Nur Erten'e yaklaşık bir yıl önce böbrek yetmezliği tanısı konuldu. Her iki böbreği de görevini yerine getiremez hale gelince 53 yaşındaki babası Metin Erten, kızına böbreğini bağışlamak istedi. Ancak baba ile kız arasındaki kan grubu uyuşmazlığı bu nakli engelledi.
İstanbul'da yaşayan 40 yaşındaki Mesut Dinç Özdoğan ise daha önce iki kez böbrek nakli geçirmiş bir hastaydi. Bu nakillerden birinde organ reddi, yani tıp dilinde rejeksiyon, yaşamıştı. Yeniden böbrek nakline ihtiyaç duyan Özdoğan için 56 yaşındaki teyzesi Olcay Taşharman gönüllü oldu. Ne var ki bu kez de bağışıklık sistemiyle ilgili, yani immünolojik bir uyumsuzluk ortaya çıktı ve doğrudan nakil bir kez daha mümkün olmadı.
Çapraz Nakil Nedir, Bu İki Hasta İçin Nasıl Uygulandı?
Her iki aile de çözüm arayışı içinde Bezmialem Vakıf Üniversitesi Hastanesi'ne başvurdu. Yapılan kapsamlı testlerin ardından iki hasta da çapraz nakile uygun bulundu. Çapraz nakil, bir hastanın vericisinin diğer hastaya, diğer hastanın vericisinin ise bu hastaya böbrek vermesi esasına dayanır. Böylece doğrudan nakil yapılamayan durumlar aşılabilmekte, iki hasta aynı anda ameliyata alınmaktadır.
Bezmialem Vakıf Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Adem Akçakaya, bu yöntemin mantığını şöyle açıkladı: "Başka bir hastanın aynı şekilde kan grubu ya da doku grubu uymuyor ama o hastanın kan grubu ya da doku uyumu diğer hastaya uygun olabiliyor." Akçakaya, Türkiye'de çok ciddi sayıda böbrek nakli bekleyen hasta bulunduğuna dikkat çekerek bu hastalarda zaman zaman vericinin mevcut olduğunu, ancak kan grubu veya HLA olarak adlandırılan doku uyumunda sorun yaşandığını vurguladı.
Operasyon Başarıyla Tamamlandı
Gerçekleştirilen operasyonda Metin Erten'in böbreği Mesut Dinç Özdoğan'a, Olcay Taşharman'ın böbreği ise Merve Nur Erten'e başarıyla nakledildi. Her iki hasta da operasyonun ardından sağlığına kavuştu. Dört kişilik bu grubun —iki hasta ve iki verici— bir araya gelmesiyle tamamlanan çapraz nakil, tıbbi açıdan olduğu kadar insani açıdan da dikkat çekici bir tablo ortaya koydu.
İki Aile Artık Birbirini Hiç Tanımayan Yabancılar Değil
Operasyonun ardından hastalar ve yakınları duygularını dile getirirken aralarında kurulan bağı vurguladılar. "Bir aile olduk. Sürekli görüşüyoruz telefondan, birbirimizi arayıp soruyoruz" dediler. Muş'tan ve İstanbul'dan gelen iki aile, ortak bir sağlık sürecinin ardından birbirlerine yakın hissettiklerini ifade etti.
Organ Bağışına Çağrı: "Organ Bağışı Hayat Kurtarır"
Bezmialem Vakıf Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Adem Akçakaya, bu başarılı operasyonun ardından Türkiye'deki organ bağışı tablosuna da dikkat çekti. Ülkede organ bağışı sayısının yeterli olmadığını belirten Akçakaya, "Buradan seslenmek istiyorum, organ bağışı hayat kurtarır" dedi. Çapraz nakil yönteminin, bağışçı havuzu yeterince geniş olmayan ülkelerde nakil bekleyen hastalara umut verdiğini de sözlerine ekledi.
Sıkça Sorulan Sorular
Çapraz böbrek nakli nedir?
Çapraz böbrek nakli, bir hastanın vericisinin diğer hastaya, diğer hastanın vericisinin ise bu hastaya böbrek bağışladığı bir yöntemdir. Kan grubu veya doku uyumsuzluğu nedeniyle doğrudan nakil yapılamayan durumlarda uygulanır.
Merve Nur Erten ve Mesut Dinç Özdoğan neden doğrudan nakil yapılamadı?
Merve Nur Erten'in babası Metin Erten, kan grubu uyuşmazlığı nedeniyle kızına doğrudan böbreğini veremedi. Mesut Dinç Özdoğan için gönüllü olan teyzesi Olcay Taşharman'da ise immünolojik, yani bağışıklık sistemiyle ilgili bir uyumsuzluk tespit edildi ve doğrudan nakil gerçekleştirilemedi.
Operasyon hangi hastanede gerçekleştirildi?
Çapraz nakil operasyonu Bezmialem Vakıf Üniversitesi Hastanesi'nde gerçekleştirildi. İki aile de organ nakli için bu hastaneye başvurmuş, yapılan testler sonucunda her iki hasta da çapraz nakle uygun bulunmuştu.
Mesut Dinç Özdoğan daha önce kaç kez böbrek nakli olmuştu?
Mesut Dinç Özdoğan, bu operasyondan önce daha iki kez böbrek nakli geçirmişti. Söz konusu nakillerden birinde organ reddi, yani rejeksiyon, yaşamıştı.
Bezmialem Vakıf Üniversitesi Rektörü organ bağışı hakkında ne söyledi?
Rektör Prof. Dr. Adem Akçakaya, Türkiye'de çok ciddi sayıda böbrek nakli bekleyen hasta bulunduğunu ve organ bağışı sayısının yeterli olmadığını vurguladı. "Buradan seslenmek istiyorum, organ bağışı hayat kurtarır" diyerek kamuoyunu organ bağışına davet etti.
