Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılı hane halkı tüketim harcaması bölgesel araştırmasının sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Hanehalkı Bütçe Araştırması kapsamında 2023, 2024 ve 2025 yıllarına ait verilerin birleştirilmesiyle elde edilen bulgulara göre, ülke genelinde toplam tüketim harcamalarının büyük bölümünü konut ve kira, gıda ve alkolsüz içecekler ile ulaştırma harcamaları oluşturdu. Araştırma, Türkiye'nin farklı bölgeleri arasındaki tüketim eğilimlerini ve harcama önceliklerini ortaya koyması bakımından dikkat çekici veriler içeriyor.
İstanbul Toplam Harcamalarda Açık Ara Birinci
Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri, İstanbul'un toplam tüketim harcamaları içindeki ağırlığı. Türkiye genelindeki hane halkı tüketim harcamalarının yüzde 25,6'sı İstanbul'da yaşayan haneler tarafından gerçekleştirildi. İstanbul'u yüzde 14,5 ile Ege Bölgesi ve yüzde 12,6 ile Akdeniz Bölgesi izledi. Listenin en altında ise yüzde 1,4 ile Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi yer aldı. Bu bölgeyi yüzde 2,5 ile Ortadoğu Anadolu ve yüzde 2,8 ile Doğu Karadeniz Bölgesi takip etti.
İstanbul'un Öne Çıktığı Harcama Kalemleri
Harcama kategorileri tek tek incelendiğinde de İstanbul'un pek çok alanda belirleyici bir ağırlık taşıdığı görülüyor. Türkiye genelindeki eğitim hizmetleri harcamalarının yüzde 38,3'ü İstanbul'da yapıldı; bu oran, İstanbul'un diğer bölgelerden en büyük farkı açtığı kategori olarak öne çıkıyor. Lokantalar ve konaklama hizmetleri harcamalarının yüzde 32,2'si, konut ve kira harcamalarının yüzde 28,4'ü ve eğlence, spor ile kültür harcamalarının yüzde 27,3'ü de yine İstanbul haneleri tarafından gerçekleştirildi.
Konut ve kira harcamaları özelinde bakıldığında, İstanbul'un toplam içindeki payı yüzde 29,6 ile en yüksek düzeyde kalırken, bu kategoride en düşük pay yüzde 22,1 ile Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi'ne ait oldu.
Ege Bölgesi İkinci Sırada, Öne Çıkan Kategoriler Farklı
Toplam tüketim harcamaları içindeki payıyla ikinci sıraya yerleşen Ege Bölgesi'nde ise öne çıkan harcama kalemleri İstanbul'dan belirgin biçimde ayrışıyor. Bu bölgede alkollü içecekler, tütün ve tütün ürünleri harcamalarının yüzde 17,9'u gerçekleşti. Sağlık harcamalarının yüzde 15,9'u ile mobilya ve ev eşyaları harcamalarının yüzde 15,5'i de Ege Bölgesi hanelerinden kaynaklandı. Eğlence, spor ve kültür harcamalarında da bölge yüzde 15,5 ile kayda değer bir paya sahip.
Gıda Harcamalarında Güneydoğu Anadolu Zirvede
Gıda ve alkolsüz içecekler harcamalarında tablo farklı bir görünüm sergiliyor. Toplam hane halkı tüketim harcamaları içinde bu kategorinin payının en yüksek olduğu bölge yüzde 27,1 ile Güneydoğu Anadolu oldu. En düşük gıda harcaması payı ise yüzde 14,2 ile İstanbul'a ait.
Ulaştırma harcamalarında ise en büyük payı yüzde 23,3 ile Batı Marmara Bölgesi alırken, en düşük pay yüzde 16,5 ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde kaldı. Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi'nin gıda ve alkolsüz içecekler ile alkollü içecekler, tütün ve tütün ürünleri harcamalarından aldığı pay yüzde 1,9 olarak belirlendi; bölgenin giyim ve ayakkabı harcamalarındaki payı ise yüzde 1,8 düzeyinde kaldı.
Ortadoğu Anadolu Bölgesi'nin gıda ve alkolsüz içecekler, giyim ve ayakkabı ile bilgi ve iletişim harcamalarından aldığı pay yüzde 3,4 olurken, mobilya ve ev eşyaları harcamalarındaki payı yüzde 2,9 olarak kayıtlara geçti.
Bölgelerin Kendi İçindeki Harcama Dağılımları
Araştırma yalnızca bölgelerin Türkiye toplamı içindeki paylarını değil, her bölgenin kendi harcamaları içindeki dağılımını da ortaya koyuyor. Buna göre konut ve kira harcamalarına kendi bütçesi içinde en yüksek payı ayıran bölge yüzde 30,2 ile İzmir oldu. Bu kategoride en düşük payı ayıran bölge ise yüzde 19,6 ile Van, Muş, Bitlis ve Hakkari'yi kapsayan bölge olarak belirlendi.
Ulaştırma harcamalarına kendi tüketim bütçesi içinde en yüksek payı ayıran bölge yüzde 25 ile Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova'yı kapsayan bölge olurken, bu kategoride en düşük payı ayıran bölge yüzde 12,9 ile Şanlıurfa ve Diyarbakır oldu. Kendi tüketim harcamaları içinde gıda ve alkolsüz içeceklere en yüksek payı ayıran bölge ise yüzde 29,6 ile Şanlıurfa ve Diyarbakır bölgesi oldu. En düşük gıda payı bu göstergede de yüzde 14,2 ile İstanbul'a ait.
Sıkça Sorulan Sorular
Türkiye'de toplam tüketim harcamalarının en büyük bölümü hangi ile ait?
TÜİK verilerine göre Türkiye'deki toplam hane halkı tüketim harcamalarının yüzde 25,6'sı İstanbul'da yaşayan haneler tarafından gerçekleştirildi. İstanbul'u yüzde 14,5 ile Ege Bölgesi ve yüzde 12,6 ile Akdeniz Bölgesi izledi.
Hangi bölge toplam tüketim harcamalarında en düşük paya sahip?
Toplam hane halkı tüketim harcamalarında en düşük pay yüzde 1,4 ile Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi'ne ait oldu. Bu bölgeyi yüzde 2,5 ile Ortadoğu Anadolu ve yüzde 2,8 ile Doğu Karadeniz Bölgesi izledi.
Gıda harcamalarında hangi bölge öne çıkıyor?
Hane halkı tüketim harcamaları içinde gıda ve alkolsüz içecekler harcamalarının en yüksek olduğu bölge yüzde 27,1 ile Güneydoğu Anadolu oldu. Kendi tüketim harcamaları içindeki dağılımda ise gıdaya en yüksek payı ayıran bölge yüzde 29,6 ile Şanlıurfa ve Diyarbakır bölgesi olarak belirlendi.
Ulaştırma harcamalarında hangi bölgeler zirve ve dip noktada yer alıyor?
Toplam tüketim harcamaları içinde ulaştırma harcamalarının en büyük kısmı yüzde 23,3 ile Batı Marmara Bölgesi'nde gerçekleşti. En düşük ulaştırma harcaması payı ise yüzde 16,5 ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde kaldı. Bölgelerin kendi bütçeleri içindeki dağılımda ise ulaştırmaya en yüksek payı yüzde 25 ile Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova bölgesi ayırdı.
TÜİK'in bu araştırması hangi yılların verilerini kapsıyor?
Araştırma, Hanehalkı Bütçe Araştırması kapsamında 2023, 2024 ve 2025 yıllarına ait verilerin birleştirilmesiyle elde edilen sonuçları yansıtıyor.
