Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) koordinasyonuyla Türkiye, Katar, Pakistan ve Endonezya arasında savunma sanayii iş birliği mutabakat zaptı Doha'da imzalanacak. Dört ülke arasında halihazırda yürütülen ortak üretim, teknoloji transferi ve platform tedariki projelerinin üzerine inşa edilen bu mutabakat zaptı, çok taraflı savunma diplomasisinin somut bir çıktısı olarak değerlendiriliyor.
SSB, ihracat ve savunma diplomasisini stratejik öncelikleri arasında konumlandırarak ülkeler arasındaki karşılıklı güveni güçlendiren iş birliği süreçlerini üst düzey koordinasyonla yürütüyor. Savunma Sanayii Başkanı Prof. Dr. Haluk Görgün'ün göreve gelmesiyle birlikte seri üretim ve ihracat odaklı çalışmaların ivme kazandığı belirtiliyor.
İhracatta Tarihi Büyüme: 14 Yılın Yüzde 55'i Son Dört Yılda
Savunma ve Havacılık Sanayi İhracatçıları Birliği (SSİ) verilerine göre Türk savunma ve havacılık sektörü, 2012-2026 döneminde —2026 yılının ilk dokuz ayı dahil— yaklaşık 54 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdi. Bu rakamın 30 milyar doları aşan kısmı, yalnızca 2023-2026 döneminde hayata geçirildi. Bir başka deyişle son dört yılda gerçekleştirilen ihracat, sektörün 14 yıllık toplam ihracatının yüzde 55'inden fazlasını oluşturdu.
2025 yılında savunma ve havacılık sanayii ihracatı, bir önceki yıla kıyasla yüzde 48 artarak 10 milyar doların üzerine çıktı. Son 12 aylık ihracat ise ilk kez 11 milyar dolar seviyesini aştı. Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) verilerine göre Türkiye, son beş yılda silah ihracatını yüzde 122 oranında artırarak dünyanın 11. büyük tedarikçisi konumuna yükseldi. Türkiye'nin savunma ve havacılık ihracatının yüzde 56'sı NATO müttefiklerine gerçekleştiriliyor.
Katar ile Köklü Bir Savunma Sanayii Ortaklığı
Doha'da imzalanacak mutabakat zaptının temelinde Katar ile uzun süredir devam eden kapsamlı bir iş birliği altyapısı bulunuyor. Katar Silahlı Kuvvetleri envanterine kazandırılan Bayraktar TB2 insansız hava araçları, zırhlı araçlar, hücumbotlar ve çeşitli savunma sanayii çözümleri bu iş birliğinin öne çıkan örnekleri arasında yer alıyor.
Katar Savunma Bakanlığı iştiraki Barzan Holding ile ASELSAN, STM ve MKE gibi Türk savunma sanayii firmaları arasında geçmiş yıllarda çeşitli iş birliği anlaşmaları imzalandı. Bu çerçevede ASELSAN ile Barzan Holding ortaklığında Katar'da kurulan BARQ şirketi aracılığıyla Uzaktan Komutalı Silah Sistemleri (SARP) ve elektro-optik cihazların montaj, üretim ve kalibrasyon faaliyetleri Katar'da yürütülmeye başlandı. Söz konusu projeler, üçüncü ülkelere de çözüm olarak sunulabilecek nitelik taşıyor.
Pakistan ile Deniz Platformlarında Ortak İnşa
Türkiye ile Pakistan arasındaki savunma sanayii iş birliği, ASFAT ana yükleniciliğinde yürütülen PN MİLGEM (Babur Sınıfı) Korvet Projesi üzerinden somutlaşıyor. Proje kapsamında dört geminin ilk ikisi İstanbul'da, diğer ikisi ise Karaçi Tersanesi'nde inşa edildi.
Projenin önemli bir boyutunu teknoloji ve bilgi aktarımı oluşturuyor. Karaçi Tersanesi'nin üretim altyapısı modernize edilirken gemi inşa ve donatım mühendisliği alanlarındaki kabiliyetler yerel iş gücüne aktarıldı. Bu model, Türkiye'nin savunma ortaklarına yalnızca platform tedarik etmekle kalmayıp onların kendi üretim kapasitelerini geliştirmelerine de katkı sunduğunu gösteriyor.
Endonezya ile KAPLAN MT Orta Sınıf Tank Projesi
Endonezya ile yürütülen iş birliğinin merkezinde KAPLAN MT Orta Sınıf Tank Geliştirme Projesi yer alıyor. Savunma Sanayii Başkanlığı ile Endonezya Savunma Bakanlığı arasında imzalanan devletler arası anlaşma kapsamında hayata geçirilen proje, Türk firması FNSS ile Endonezyalı PT Pindad'ın ortak tasarım çalışmasının ürünü.
FNSS, prototiplerin ve ilk seri üretim KAPLAN MT tanklarının üretimini tamamlayarak Endonezyalı kullanıcılara teslim etti. Teknoloji transferi modeli çerçevesinde KAPLAN MT tanklarının üretimi artık Endonezya'da PT Pindad tarafından sürdürülüyor. Bu uygulama, Türkiye'nin savunma sanayii iş birliklerinde benimsediği ortak üretim ve teknoloji transferi yaklaşımının yerleşik bir model haline geldiğini ortaya koyuyor.
Çok Taraflı İş Birliğinin Yeni Aşaması
SSB'nin dost ve müttefik ülkelerle yürüttüğü savunma sanayii iş birliklerinde platform tedarikinin yanı sıra birlikte çalışabilirlik, ortak üretim ve teknoloji transferi temel unsurlar olarak öne çıkıyor. Doha'da imzalanacak mutabakat zaptı, Türkiye ile Katar, Pakistan ve Endonezya arasında halihazırda yürütülen bu iş birliklerini daha kapsamlı ve çok taraflı bir zemine oturtmayı hedefliyor.
Karşılıklı güvenin tesis edilmesi ve altyapının geliştirilmesiyle başlayan bu sürecin, tedarik zincirlerinin bütünleşmesi ve ortak üretim kabiliyetlerinin güçlendirilmesiyle daha ileri bir aşamaya taşınması öngörülüyor. Türkiye'nin savunma sanayiinde benimsediği bu iş birliği yaklaşımının, diplomatik ilişkilerin sanayi alanında da güçlenmesine katkı sağladığı değerlendiriliyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Doha'da imzalanacak mutabakat zaptı hangi ülkeler arasında?
Mutabakat zaptı Türkiye, Katar, Pakistan ve Endonezya arasında imzalanacak. Belge, SSB koordinasyonuyla Doha'da hayata geçirilecek ve dört ülke arasında halihazırda süren savunma sanayii iş birliklerini çok taraflı bir zemine oturtmayı amaçlıyor.
Türkiye'nin savunma ve havacılık ihracatı son yıllarda ne kadar büyüdü?
SSİ verilerine göre Türk savunma ve havacılık sektörü, 2012-2026 döneminde yaklaşık 54 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdi. Bu ihracatın 30 milyar doları aşan kısmı 2023-2026 dönemine ait olup sektörün 14 yıllık toplam ihracatının yüzde 55'inden fazlasını oluşturuyor. 2025 yılında ihracat yüzde 48 artarak 10 milyar doların üzerine çıktı.
Katar ile savunma sanayii iş birliğinde hangi ürün ve projeler öne çıkıyor?
Katar Silahlı Kuvvetleri envanterine Bayraktar TB2 SİHA'lar, zırhlı araçlar ve hücumbotlar kazandırıldı. Bunun yanı sıra ASELSAN ile Barzan Holding ortaklığında kurulan BARQ şirketi aracılığıyla Uzaktan Komutalı Silah Sistemleri (SARP) ve elektro-optik cihazların montaj, üretim ve kalibrasyon faaliyetleri Katar'da yürütülüyor.
Pakistan ile yürütülen PN MİLGEM projesinin kapsamı nedir?
ASFAT ana yükleniciliğindeki PN MİLGEM (Babur Sınıfı) Korvet Projesi kapsamında dört gemi inşa edildi; ilk ikisi İstanbul'da, diğer ikisi Karaçi Tersanesi'nde tamamlandı. Proje sürecinde Karaçi Tersanesi'nin üretim altyapısı modernize edildi ve gemi inşa ile donatım mühendisliği kabiliyetleri yerel iş gücüne aktarıldı.
Endonezya ile geliştirilen KAPLAN MT tankı üretimi nasıl yapılıyor?
KAPLAN MT Orta Sınıf Tank, FNSS ile Endonezyalı PT Pindad tarafından ortak tasarımla geliştirildi. FNSS prototipleri ve ilk seri üretim araçlarını üreterek teslim etti; ardından teknoloji transferi modeli kapsamında tankların üretimi Endonezya'da PT Pindad tarafından sürdürülmeye devam ediyor.
