Las Vegas'ın kavurucu güneşi altında, Resorts World Las Vegas'a kurulu geçici olimpik yüzme havuzunun başında iki kez olimpiyat madalyası kazanmış yüzücü Cody Miller duruyordu. Hoparlörlerden MC Hammer'ın "U Can't Touch This" şarkısı yükselirken Miller başlık numarasını çıkarıp yere fırlattı, kasları ve damarları belirginleşmiş hâlde içgüdüsel bir çığlık attı. Az önce ilk Enhanced Games'in erkekler 50 metre kurbağalama finalini 26.55 saniyeyle kazanmıştı; bu aynı zamanda 34 yaşındaki sporcu için kişisel rekoru anlamına geliyordu ve cebine 250.000 dolar koyuyordu.
"Enhancing" yani güçlendirme sayesinde performansının nasıl değiştiği sorulduğunda Miller'ın yanıtı netti: "34 yaşında kişisel rekorumdan yedi onda birlik saniye kırpıp attım." Miller, doping kararından utanç duymadığını aylardır açıkça dile getiriyor; doktorları, antrenörleri ve ailesi de bu kararı destekliyor.
Enhanced Games Nedir ve Arkasında Kimler Var?
"Steroid Olimpiyatları" lakabı, organizasyonun 2023'te teknoloji girişimcisi Aaron D'Souza tarafından duyurulmasından bu yana yakasına yapıştı. Biyoteknoloji girişimcisi Christian Angermayer'in de kurucu ortak olduğu girişim, Peter Thiel ve Donald Trump Jr. gibi isimleri destekçileri arasında sayıyor. Organizasyonun CEO'su 29 yaşındaki Maximilian Martin, şirketin yaptığını "bilimsel evrim" olarak tanımlıyor: "Geleneksel tıp sizi temel çizginize döndürmeyi hedefler. Ama performans artırıcılarla o çizginin ötesine geçebilirsiniz."
Etkinliğin temel fikri basit: Performans artırıcı maddelerin yalnızca serbest bırakıldığı değil, bizzat teşvik edildiği canlı bir spor organizasyonu. Yüzme, halter ve atletizm branşlarında 42 sporcu, dünya rekoru kırmaları hâlinde 1 milyon dolara kadar ödül kazanma şansıyla yarıştı. Oyunlara katılmak isteyen sporcular, Abu Dabi'deki bir tesiste haftalarca süren tıbbi testlerden, metabolik panellerden, MR ve BT taramalarından geçti. Güçlendirme yapmak isteyen sporcuların önce tıbbi onay alması, ardından doktorlarla birlikte kendi sporlarına ve hedeflerine özel bir protokol geliştirmesi zorunluydu.
Hangi Maddeler Kullanıldı?
Enhanced, bireysel sporcu protokollerini kamuoyuyla paylaşmayı reddetti; gerekçe olarak gençler başta olmak sıradan insanların tıbbi gözetim olmaksızın bu maddeleri taklit etmesini önlemek istediğini açıkladı. Ancak oyunlardan kısa süre önce toplu bir liste yayımlandı. Buna göre sporcuların yüzde 91'i testosteron veya testosteron esterleri, yüzde 79'u büyüme hormonu (hGH), yüzde 62'si uyarıcılar (örneğin Adderall), yüzde 50'si metabolik düzenleyiciler, yüzde 41'i eritropoietin (EPO) ve yüzde 29'u anabolik steroid ajanı (örneğin Deca Durabolin) kullandı. Yüzde 5'i ise hormonal destek tedavilerine başvurdu.
Enhanced'ın bağımsız tıp komisyonunun başkanı ve spor kardiyologu Dr. Guido Pieles, EPO'nun kısa mesafe yüzmede işe yaramayacağına dair yaygın görüşe karşın bu maddenin yüzücülerde toparlanma sürelerini kısaltabileceğine ilişkin bulgular edindiklerini belirtti. Pieles, Manchester United ve FIFA ile uzun yıllar çalışmış tanınan bir isim; Enhanced Games'deki rolünü ise performans artırıcı maddelere yönelik araştırma damgasını kaldırmak ve bu ilaçların atletik performans üzerindeki etkilerini anlamak olarak tanımlıyor. Pieles ayrıca hiç kimsenin güçlendirme yapmak zorunda olmadığını defalarca vurguladı ve kendisinin de herhangi bir madde kullanmadığını belirtti.
Gecenin Gidişatı: Tek Dünya Rekoru, Üç Çıkış Hatası
Yaklaşık 2.500 koltuklu arenada 94 Fahrenheit dereceyi (yaklaşık 34 Celsius) aşan kavurucu sıcak, tribünlerin önemli bir bölümünü gecenin ilk yarısında boş bıraktı. Etkinlik davetiye usulüyle düzenlendi; bilet satışı yapılmadı. Enhanced'a göre 75 yayın organından 250 akredite gazeteci katılırken geri kalanlar büyük ölçüde sosyal medya fenomenlerinden oluşuyordu.
Gecenin akışı pek çok teknik aksaklıkla gölgelendi: Ön basın toplantısında hoparlörler gıcırdadı, canlı yayın birkaç dakika dondu, dev ekran zaman zaman bozuldu. Halter yarışmaları günün en sıcak saatlerinde yapıldı; birkaç sporcu müsabakayı tamamlayamadı. Erkekler 100 metre sprint üç çıkış hatasıyla sekteye uğradı.
42 sporcunun dördü hiçbir madde kullanmadan yarıştı ve kontrol grubu olarak çalışmaya dahil edildi. Bu dört sporcudan üçü, Hunter Armstrong, Tristan Evelyn ve Fred Kerley, yarışlarını kolaylıkla kazandı. Barbadoslu atlet Tristan Evelyn kadınlar 100 metre sprintte 11.18 saniyeyle birinci oldu. Kerley ise rakiplerini alaya alarak belki biraz daha doping yapmış olmaları gerektiğini ima etti. Olimpiyat madalyalı İngiliz yüzücü Ben Proud ise Enhanced Games'e katılma kararını net bir şekilde açıkladı: "Kanıtlayacak bir şeyim yok. Para meselesi. Dünya rekoru büyük para demek."
Gecenin tek dünya rekoru en son yarışta geldi: Erkekler 50 metre serbest stil. Kristian Gkolomeev, Cam McEvoy'un rekorunu 0.07 saniye geçerek kırdı. Arena kırmızı ışıklarla doldu, dev ekrana "DÜNYA REKORU" yazısı yansıdı. Martin havuzun kenarında koşturarak alkışlarken diğer sporcular da çılgınca bağırdı.
Bilimsel Meşruiyet Tartışması ve Eleştiriler
Dünya Dopingle Mücadele Ajansı (WADA), ABD Dopingle Mücadele Ajansı (USADA), Uluslararası Olimpiyat Komitesi ve çeşitli spor federasyonları Enhanced Games'i tehlikeli bir emsal olarak nitelendirerek sert biçimde eleştirdi. USADA CEO'su Travis Tygart organizasyonu "kârı ilkeye üstün tutan tehlikeli bir palyaço şovu" olarak tanımladı. Eleştirmenler ayrıca performans artırıcı maddelerin güvenli biçimde kullanılıp kullanılamayacağını sorguluyor ve sporcuların uzun vadeli sağlığına ilişkin ciddi kaygılarını dile getiriyor.
Birmingham Üniversitesi Spor, Egzersiz ve Rehabilitasyon Bilimleri Okulu'ndan araştırmacı Martin Chandler, çalışmanın klinik bir araştırma olarak nitelendirilemeyeceğini savundu: "Her sporcu farklı bir protokol kullanıyor. Bu bir klinik araştırma değil, vaka çalışmaları derlemesidir." Aynı bölümden Prof. Ian Boardley da bulguların genelleştirilmesinin mümkün olmadığını ve plasebo etkisinin dışarıda bırakılamayacağını vurguladı. Her iki akademisyen de sporcuların uzun vadeli sağlık riskleri konusundaki endişelerini paylaştı.
Gkolomeev'in rekorunun geçerliliği de tartışmaya açıldı: Canlı yayında rekorun, sporcu duvara değmeden önce ilan edildiği izlenimi oluştu. The Guardian, dev ekrandaki saatin düzgün senkronize edilmediğini öne sürdü. Enhanced yetkilileri bu iddiaları "internet saçmalığı" olarak reddederek tüm zaman ölçüm teknolojilerinin olimpiyat ve diğer uluslararası spor organizasyonlarında kullanılan aynı kuruluşlar tarafından onaylandığını belirtti. Öte yandan Gkolomeev'in rekoru, diğer spor kuruluşlarının tanıdığı resmi rekorlar listesinde yer almayacak.
Telehealth İşi ve Biohacking Tartışması
Enhanced Games, organizasyonun yalnızca bir parçası. Şirketin aynı zamanda takviyeler, (yasal) peptidler ve hormon replasman terapileri için aylık abonelik sunan bir doğrudan tüketiciye yönelik telehealth hizmeti de bulunuyor. Eleştirmenler, Enhanced'ın bilimi bir kılıf olarak kullanarak telehealth satışlarını artırmaya çalıştığını öne sürüyor. İlginç bir çelişki olarak, tüketicilere sunulan bazı maddeler sporculara sunulmadı; reçeteli GLP-1 agonistleri ve GHK-Cu bakır peptidler bunların başında geliyor.
Kurucu ortak Christian Angermayer, Enhanced'ın tıbbi gözetimli biohacking'in "koruyucusu" olmak istediğini söylüyor. Angermayer kendi protokolünü de açıkladı: Enhanced'ın takviyelerinin yanı sıra testosteron, tesamorelin, modafinil ve DHEA kullandığını belirtti. Martin ise iki yıl önce güçlendirmeye başladığını, testosteron kullandığını GQ'ya açıkladığını ve sporcularla aynı deneyimi yaşamadan bu konuda konuşmak istemediğini ifade etti.
Yaklaşık 50 milyon dolarlık bütçeyle düzenlenen etkinlik, zirve anında YouTube'da 57.000 eş zamanlı izleyiciye ulaştı. Martin, şirketin ilk yılda kâr etmeyi beklemediğini söylüyor. Mevcut plana göre Enhanced Games yılda bir kez düzenlenecek ve ilerleyen dönemde bisiklet gibi yeni branşlar da programa alınacak. Kapanış töreninde Martin diz çökerek Gkolomeev'e eğildi; ardından diğer sporcular onu omuzlarına kaldırdı. The Killers'ın 30 dakikalık konseriyle sona eren gecede Martin mikrofona "Ana akım kültüre ulaştık! Buradayız ve kalacağız!" diye bağırdı.
Sıkça Sorulan Sorular
Enhanced Games'i kim kurdu ve arkasında kimler var?
Enhanced Games, 2023 yılında teknoloji girişimcisi Aaron D'Souza tarafından duyuruldu. Biyoteknoloji girişimcisi Christian Angermayer kurucu ortak olarak yer alırken Peter Thiel ve Donald Trump Jr. organizasyonun destekçileri arasında sayılıyor. Şirketin CEO'su ise 29 yaşındaki Maximilian Martin.
Enhanced Games'te hangi performans artırıcı maddeler kullanıldı?
Organizasyonun açıkladığı toplu verilere göre sporcuların yüzde 91'i testosteron veya testosteron esterleri, yüzde 79'u büyüme hormonu, yüzde 62'si uyarıcılar, yüzde 50'si metabolik düzenleyiciler, yüzde 41'i EPO ve yüzde 29'u anabolik steroid ajanı kullandı. Tüm maddeler FDA onaylı olup tıbbi gözetim altında uygulandı.
Enhanced Games'te kaç dünya rekoru kırıldı?
Gecenin tek dünya rekoru en son yarışta geldi. Kristian Gkolomeev erkekler 50 metre serbest stilde Cam McEvoy'un rekorunu 0.07 saniye geçerek kırdı. Ancak bu rekor, diğer uluslararası spor kuruluşlarının resmi rekorlar listesinde yer almayacak.
Dopingsiz yarışan sporcular nasıl performans gösterdi?
42 sporcudan dördü hiçbir performans artırıcı madde kullanmadan yarıştı. Bu sporculardan Hunter Armstrong, Tristan Evelyn ve Fred Kerley kendi yarışlarını kazandı. Barbadoslu Evelyn kadınlar 100 metre sprintte 11.18 saniyeyle birinci olurken Kerley, rakiplerini alaya alarak belki biraz daha doping yapmış olmaları gerektiğini ima etti.
Akademisyenler Enhanced Games'in klinik araştırma iddiasını nasıl değerlendirdi?
Birmingham Üniversitesi'nden araştırmacı Martin Chandler, her sporcunun farklı protokol kullandığını gerekçe göstererek bu çalışmanın klinik bir araştırma değil, vaka çalışmaları derlemesi olduğunu savundu. Aynı üniversiteden Prof. Ian Boardley ise bulguların genelleştirilmesinin mümkün olmadığını, plasebo etkisinin dışarıda bırakılamayacağını ve sporcuların hem ilaç hem de performans artırıcı ekipman (poliüretan mayo) kullandığı için hangi maddenin hangi etkiye yol açtığının izole edilemeyeceğini vurguladı.
